Vải áo dài Đất Lành và cú trượt chân vì dùng AI sao chép thiết kế

Sau thời gian dài “làm mưa làm gió”, chủ thương hiệu Vải áo dài Đất Lành vừa bị khởi tố vì nghi dùng AI sao chép thiết kế của đồng nghiệp.

Cú “phóng tác” bằng AI của chủ thương hiệu vải áo dài Đất Lành

Giới mộ điệu thời trang và những người yêu tà áo dài truyền thống vừa được một phen “ngã ngửa” khi bà Hoàng Thị Bích Ngọc (40 tuổi), chủ thương hiệu Vải áo dài Đất Lành, chính thức bị khởi tố. Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM xác định bà Ngọc có hành vi xâm phạm quyền tác giả đối với bộ sưu tập “Thư từ phố thị” của nhà thiết kế Đỗ Trịnh Hoài Nam – một tác phẩm vốn đã được “khai sinh” bằng giấy chứng nhận bản quyền đầy đủ. Thương hiệu Đất Lành vốn nổi danh lâu nay với hệ thống đại lý trải dài khắp các tỉnh thành, đặc biệt là hoạt động kinh doanh cực kỳ sôi nổi trên các nền tảng mạng xã hội.

Điều đáng nói trong vụ việc này là cách thức “nhân bản” thiết kế đầy tinh vi thông qua sự hỗ trợ của công nghệ trí tuệ nhân tạo. Thay vì tự sáng tạo, bà Ngọc bị cáo buộc đã lấy các thiết kế gốc từ bộ sưu tập của đồng nghiệp, sau đó dùng công cụ AI để “phù phép”, chỉnh sửa lại các chi tiết trước khi tung ra sản xuất hàng loạt. Từ những mẫu vải in họa tiết được “xào nấu” qua AI, doanh nghiệp này đã vận hành cả một hệ thống máy móc công suất lớn với đầy đủ các bộ phận từ thiết kế đến kho vận để đưa hàng ra thị trường.

Sau quá trình xác minh, Phòng Cảnh sát kinh tế (PC03) đã phát hiện các mẫu vải của Vải áo dài Đất Lành và thiết kế gốc của ông Đỗ Trịnh Hoài Nam giống nhau “y hệt”. Kết luận chuyên môn từ Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả cũng chỉ rõ dấu hiệu sao chép hình thức thể hiện của bộ sưu tập “Thư từ phố thị”. Lượng hàng hóa vi phạm được xác định là rất lớn, tập trung tiêu thụ mạnh tại thị trường Hà Nội và các địa phương phía Bắc. Những chuyến xe chở vải in “nhái” này giờ đây đã phải dừng bánh khi cơ quan chức năng chính thức vào cuộc làm rõ trắng đen.

Mẫu áo dài thuộc BST “Thư từ phố thị” thương hiệu áo dài Đỗ Trịnh Hoài Nam và mẫu áo dài của Hoàng Thị Bích Ngọc sao chép, y hệt nhau. (Ảnh: Chụp màn hình báo CafeF).

Hệ lụy sau những file thiết kế bị xóa của vải áo dài Đất Lành

Khi điều tra bắt đầu lan tỏa, bà Ngọc được cho là đã có những động thái nhằm xóa dấu vết một cách quyết liệt. Theo thông tin từ cơ quan điều tra, bà đã yêu cầu nhân viên nhanh chóng gỡ bỏ các bài đăng trên mạng xã hội và xóa sạch dữ liệu công việc trong máy tính. Thậm chí, các tin nhắn bàn bạc trong nhóm nội bộ cũng được lệnh “bay màu” nhằm tránh sự nhòm ngó của lực lượng chức năng. Tuy nhiên, những thiết bị và tài liệu quan trọng đã bị cảnh sát thu giữ trong quá trình khám xét, trở thành bằng chứng thép cho hành vi sao chép có tổ chức này.

Vụ việc này không chỉ đơn thuần là chuyện “mượn ý tưởng” giữa các nhà buôn, mà được cơ quan chức năng nhìn nhận là hành vi xâm phạm quyền tác giả có quy mô và tổ chức bài bản. Hiện Công an TP.HCM vẫn đang tiếp tục mở rộng điều tra để làm rõ vai trò của những cá nhân, tổ chức có liên quan trong chuỗi sản xuất và kinh doanh này. Những người làm nghề chân chính đang trông chờ một sự xử lý nghiêm minh để bảo vệ chất xám và sự sáng tạo vốn đang bị công nghệ AI “lạm dụng” một cách thiếu đạo đức trong thời gian qua.

Câu chuyện về Vải áo dài Đất Lành để lại một dư âm buồn cho ngành vải in và thiết kế áo dài Việt. Đây là bài học đắt giá cho những ai muốn đi đường tắt bằng cách dùng công nghệ để chiếm đoạt thành quả lao động của người khác. Trong thời đại 4.0, AI có thể là công cụ hỗ trợ tuyệt vời, nhưng nếu dùng nó để “đánh cắp” tâm hồn của một tác phẩm nghệ thuật, cái giá phải trả sẽ không bao giờ là rẻ. Tà áo dài đại diện cho cốt cách dân tộc, vì thế nó cần được tôn trọng từ khâu ý tưởng cho đến khi thành phẩm đến tay người mặc.

Theo: CafeF