Việc Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei qua đời sau cuộc tấn công ngày 28-2 đã chấm dứt hơn ba thập kỷ nắm giữ quyền lực tuyệt đối tại Tehran. Sự kiện này để lại khoảng trống chính trị lớn, đặt ra bài toán nan giải về người kế vị.
- Cận cảnh thiệt hại căn cứ Mỹ ở Kuwait sau đòn tập kích từ Iran
- Dự báo giá vàng lập đỉnh mới và có thể vượt ngưỡng 5.500 USD mỗi ounce
- Người phụ nữ lừa bán 5 trẻ em sang Trung Quốc sa lưới sau 15 năm
Nhân vật nắm giữ quyền lực tối thượng tại Tehran
Lãnh tụ tối cao không chỉ là vị trí danh dự mà là trung tâm quyền lực tối cao của Iran về chính trị, quân sự, tôn giáo và pháp lý. Theo Hiến pháp, ông là người vạch ra các chính sách chung, trực tiếp quyết định định hướng đối nội và đối ngoại của quốc gia. Mọi luật lệ hay chính sách quốc gia quan trọng đều phải có sự phê chuẩn cuối cùng của ông mới có hiệu lực.
Trên cương vị Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang, ông Ali Khamenei trực tiếp kiểm soát toàn bộ hoạt động an ninh và tình báo. Ông nắm quyền bổ nhiệm lãnh đạo tư pháp, truyền hình nhà nước và các tư lệnh tối cao của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC). Quyền lực này còn được mở rộng qua mạng lưới 2.000 đại diện hiện diện khắp các cơ quan chính phủ.
Hành trình từ nhà cách mạng đến vị thế đỉnh cao
Sinh năm 1939 tại Mashhad trong một gia đình sùng đạo, ông sớm tham gia phong trào chống lại vương triều Pahlavi và từng nhiều lần bị bắt giữ, lưu vong. Sau Cách mạng Hồi giáo năm 1979, ông thăng tiến nhanh chóng và giữ chức Tổng thống Iran trong hai nhiệm kỳ liên tiếp từ năm 1981 đến 1989. Năm 1981, ông từng bị tàn tật cánh tay phải sau một vụ ám sát hụt.
Sau khi giáo chủ Khomeini qua đời vào tháng 6-1989, ông được Hội đồng Chuyên gia bổ nhiệm làm Lãnh tụ tối cao. Trong hơn 30 năm cầm quyền, ông đã củng cố quyền lực tuyệt đối, đưa Iran theo đuổi chính sách đối ngoại cứng rắn nhằm chống lại ảnh hưởng của Mỹ và tăng cường vị thế chiến lược tại khu vực.
Thách thức kế vị trong bối cảnh mới
Trong cấu trúc chính trị Iran, Tổng thống chỉ là nhân vật đứng thứ hai, điều hành hành chính trong khuôn khổ giới hạn mà Lãnh tụ tối cao đặt ra. Sự ra đi của ông Ali Khamenei tạo ra cú sốc lớn vì vai trò của ông mang tính quyết định đối với sự ổn định của hệ thống giáo sĩ trị tại Tehran.
Theo quy định, Hội đồng Chuyên gia gồm 86 giáo sĩ sẽ chịu trách nhiệm bầu chọn người kế vị. Tuy nhiên, vì hệ thống chính trị hiện tại chịu ảnh hưởng sâu sắc từ di sản và các nhóm quyền lực do ông Khamenei gây dựng, việc tìm ra một người đủ uy tín để duy trì sự cân bằng sẽ là thử thách lịch sử.
Theo: Khai Mở
