Tại cuộc họp Brussels, Mỹ vừa phát tín hiệu muốn một NATO 3.0, nơi các quốc gia châu Âu phải tự gánh vác việc nhà thay vì cứ mãi “dựa dẫm” vào túi tiền của Washington.
- Tại sao không nên ghép hai nải chuối để đặt lên bàn thờ Tết?
- Thanh Hóa: Một phụ nữ bị khởi tố vì hành hung người thân trong lúc giả vờ lên đồng
- Xe khách chở 39 người về quê ăn Tết bốc cháy trên quốc lộ ở Đà Nẵng
NATO 3.0 và lời nhắn nhủ “anh em mình cùng làm, đừng phụ thuộc”
Giữa cái lạnh của Brussels, phòng họp của các bộ trưởng quốc phòng NATO bỗng “nóng” lên bởi một khái niệm mới mang tên NATO 3.0. Thay vì những lời xã giao thường thấy, Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ Elbridge Colby đã mang đến một thông điệp rất “thẳng và thật”: đã đến lúc các đồng minh châu Âu phải đứng mũi chịu sào cho an ninh của chính mình. Mỹ không muốn làm một “ông anh cả” bao sân hết mọi việc từ răn đe đến phòng thủ thông thường, mà muốn thấy một liên minh mang tính “châu Âu” nhiều hơn.
Coi bộ lần này Washington rất quyết tâm “nhấn ga” cho kế hoạch chuyển trọng tâm sang khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Ông Colby khẳng định Mỹ vẫn cam kết bảo vệ anh em theo Điều 5, nhưng cái họ cần là một “mối quan hệ đối tác” thực thụ chứ không phải sự “phụ thuộc” một chiều như trước đây. Mỹ sẽ vẫn cung cấp chiếc “ô hạt nhân” và một vài năng lực then chốt, nhưng phần việc “chân tay” dưới mặt đất thì châu Âu phải tự lo lấy.
Thông điệp này dù không mới nhưng cách đặt vấn đề về một phiên bản 3.0 khiến nhiều người phải suy ngẫm. Nó giống như một lời nhắc nhở rằng trong một thế giới đang biến động, việc “tự lực cánh sinh” không còn là lựa chọn mà là yêu cầu sống còn. Washington đang dần thu hẹp hiện diện quân sự, điển hình là việc không thay thế lữ đoàn bộ binh tại Romania sau khi đơn vị này luân chuyển.
Châu Âu bắt đầu “móc hầu bao” để tự bảo vệ mình
Khác với những lần “ngó lơ” trước đây, các bộ trưởng châu Âu lần này dường như đã sẵn sàng để “chia lửa” gánh nặng tài chính với Mỹ. Tổng thư ký NATO Mark Rutte không giấu nổi sự phấn khởi khi gọi đây là một trong những cuộc họp “mang tính bước ngoặt” nhất mà ông từng tham gia. Ông ca ngợi sự thay đổi lớn trong tư duy của các nước thành viên, khi ngân sách quốc phòng năm 2025 đang có dấu hiệu “nhảy vọt”, đặc biệt là ở các nước như Ba Lan hay các quốc gia vùng Baltic.
Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius cũng gật đầu đồng tình khi cho rằng việc người châu Âu đảm nhận nhiều trách nhiệm hơn là chuyện “hoàn toàn bình thường và tự nhiên”. Không còn cảnh “đùn đẩy”, người Pháp và người Hà Lan cũng bắt đầu bàn chuyện củng cố “trụ cột châu Âu” và xây dựng một chính sách “không gây bất ngờ” giữa hai bờ Đại Tây Dương. Họ hiểu rằng để NATO giữ được sợi dây liên kết xuyên Đại Tây Dương, bản thân châu Âu phải mạnh lên trước đã.
Tiếng nói từ Romania còn mạnh mẽ hơn khi kêu gọi lục địa già phải mở rộng sản xuất vũ khí để có thể “tự bảo vệ mình” mà không cần phải chờ đợi quá nhiều vào sự tiếp tế từ bên kia đại dương. Một tầm nhìn thống nhất về một nền quốc phòng châu Âu mạnh mẽ hơn trong lòng NATO đang dần thành hình sau những lời thúc giục “mặn chát” từ phía Mỹ.
Bàn cờ quân sự thay đổi và những “nút thắt” mới tại Bắc Cực
Dù những tuyên bố của ông Colby mang lại sự “nhẹ nhõm” phần nào vì vẫn duy trì cam kết phòng thủ chung, nhưng bàn cờ quân sự đang xuất hiện những biến số mới đầy kịch tính. NATO vừa phải khởi động các hoạt động tăng cường cảnh giác tại Bắc Cực, trong bối cảnh những đàm phán về Greenland giữa Mỹ, Đan Mạch và vùng lãnh thổ này vẫn đang diễn ra đầy căng thẳng. Điều này cho thấy ranh giới bảo vệ không chỉ nằm ở biên giới phía Đông mà còn mở rộng ra những vùng băng giá xa xôi.
Trong khi Mỹ đang dần “buông tay” một số vị trí lãnh đạo tại các bộ tư lệnh lục quân hay không quân để nhường chỗ cho các đồng minh châu Âu, họ vẫn giữ chặt quyền kiểm soát Bộ Tư lệnh Hàng hải. Sự điều chỉnh này cho thấy một sự “ngã giá” chiến lược: Mỹ bớt việc ở châu Âu để dồn sức cho những điểm nóng khác, còn châu Âu thì học cách làm chủ “ngôi nhà” của mình. Đây là một cuộc chuyển giao quyền lực và trách nhiệm đầy toan tính để liên minh này không bị lỗi thời.
Sau tất cả, những bình luận của ông Colby dù cứng rắn nhưng đã tạo ra một sự tương phản tích cực so với những cuộc họp “căng như dây đàn” trước đây. Thay vì chỉ trích lẫn nhau vì chuyện thiếu hụt kinh phí, các bên đang tìm cách ngồi lại để xây dựng một NATO 3.0 thực dụng hơn. Câu hỏi còn lại là liệu đôi chân của châu Âu có đủ khỏe để tự đứng vững khi “người khổng lồ” Mỹ bắt đầu bước lùi lại phía sau hay không.
Theo: Báo Dân trí
