Ngày 30/1/2026, tại Đà Nẵng, nghệ nhân Nguyễn Viết Lâm ra mắt linh vật “Lộc Mã” từ men gốm cổ Thanh Hà. Sản phẩm độc bản hút khách Tết, nhận gần 200 đơn đặt hàng dù chưa nung.
- Đặt stent mạch vành: Có thể dùng suốt đời nhưng không phải ai cũng an toàn
- Việt Nam kích hoạt hệ thống giám sát ngăn chặn virus Nipah xâm nhập
- Mỹ và Nga ở lằn ranh nguy hiểm của cuộc chạy đua hạt nhân mới
“Lộc Mã” độc bản gây sốt thị trường Tết
Xưởng gốm của anh Nguyễn Viết Lâm tại phường Hội An Tây, Đà Nẵng đang thu hút sự quan tâm. Bộ linh vật Tết mang tên “Lộc Mã” xuất hiện với hình dáng mập mạp. Tròn trịa, khác biệt hình tượng ngựa truyền thống. Tạo hình mới vừa lạ mắt, vừa mang ý nghĩa sung túc. Đủ đầy, gửi gắm kỳ vọng may mắn cho năm mới. Chính sự khác biệt này khiến sản phẩm nhanh chóng được giới sưu tầm và người chơi gốm chú ý.
Ngay khi còn trong giai đoạn tạo hình, nhiều khách hàng đã chủ động liên hệ đặt mua. Các đơn hàng liên tục tăng, dù sản phẩm chưa ra lò. Xưởng gốm phải điều chỉnh tiến độ. Tăng cường nhân lực để kịp hoàn thiện gần 200 linh vật phục vụ thị trường Tết. Theo anh Lâm, nhu cầu cao đến từ tính độc bản của từng sản phẩm. Không có mẫu nào hoàn toàn giống mẫu nào.
Để hoàn thiện một chú “Lộc Mã”, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn phức tạp. Quá trình bắt đầu từ tạo phôi, chỉnh dáng, nung sơ, tráng men và nung đại mạch. Tổng thời gian chế tác kéo dài khoảng 50–60 giờ làm việc liên tục. Gốm được nung ở nhiệt độ 1.250–1.500 độ C. Mức nhiệt quyết định độ bền, độ trong và chiều sâu màu men. Chỉ cần sai lệch nhỏ về nhiệt hoặc thời gian, sản phẩm có thể biến dạng hoặc nứt vỡ.
Hành trình hồi sinh men gốm cổ Thanh Hà
Nguyễn Viết Lâm chọn con đường trở về với đất sét sau khi tốt nghiệp THPT năm 2015. Thay vì theo học đại học, anh quyết định gắn bó với nghề gốm truyền thống của quê hương. Mục tiêu lớn nhất của anh là khôi phục dòng men gốm cổ Thanh Hà từng nổi tiếng nhưng dần mai một theo thời gian.
Theo anh Lâm, gốm men cổ Thanh Hà từng đạt trình độ tinh xảo cao. Tuy nhiên, quy trình chế tác phức tạp, chi phí lớn và rủi ro cao trong khâu nung khiến nhiều nghệ nhân bỏ nghề. Nếu gốm đỏ thông thường chỉ cần tạo hình và nung, thì gốm men đòi hỏi từ 6 đến 7 công đoạn. Người thợ phải pha trộn nguyên liệu như đá, vôi, tro, canh lửa chính xác trong suốt quá trình nung. Chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể khiến toàn bộ mẻ gốm trở thành phế phẩm.
Để tìm lại công thức men cổ, anh Lâm dành gần 5 năm học hỏi tại nhiều làng nghề trên cả nước. Anh vừa nghiên cứu tài liệu, vừa trực tiếp thực hành, kết hợp kinh nghiệm gia truyền để tái tạo chất men mang hơi thở gốm xưa. Quá trình thử nghiệm kéo dài với nhiều lần thất bại, nhưng cũng giúp anh tích lũy kinh nghiệm và hoàn thiện kỹ thuật.
Hiện mỗi tháng, xưởng của anh Lâm chỉ nung từ 1 đến 2 mẻ, với số lượng khoảng 200 sản phẩm. Việc hạn chế sản lượng giúp kiểm soát chặt chẽ nhiệt độ, chất lượng và độ tinh xảo của từng sản phẩm. Nhờ sự cầu kỳ và tâm huyết, gốm men Thanh Hà ngày càng được thị trường trong nước đón nhận. Một số sản phẩm đã xuất hiện tại các thị trường khó tính như Mỹ và Pháp, mở ra hướng đi mới cho gốm truyền thống địa phương.
Theo: Báo Dân trí
