Sau 13 năm sống ngoài đê sông Lam, 34 hộ dân Hòa Lam, Nghệ An, bắt đầu được giao đất tái định cư. Điều trớ trêu là khu đất mới đã hoàn thiện hạ tầng từ nhiều năm trước, nhưng người dân vẫn phải chờ đợi trong khi mùa mưa lũ liên tục đe dọa nơi ở cũ.
- Năm tàu cá cháy trong đêm, lửa lan liên hoàn
- Ngư dân Hà Tĩnh bơi 10 giờ giữa biển, thoát chết hy hữu
- Ẩm thực Việt Nam tạo dấu ấn tại Toronto
Ngày 07/7/2026, UBND phường Trường Vinh phê duyệt phương án bố trí ổn định dân cư đợt 1 cho 34 hộ tại cụm dân cư Hòa Lam. Đến giữa tháng 8, 33 hộ đủ điều kiện đã được ban hành quyết định thu hồi và giao đất; hộ còn lại đang hoàn thiện thủ tục. Khu tái định cư nằm phía trong đê, cách nơi ở cũ khoảng 500m.
Bà Đậu Thị Năm, một trong những hộ được giao đất đợt đầu, cho biết gia đình nhiều năm sống trong cảnh thấp thỏm mỗi mùa mưa bão. Sau trận lũ lịch sử năm 2025, chính quyền phường lần đầu quyết định di dời toàn bộ người dân khỏi vùng ngập thay vì chỉ bố trí lực lượng ở lại bảo vệ tài sản.
13 năm từ dự án khẩn cấp đến ngày giao đất
Hành trình tái định cư Hòa Lam bắt đầu từ tháng 11/2013, khi UBND tỉnh Nghệ An phê duyệt dự án xây dựng hạ tầng khu tái định cư để di dân khỏi vùng thiên tai xã Hưng Hòa cũ. Khu đất rộng 5,2ha, tổng vốn đầu tư 36 tỷ đồng, ban đầu dự kiến bố trí chỗ ở cho 58 hộ.
Nhưng dự án khẩn cấp lại phải nằm chờ vì thiếu vốn. Đến năm 2020, công trình mới được khởi công và hoàn thành phần hạ tầng cơ bản vào cuối năm 2021.
Trong thời gian ấy, số hộ thuộc diện di dời tiếp tục tăng, vượt 80 hộ, khiến dự án phải điều chỉnh và bổ sung giai đoạn hai vào năm 2023.
Đất đã có nhưng người dân vẫn mắc kẹt
Nghịch lý lớn nhất của dự án nằm ở khoảng thời gian 2021-2025. Hạ tầng khu tái định cư đã hoàn thành nhưng người dân chưa thể chuyển đến vì còn vướng các thủ tục liên quan đến bồi thường, xác định mức độ ảnh hưởng thiên tai và xử lý đất ở nơi cư trú cũ.
Trong khi chờ đợi, những gia đình Hòa Lam lại rơi vào thế khó. Nhà nằm trong diện quy hoạch di dời nên không được xây mới, chỉ có thể sửa chữa tạm thời để tiếp tục sống qua từng mùa mưa bão.
Nơi ở cũ phần lớn đã có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nhưng việc xử lý đất và các thủ tục liên quan vẫn kéo dài. Vì vậy, một khu tái định cư đã có hạ tầng lại chưa thể trở thành nơi ở thực sự của những người cần được di dời.
Bước ngoặt đến trong năm 2026, khi việc bố trí tái định cư được đẩy nhanh và quyết định giao đất đợt 1 được ban hành.
Có đất mới, nỗi lo dựng nhà lại đến
Nhận đất là một bước tiến lớn, nhưng chưa phải điểm kết thúc. Với những hộ nhiều năm sống trong cảnh khó khăn vì thiên tai, khoản tiền để dựng một căn nhà kiên cố trên đất mới vẫn là bài toán không dễ giải.
Giá vật liệu xây dựng và nhân công hiện đã cao hơn nhiều so với thời điểm dự án được phê duyệt hơn một thập kỷ trước. Trong khi đó, nhiều gia đình không có điều kiện tích lũy tài sản sau nhiều năm chờ di dời.
Để giảm áp lực trước mắt, tháng 6/2026, UBND tỉnh Nghệ An ban hành Quyết định số 31/2026/QĐ-UBND. Chính sách quy định hỗ trợ tiền thuê nhà đối với những hộ thuộc diện tái định cư nhưng chưa được giao đất hoặc nhà tại thời điểm bàn giao mặt bằng.
Tại phường Trường Vinh, mức hỗ trợ là 5 triệu đồng/tháng/hộ; các địa bàn còn lại được hỗ trợ 4 triệu đồng/tháng/hộ. Trường hợp tái định cư bằng đất ở còn được hỗ trợ tiền thuê nhà trong thời gian xây dựng, theo thời gian và mức quy định.
Những lô đất đầu tiên đã có chủ, nhưng với người dân Hòa Lam, cuộc di dời chỉ thực sự khép lại khi mái nhà mới được dựng lên và mùa lũ không còn là nỗi ám ảnh thường trực.
Trường Anh (tổng hợp)
