Cô giáo vùng cao gieo niềm vui trong những giờ học Lịch sử

Cô Phạm Thùy Liên, giáo viên Trường THCS và THPT Mường Quạ (Nghệ An), có 23 năm gắn bó với giáo dục miền núi, là đại diện duy nhất của tỉnh trong 34 giáo viên tiêu biểu toàn quốc được vinh danh năm 2026.

Đổi mới cách dạy, khơi dậy niềm vui học tập ở học sinh vùng cao

Sinh ra trong gia đình có truyền thống làm nghề giáo tại xã Con Cuông, cô Phạm Thùy Liên sớm nuôi dưỡng ước mơ đứng trên bục giảng. Năm 2003, sau khi tốt nghiệp Trường Đại học Sư phạm Đà Lạt, cô trở về quê hương, gắn bó với sự nghiệp giáo dục miền núi.

Tại các trường từng công tác, hơn 90% học sinh là con em đồng bào dân tộc thiểu số, có hoàn cảnh gia đình khó khăn. Nhiều phụ huynh phải đi làm ăn xa, ít có điều kiện chăm lo việc học của con, khiến một bộ phận học sinh còn hạn chế về kiến thức, kỹ năng giao tiếp và sự tự tin. Không ít em phải vượt hàng chục kilômét đường rừng, qua những con dốc quanh co, suối sâu để đến lớp.

“Có những lúc nhìn học trò vượt đường xa, băng rừng, lội suối để đến lớp, tôi tự nhắc mình phải cố gắng hơn nữa, làm sao để mỗi giờ học đều mang lại ý nghĩa, giúp các em cảm thấy việc đến trường là niềm vui”, cô Liên chia sẻ.

Trong quá trình giảng dạy, cô nhận thấy Lịch sử là môn học khó tiếp cận với nhiều học sinh miền núi do có nhiều sự kiện, nhân vật và mốc thời gian, trong khi điều kiện trải nghiệm, tìm hiểu kiến thức ngoài sách vở còn hạn chế.

Để tạo hứng thú cho học sinh, cô chủ động đổi mới bài giảng bằng cách lồng ghép những câu chuyện lịch sử, sử dụng hình ảnh trực quan, tổ chức thảo luận nhóm và cho các em đóng vai nhân vật. Học sinh được khuyến khích tìm hiểu tư liệu, trao đổi và trình bày suy nghĩ. Nhờ đó, kiến thức lịch sử trở nên sinh động, gần gũi, dễ hiểu và dễ ghi nhớ hơn.

Cô Phạm Thùy Liên hướng tới xây dựng lớp học thân thiện, nơi học sinh được tôn trọng và tự tin thể hiện bản thân. (Ảnh minh họa: NAM)

Không chỉ đổi mới cách truyền đạt kiến thức, cô Liên còn chú trọng kết nối nội dung sách giáo khoa với thực tiễn địa phương. Những chuyến trải nghiệm tại các di tích lịch sử và hoạt động tìm hiểu truyền thống quê hương giúp học sinh trực tiếp quan sát, cảm nhận những giá trị lịch sử, văn hóa nơi mình sinh sống. Qua đó, bài học không chỉ được tiếp nhận qua lý thuyết mà còn được bồi đắp từ những trải nghiệm thực tế.

Với cô Liên, một giờ học hiệu quả không chỉ nằm ở lượng kiến thức học sinh ghi nhớ mà còn thể hiện qua việc các em có mạnh dạn đặt câu hỏi, trao đổi và chủ động bày tỏ suy nghĩ hay không. Vì vậy, cô luôn cố gắng tạo không khí cởi mở, khuyến khích học sinh tham gia các hoạt động, tôn trọng sự khác biệt và động viên những em còn rụt rè.

Trong công tác chủ nhiệm, cô gần gũi, lắng nghe để thấu hiểu hoàn cảnh và tâm tư của từng học sinh. Với những em có kết quả học tập còn hạn chế, thiếu tự tin, cô kiên trì động viên, khích lệ và phối hợp cùng gia đình tìm cách hỗ trợ phù hợp.

Theo cô Liên, học sinh vùng cao không thiếu năng lực hay ước mơ mà cần được quan tâm, tạo điều kiện để phát huy khả năng, vượt qua mặc cảm và tự tin hướng tới tương lai.

Từ năm 2018 đến năm 2025, cô có 5 sáng kiến kinh nghiệm được công nhận cấp cơ sở. Các sáng kiến đều xuất phát từ thực tiễn nhà trường, hướng đến phát huy phẩm chất, năng lực và tính chủ động của người học.

Tiêu biểu là sáng kiến “Đổi mới hình thức sinh hoạt lớp nhằm phát huy phẩm chất và năng lực của người học tại Trường Trung học cơ sở Lục Dạ – Con Cuông”. Xuất phát từ thực tế nhiều học sinh còn rụt rè, thiếu tự tin khi giao tiếp, cô đề xuất 7 giải pháp đổi mới sinh hoạt lớp, kết hợp hoạt động trải nghiệm với những tình huống gần gũi trong cuộc sống.

Thay vì chủ yếu nghe giáo viên nhận xét, học sinh được khuyến khích tự đánh giá, trao đổi, chia sẻ và đề xuất cách giải quyết những vấn đề của tập thể. Qua đó, các em có thêm cơ hội rèn luyện kỹ năng giao tiếp, hợp tác, xử lý tình huống và ý thức trách nhiệm.

Năm 2024, cô thực hiện sáng kiến “Phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo cho học sinh Trung học cơ sở miền núi Con Cuông trong phân môn Lịch sử – Địa lí”. Sáng kiến tập trung khắc phục cách dạy nặng về lý thuyết, tăng cường vận dụng phương pháp dạy học tích cực và ứng dụng công nghệ thông tin.

Cô Phạm Thùy Liên nỗ lực đổi mới phương pháp giảng dạy, giúp học sinh miền núi thêm tự tin và tiến bộ trong học tập (Ảnh minh họa: NAM).

Học sinh được hướng dẫn chủ động tìm kiếm thông tin, phát hiện vấn đề, thảo luận và lựa chọn cách giải quyết. Việc kết nối kiến thức với thực tiễn địa phương còn giúp các em hiểu hơn về lịch sử, văn hóa và môi trường sống quê hương.

Đến năm 2025, cô tiếp tục triển khai sáng kiến “Một số giải pháp trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi trong phân môn Lịch sử – Địa lí”. Nội dung tập trung vào việc phát hiện học sinh có năng khiếu, xây dựng kế hoạch bồi dưỡng phù hợp với năng lực từng em. Quá trình ôn luyện chú trọng rèn kỹ năng hệ thống kiến thức, khai thác tư liệu, phân tích và vận dụng thay vì ghi nhớ máy móc.

Với cô Liên, mỗi sáng kiến không chỉ nhằm cải thiện kết quả học tập mà còn tạo điều kiện để học sinh mạnh dạn thể hiện bản thân, phát huy khả năng và thêm hứng thú khám phá tri thức.

Bên cạnh nghiên cứu, áp dụng sáng kiến trong giảng dạy, cô còn tích cực chia sẻ kinh nghiệm với đồng nghiệp. Trong vai trò giáo viên cốt cán, tổ trưởng chuyên môn, cô tham gia tập huấn, hướng dẫn sinh hoạt chuyên môn, nghiên cứu bài học, dạy học theo dự án và tư vấn các giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục.

Đánh giá về cô Liên, ông Hoàng Như Lâm, Hiệu trưởng Trường THCS và THPT Mường Quạ, cho biết cô là giáo viên có tinh thần trách nhiệm, tâm huyết với nghề, luôn chủ động tìm tòi, đổi mới phương pháp giảng dạy. Không chỉ chú trọng nâng cao chất lượng chuyên môn, cô còn quan tâm đến sự tiến bộ của từng học sinh, nhất là những em có hoàn cảnh khó khăn, thiếu tự tin; đồng thời tích cực chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ đồng nghiệp trong công tác giảng dạy.

Theo ông Lâm, những đóng góp của cô góp phần xây dựng môi trường học tập thân thiện, khuyến khích học sinh chủ động và tích cực hơn.

Năm 2026, cô Phạm Thùy Liên là một trong 34 giáo viên tiêu biểu toàn quốc được Trung ương Đoàn và Bộ Giáo dục và Đào tạo vinh danh tại chương trình “Chia sẻ cùng thầy cô”. Cô cũng là đại diện duy nhất của Nghệ An được lựa chọn trong chương trình năm nay.

Khi biết mình được lựa chọn, cô Liên rất vui và tự hào. Với cô, đây không chỉ là sự ghi nhận đối với cá nhân mà còn là nguồn động viên dành cho những giáo viên đang ngày ngày bám trường, bám lớp ở vùng khó.

Chia sẻ về chủ đề “Lớp học reo vui”, cô cho rằng đây cũng là quan niệm giáo dục mình luôn theo đuổi. Một lớp học vui không chỉ có tiếng cười mà còn phải là nơi học sinh cảm thấy an toàn, được tôn trọng, khuyến khích khám phá và tự tin thể hiện bản thân.

Sau 23 năm gắn bó với nghề, cô Phạm Thùy Liên vẫn miệt mài với những giờ lên lớp, kiên trì tìm kiếm cách làm mới để kiến thức đến gần hơn với học trò. Với cô, hạnh phúc giản dị nhất là nhìn thấy học sinh ngày càng tự tin, chủ động khám phá tri thức và biết nuôi dưỡng ước mơ. Cô tin rằng, dù sinh ra và lớn lên ở nơi còn nhiều gian khó, mỗi đứa trẻ đều xứng đáng có cơ hội trưởng thành và mở ra tương lai bằng con đường học tập.

Hoàng Hà (tổng hợp)