Bức tranh tài chính của doanh nghiệp lọc hóa dầu sau chín tháng

Tổng công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR), đơn vị vận hành Nhà máy lọc dầu Dung Quất, ghi nhận lợi nhuận sau thuế khoảng 24.900 tỷ đồng, gấp hơn 11 lần cùng kỳ, đồng thời có lượng tiền và đầu tư tài chính tăng mạnh.

Con số lợi nhuận tương đương gần 960 triệu USD, thuộc 9 tháng đầu năm 2026 và được doanh nghiệp công bố cùng báo cáo tài chính. Tại thời điểm cuối tháng 9, khối tiền và các khoản đầu tư tài chính thanh khoản cao đạt 58.741 tỷ đồng, tương đương 2,26 tỷ USD, chiếm gần 49% tổng tài sản và tăng mạnh so với mức 44.000 tỷ đồng hồi đầu năm.

Lợi nhuận tăng đột biến đặt doanh nghiệp vào vị thế tài chính vững vàng

Theo báo cáo tài chính, tiền gửi của doanh nghiệp tập trung tại BIDV với hơn 12.400 tỷ đồng, VietinBank với hơn 10.500 tỷ đồng và SHB với gần 6.400 tỷ đồng, phần còn lại hơn 27.500 tỷ đồng nằm ở các ngân hàng khác.

Trong đó, hơn 2.735 tỷ đồng được gửi tại Ngân hàng Việt Nam Hiện Đại, tiền thân là Ngân hàng Đại Dương, hiện đang tạm dừng giao dịch. Ban Tổng Giám đốc BSR đánh giá khoản này có thể giao dịch trở lại khi Ngân hàng Nhà nước có quy định cụ thể.

Với quy mô tiền gửi như vậy, BSR nằm trong nhóm doanh nghiệp giữ nhiều tiền mặt nhất sàn chứng khoán và đã vượt Tổng công ty Khí Việt Nam (GAS) về tiền cùng đầu tư tài chính. Hết quý III, GAS có hơn 15.500 tỷ đồng tiền mặt và gần 35.300 tỷ đồng tiền đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn.

Khi lãi suất huy động ở nhiều ngân hàng đã trên 8%/năm và có thể chạm 9-10%/năm sau ưu đãi, khối tiền nhàn rỗi này trở thành nguồn thu tài chính đáng kể. Cụ thể, doanh thu hoạt động tài chính 9 tháng đạt gần 2.138 tỷ đồng, trong đó lãi tiền gửi vượt 1.800 tỷ đồng, gần gấp đôi cùng kỳ, còn chi phí vay chỉ hơn 267 tỷ đồng.

Cuối quý III, dư nợ vay và thuê tài chính ngắn hạn của BSR ở mức hơn 13.500 tỷ đồng, trong tổng nợ phải trả hơn 36.600 tỷ đồng. Doanh nghiệp không chịu áp lực đáng kể từ các khoản vay dài hạn nên có lợi thế khi mặt bằng lãi suất cao.

Song động lực chính của cú bứt phá không chỉ đến từ tiền gửi mà còn ở sự cải thiện mạnh của hoạt động lọc hóa dầu. Trong quý III/2026, doanh thu đạt hơn 59.580 tỷ đồng, tăng gần 69% so với cùng kỳ; lợi nhuận gộp đạt hơn 9.650 tỷ đồng so với hơn 1.008 tỷ đồng, đưa biên lợi nhuận gộp lên gần 16,2% từ mức 2,9%.

Trong giải trình gửi HoSE, BSR cho biết giá dầu Brent bình quân quý III tăng từ khoảng 69 USD/thùng lên 97 USD/thùng do xung đột Trung Đông. Cùng lúc, crack spread, tức chênh lệch giữa giá sản phẩm lọc dầu và giá dầu thô đầu vào, phục hồi mạnh, kết hợp việc nhà máy vận hành ổn định ở công suất cao, đã giúp biên lợi nhuận cải thiện đáng kể.

Tổng tài sản cuối tháng 9 vượt 120.100 tỷ đồng, tăng trên 41% so với đầu năm, trong khi dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh 9 tháng đạt dương 14.483 tỷ đồng, so với khoảng 267 tỷ đồng cùng kỳ năm trước. Điều này cho thấy lợi nhuận đã chuyển hóa thành tiền thực, còn dòng tiền đầu tư âm gần 21.845 tỷ đồng chủ yếu vì doanh nghiệp tăng tiền gửi và đầu tư tài chính ngắn hạn để tối ưu lợi suất.

Về triển vọng, BSR dự báo crack spread bình quân năm 2026 khoảng 32 USD/thùng, cao hơn đáng kể mức 21,1 USD/thùng của năm 2022, còn năm 2027 khoảng 23 USD/thùng, giảm 28% do kỳ vọng giao thương qua eo biển Hormuz dần ổn định. Dù vậy, nguồn cung dầu thô được dự báo tiếp tục tương đối thắt chặt khi công suất lọc dầu tại Trung Đông và Nga thu hẹp, điều có thể hỗ trợ biên lợi nhuận toàn ngành.

Trong ngắn hạn, sản lượng có thể chịu tác động từ đợt bảo dưỡng tổng thể Nhà máy lọc dầu Dung Quất năm 2027, dự kiến kéo dài khoảng 32 ngày.

Về cơ cấu sở hữu, PetroVietnam đang triển khai phương án thoái tối thiểu 2,13% vốn qua đấu giá công khai, dự kiến hoàn tất trước ngày 11/3/2027, trong khi việc định giá doanh nghiệp được đặt mục tiêu xong trước ngày 31/12/2026.

PetroVietnam cũng định hướng tìm đối tác chiến lược gắn với hoạt động cung ứng dầu thô. Theo lãnh đạo BSR, một số nhà đầu tư, gồm cả nhà đầu tư nước ngoài, đã bày tỏ quan tâm, còn Vietcap nhận định tiến độ thoái vốn phù hợp kỳ vọng hoàn tất trong nửa đầu năm 2027.

Nhìn chung, doanh nghiệp đang có nền tảng tài chính vững nhờ tiền mặt dồi dào, nợ vay dài hạn thấp và dòng tiền kinh doanh mạnh. Tuy nhiên, mức lợi nhuận đột biến phụ thuộc nhiều vào giá dầu và crack spread vốn có tính chu kỳ cao, nên việc duy trì hiệu quả lọc dầu, nâng cấp công nghệ và tận dụng nguồn lực tài chính sẽ quyết định tăng trưởng bền vững

Lê Hà NA (tổng hợp)