Từ mua hàng hưởng hoa hồng đến xem phim, tăng tương tác gian hàng, các chiêu trò lừa đảo liên tục biến tướng nhằm dụ nạn nhân nạp tiền. Đường dây Ozon, Mercado đã chiếm đoạt hơn 2.500 tỷ đồng của hàng nghìn người.
- Nghệ An niêm yết giá bán lô 19 món vàng trang sức bị tịch thu
- Nữ sinh viên được phát hiện bất động trong nhà vệ sinh
- Bãi sậy sông Đầm giữ chân đàn cò suốt hàng chục năm
Từ mua hàng hoàn tiền đến những đường dây lừa đảo xuyên quốc gia
Không phải lời mời kiếm tiền trực tuyến nào cũng xuất phát từ quảng cáo trí tuệ nhân tạo. Có trường hợp, các đối tượng giả làm nữ du học sinh để làm quen, tạo quan hệ tình cảm; có khi tự xưng là nhân viên rạp chiếu phim tuyển cộng tác viên; hoặc núp bóng những gian hàng cần tăng tương tác. Điểm chung của các kịch bản này là dụ người tham gia làm nhiệm vụ, nạp tiền để nhận hoa hồng.
Trong đường dây lừa đảo thông qua các ứng dụng mang tên Ozon, Mercado, những đối tượng lập tài khoản Facebook giả làm nữ du học sinh Việt Nam đang học tập tại Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp, Thụy Sĩ. Chúng chủ động kết bạn, làm quen với những người đàn ông có điều kiện kinh tế, tạo dựng quan hệ tình cảm rồi rủ rê cùng kiếm tiền trực tuyến bằng cách đặt đơn, mua hàng hưởng hoa hồng.
Ban đầu, người tham gia có thể nhận được khoản hoa hồng nhỏ. Khi đã tin tưởng, họ được hướng dẫn thực hiện những đơn hàng có giá trị cao hơn để nhận mức hoa hồng lớn hơn. Đến khi nạn nhân nạp số tiền lớn, các đối tượng tiếp tục yêu cầu chuyển thêm tiền với lý do “rút vốn”, “đóng thuế”, “phí xác minh”, sau đó chặn liên lạc.
Đường dây Ozon, Mercado bị Công an tỉnh Đồng Nai phối hợp với Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao xác lập chuyên án đấu tranh từ cuối năm 2025. Sau gần 5 tháng xác minh, cơ quan điều tra xác định các đối tượng hoạt động tại Campuchia đã chiếm đoạt của công dân Việt Nam hơn 2.500 tỷ đồng, với hàng nghìn bị hại trên cả nước; riêng tỉnh Đồng Nai có khoảng 150 nạn nhân.
Số tiền chiếm đoạt được các đối tượng chuyển qua nhiều lớp tài khoản, sau đó quy đổi sang tiền điện tử USDT nhằm tránh bị truy vết. Đến thời điểm công bố chuyên án vào tháng 2/2026, lực lượng chức năng đã bắt giữ 14 đối tượng, đang truy tìm 111 đối tượng khác; tài sản thu giữ ước tính trên 50 tỷ đồng.
Một vụ án khác do Công an tỉnh Nghệ An điều tra cho thấy quy mô tổ chức và cách thức vận hành của các đường dây lừa đảo xuyên biên giới. Từ khoảng năm 2022, một đối tượng người Trung Quốc lập tổ chức lừa đảo tại đặc khu KK, thành phố Myawaddy (Myanmar), cấu kết với một người Việt Nam để điều hành. Các đối tượng sử dụng tài khoản có ảnh đại diện phụ nữ trẻ đẹp kết bạn, sau đó dụ nạn nhân làm nhiệm vụ tăng tương tác cho gian hàng trên sàn thương mại điện tử. Với thủ đoạn này, 6 bị hại đã bị chiếm đoạt hơn 71,1 tỷ đồng.
Tổ chức trên tuyển người Việt sang Myanmar bằng lời quảng cáo “việc nhẹ, lương cao”. Bộ máy được phân chia thành nhiều cấp, từ chủ công ty đến nhân viên. Mỗi nhân viên được đào tạo, cấp từ 3 đến 6 điện thoại cùng một máy tính để làm việc theo kịch bản soạn sẵn, hưởng lương cố định và phần trăm trên số tiền lừa được.
Thủ đoạn làm nhiệm vụ nhận hoa hồng cũng liên tục thay đổi hình thức. Tháng 2/2025, Công an tỉnh Hà Tĩnh triệt phá một đường dây hoạt động tại Campuchia và Philippines, lừa đảo qua ứng dụng UNISAT và hình thức “làm nhiệm vụ TikTok”, khởi tố 50 bị can.
Tại TP.HCM, từ tháng 6/2024, Công an thành phố đã cảnh báo thủ đoạn giả mạo nhân viên Lotte Cinema tuyển cộng tác viên xem, đánh giá phim trên website có giao diện giống rạp chiếu phim. Ban đầu, người tham gia được trả một khoản tiền nhỏ. Sau đó, các đối tượng thông báo lỗi, treo tiền và buộc nạn nhân nạp thêm.
Một người đàn ông 44 tuổi, ngụ phường Khánh Hội, lên mạng tìm việc và được người tự xưng là nhân viên công ty tuyển dụng hướng dẫn làm nhiệm vụ. Với lần chuyển 1 triệu đồng đầu tiên, người này nhận lại gần 2 triệu đồng nên tiếp tục chuyển tiền, tổng cộng 80 triệu đồng. Sau đó, tài khoản hiển thị số tiền sinh lời gần 243 triệu đồng nhưng người này được yêu cầu chuyển trước 60,9 triệu đồng “tiền lãi” mới được rút. Công an TP.HCM đã khởi tố vụ án để điều tra.
Không chỉ xuất hiện tại Việt Nam, hình thức lừa đảo “cày đơn hưởng hoa hồng” cũng được ghi nhận ở nhiều quốc gia. Tại cuộc họp báo ngày 12/6/2026, ông Chu Lỗi, Phó Cục trưởng Cục Điều tra hình sự Bộ Công an Trung Quốc, cho biết trong 10 loại lừa đảo phổ biến nhất, chiếm 85% tổng số vụ lừa đảo viễn thông và mạng, hình thức “cày đơn hưởng hoa hồng” có số vụ cao nhất, chiếm 25%. Trong khi đó, lừa đảo đầu tư tài chính giả gây thiệt hại lớn nhất, chiếm khoảng 40% tổng thiệt hại.
Theo thông tin được công bố, từ năm 2022, Bộ Công an Trung Quốc đã xác định lừa đảo “cày đơn hưởng hoa hồng” chiếm khoảng một phần ba tổng số vụ, đứng đầu trong các loại hình lừa đảo; tỷ lệ tương tự tiếp tục được nhắc lại vào tháng 6/2024.
Cơ quan chức năng Trung Quốc cũng mô tả thủ đoạn tương tự các vụ việc tại Việt Nam: đăng quảng cáo việc làm thêm với hoa hồng cao, kéo nạn nhân vào nhóm trò chuyện để làm nhiệm vụ, trả khoản hoa hồng nhỏ ban đầu nhằm tạo lòng tin, sau đó dụ tải ứng dụng giả và nạp tiền thực hiện các nhiệm vụ nâng cao. Khi nạn nhân muốn rút tiền, các đối tượng viện lý do chưa hoàn thành nhiệm vụ hoặc tài khoản bị đóng băng để giữ cả tiền gốc lẫn hoa hồng.
Đáng chú ý, tại cuộc họp báo năm 2026, ông Chu Lỗi cho biết 66% số vụ lừa đảo hiện nay bắt đầu từ các nền tảng mạng xã hội, video ngắn, livestream và thương mại điện tử. Các đối tượng có thể nhúng mã QR vào video ngắn, dùng phần thưởng làm mồi nhử người xem quét mã và tham gia nhóm.
Tại Singapore, cảnh sát ghi nhận năm 2025 có 5.575 vụ lừa đảo việc làm, giảm so với 9.043 vụ năm 2024. Tuy nhiên, thiệt hại lên tới 123,5 triệu đôla Singapore, đứng thứ ba trong các loại hình lừa đảo. Những nhiệm vụ phổ biến gồm hoàn thành đơn hàng, mở cửa hàng trực tuyến giả hoặc làm khảo sát trên website, đều yêu cầu người tham gia nạp tiền trước với số tiền tăng dần.
Ở Malaysia, Giám đốc Cục Điều tra tội phạm thương mại thuộc Bukit Aman, ông Rusdi Mohd Isa, cho biết năm 2025 ghi nhận 8.484 vụ lừa đảo việc làm bán thời gian, gây thiệt hại 202,58 triệu ringgit, tăng 146% so với cùng kỳ.
Theo Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Nghệ An, các tổ chức lừa đảo không chỉ sử dụng công nghệ mà còn khai thác tâm lý con người. Chúng tạo lòng tin bằng những mối quan hệ tình cảm hoặc khoản lợi nhuận nhỏ được trả đúng hẹn, sau đó từng bước dẫn dụ nạn nhân chuyển số tiền lớn hơn. Khi nạn nhân muốn dừng lại, các đối tượng đe dọa rằng toàn bộ số tiền đã nộp sẽ mất nếu không tiếp tục làm nhiệm vụ.
Trường hợp Tatao Live là một ví dụ về việc giữ tiền bằng nhiều lý do khác nhau. Trước khi ứng dụng này sụp đổ, các chuyên gia an ninh mạng từng chỉ ra những dấu hiệu quen thuộc như thông báo sắp có phiên bản ứng dụng mới, người dùng điền sai thông tin hoặc khai báo thuế sai, buộc phải thực hiện lại quy trình. Khi số người tham gia và số tiền đã đủ lớn, ứng dụng có thể bị đóng, người dùng không thể truy cập.
Từ các vụ án, cơ quan chức năng chỉ ra một số dấu hiệu nhận biết lừa đảo làm nhiệm vụ nhận hoa hồng: công việc đơn giản nhưng hứa hẹn thu nhập cao bất thường; yêu cầu nạp tiền, mua gói hoặc đặt cọc trước khi làm nhiệm vụ; ứng dụng không có trên kho chính thức hoặc phải cài đặt qua đường dẫn lạ, tệp APK không rõ nguồn gốc. Đặc biệt, số dư trong ví ảo liên tục tăng nhưng lệnh rút tiền thường xuyên báo lỗi, kèm điều kiện phải nạp thêm tiền.
Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP.HCM khuyến cáo người dân không cài ứng dụng qua đường link lạ hoặc tệp APK không rõ nguồn gốc; không cấp quyền truy cập bất thường và không cung cấp mật khẩu, mã OTP cho người khác. Nếu đã nhập thông tin ngân hàng hoặc phát hiện giao dịch bất thường, cần liên hệ ngay với ngân hàng để khóa tài khoản và trình báo cơ quan Công an gần nhất.
Với những người nghi ngờ bị lừa đảo, cơ quan Công an khuyến cáo dừng ngay việc chuyển tiền, lưu giữ toàn bộ tin nhắn, hình ảnh, thông tin giao dịch và kịp thời trình báo cơ quan chức năng.
Thực tế cho thấy khoảng cách rất lớn giữa số tiền bị chiếm đoạt và số tiền thu hồi. Trong vụ Tatao Live, số tiền thu hồi bước đầu là hơn 8,6 tỷ đồng, trong khi tổng số tiền các bị hại đã nộp lên tới 404 tỷ đồng. Với đường dây Ozon, Mercado, tài sản bị thu giữ ước tính trên 50 tỷ đồng, thấp hơn nhiều so với số tiền hơn 2.500 tỷ đồng bị chiếm đoạt.
Khi dòng tiền đã qua nhiều lớp tài khoản và được quy đổi sang tiền điện tử ở nước ngoài, việc truy tìm, thu hồi tài sản gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, người dân cần tỉnh táo trước những lời mời kiếm tiền trực tuyến, đặc biệt là bất kỳ yêu cầu nạp tiền nào để được làm nhiệm vụ hoặc nhận hoa hồng.
Hoàng Hà (tổng hợp)
