Nghệ An – Hợp tác xã trồng và chế biến xã Nghĩa Đồng đang đưa cây tía tô từ luống rau sang vùng nguyên liệu chưng cất tinh dầu, với ước tính khoảng 90 lít mỗi vụ.
- Kính vỡ trên vỉa hè và những chiếc xe không ai trông coi
- Điều gì xảy ra với cơ thể khi bạn uống nước chanh mỗi ngày?
- Chén chè của mẹ và hành trình của người phụ nữ làm bột Việt
Trên cánh đồng ven sông Con hiện có khoảng 10ha tía tô, mỗi vụ cho khoảng 90 tấn nguyên liệu sau chu kỳ trồng, chăm sóc và thu hoạch chừng 4 tháng. Hợp tác xã chọn chưng cất vì muốn thay việc chỉ bán cây tươi bằng một đầu ra ổn định hơn cho vùng trồng.
Dọc ven sông Con, những luống tía tô trải dài trên cánh đồng xã Nghĩa Đồng, mùi lá theo gió đi qua từng hàng cây. Lâu nay loại cây này chủ yếu được trồng để lấy lá làm rau, còn bây giờ người dân đang thử chưng cất tinh dầu từ chính những luống ấy.
Theo ông Nguyễn Xuân Huy, cán bộ quản lý vận hành sản xuất tinh dầu của hợp tác xã, tỷ lệ chiết xuất ước tính khoảng một lít tinh dầu từ một tấn nguyên liệu, nên 90 tấn mỗi vụ sẽ cho khoảng 90 lít. Sản phẩm được giới thiệu với giá khoảng 10-12 triệu đồng mỗi lít.
Ông Huy giải thích vì sao hợp tác xã chọn hướng đi này: “Việc đưa tía tô vào chưng cất giúp tận dụng nguồn nguyên liệu thu hoạch, thay vì chỉ tiêu thụ cây tươi. HTX mong muốn từng bước nâng cao giá trị sản phẩm, tạo đầu ra ổn định hơn cho vùng trồng”.
Con số trên giấy chưa phải khoản thu thật
Tính theo mức giá trên, nếu bán hết khoảng 90 lít với giá 10–12 triệu đồng/lít, tổng doanh thu mỗi vụ vào khoảng 900 triệu đến hơn 1 tỷ đồng. Đây là phép tính từ số liệu do HTX cung cấp, chưa phải thu nhập thực nhận: chi phí giống, nhân công, nhiên liệu chưng cất, khấu hao thiết bị và vận chuyển đều chưa được trừ. Kết quả cuối cùng còn tùy chất lượng sản phẩm, hiệu suất chiết xuất và khả năng tiêu thụ.
Dẫu vậy, người nông dân không còn chỉ bán sản phẩm thô mà có cơ hội góp mặt trong chuỗi tạo ra giá trị cao hơn. Ở vùng quê sống chủ yếu nhờ nông nghiệp, thêm một đầu ra cho cây quen thuộc là thêm một lựa chọn cho người dân.
Từ kết quả bước đầu, hợp tác xã tính mở rộng vùng nguyên liệu và nghiên cứu thêm húng quế, sả Java, tràm để chiết xuất tinh dầu. Theo ông Huy, đa dạng cây trồng giúp hợp tác xã chủ động nguồn nguyên liệu, bớt phụ thuộc một loại cây và có thể làm thêm các dòng sản phẩm theo nhu cầu thị trường, miễn là cây phù hợp đất đai, khả năng tổ chức sản xuất và đầu ra thực tế.
Cùng với mở rộng vùng trồng, hợp tác xã cần chú trọng chất lượng, quy trình chế biến, bảo quản và xây dựng thị trường lâu dài. Ông Huy cho hay: “Muốn phát triển lâu dài thì không thể chỉ trồng được nhiều nguyên liệu, mà còn phải tính đến khả năng chế biến và tiêu thụ sản phẩm. HTX sẽ tiếp tục nghiên cứu để lựa chọn hướng đi phù hợp, từng bước mở rộng sản xuất”.
Ông Trần Văn Trung, Chủ tịch Hội Nông dân xã Nghĩa Đồng, cho rằng điểm mới của mô hình là chuyển tía tô từ sản xuất nhỏ lẻ sang trồng tập trung, gắn vùng nguyên liệu với chế biến và chiết xuất tinh dầu. Nhờ vậy, thành viên hợp tác xã có thêm việc làm, thu nhập, còn nông sản địa phương có thêm hướng tiêu thụ.
Ông Trung chia sẻ: “Địa phương khuyến khích HTX tiếp tục hoàn thiện quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và tìm kiếm thị trường tiêu thụ ổn định. Khi hiệu quả kinh tế được chứng minh rõ ràng, mô hình có thể mở rộng diện tích, góp phần đa dạng hóa cây trồng và nâng cao thu nhập cho người dân”.
Nguyễn Hiền (tổng hợp)
