Đại biểu Hoàng Minh Hiếu đề xuất phân định hai mô hình nuôi con nuôi trọn vẹn và nuôi con nuôi đơn giản, nhằm làm rõ quyền thừa kế giữa cha mẹ đẻ và con nuôi, bảo vệ quyền lợi trẻ em và hạn chế xung đột pháp luật quốc tế.
- Những vệt bánh xe hằn lún trên mặt đường chờ ngày được vá
- Vì sao tuổi càng cao giảm cân ngày càng kém hiệu quả?
- Mười bị can trong vụ mang hung khí đi tìm người gây sự
Đề xuất phân định hai mô hình nuôi con nuôi
Góp ý dự thảo Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) tại phiên họp tổ 10, gồm Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An và Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp, sáng 19/10, đại biểu Hoàng Minh Hiếu (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An) cho rằng cần làm rõ mối quan hệ pháp lý giữa cha mẹ đẻ và người con đã được gia đình khác nhận nuôi, đặc biệt là quyền thừa kế di sản.
Theo đại biểu, khoản 2 Điều 26 của dự thảo đã liệt kê các quyền, nghĩa vụ giữa cha mẹ đẻ và con sau khi được nhận nuôi, trong đó có việc chấm dứt nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục, cấp dưỡng và đại diện theo pháp luật. Tuy nhiên, quan hệ thừa kế giữa cha mẹ đẻ và con chưa được quy định rõ trong nội dung được đại biểu đề cập.
Đại biểu viện dẫn Điều 651 và Điều 653 Bộ luật Dân sự, cho rằng con nuôi vẫn có thể được hưởng thừa kế theo pháp luật từ cả cha mẹ đẻ và cha mẹ nuôi. Theo ông, cách tiếp cận này có thể dẫn đến những bất cập khi quyền thừa kế không còn gắn với nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng trên thực tế.
Để minh họa, ông nêu trường hợp người mẹ đưa con vào trung tâm trợ giúp xã hội, sau đó đứa trẻ được gia đình khác nhận nuôi, trưởng thành và có tài sản lớn. Nếu người con qua đời không để lại di chúc, người mẹ đẻ vẫn có thể được hưởng thừa kế theo pháp luật dù trước đó không thực hiện việc nuôi dưỡng con.
Bên cạnh vấn đề thừa kế, đại biểu cảnh báo nguy cơ xung đột pháp luật khi trẻ em Việt Nam được gia đình nước ngoài nhận nuôi. Theo bài gốc, nhiều quốc gia áp dụng mô hình nuôi con nuôi trọn vẹn, trong đó quan hệ pháp lý với gia đình cũ chấm dứt. Nếu pháp luật Việt Nam vẫn duy trì quyền thừa kế giữa con nuôi và cha mẹ đẻ, việc giải quyết các quan hệ tài sản xuyên biên giới có thể phát sinh vướng mắc.
Từ những vấn đề trên, đại biểu Hoàng Minh Hiếu đề xuất phân định hai mô hình nuôi con nuôi. Với trẻ em bị bỏ rơi hoặc không còn nơi nương tựa, mô hình nuôi con nuôi trọn vẹn sẽ tạo lập gia đình thay thế và chấm dứt cả quan hệ thừa kế với cha mẹ đẻ.
Trong khi đó, mô hình nuôi con nuôi đơn giản nên được áp dụng trong những trường hợp nhận nuôi trong nội bộ gia đình, chẳng hạn chú, bác nhận cháu làm con nuôi, khi quan hệ huyết thống và trách nhiệm chăm sóc vẫn được duy trì. Theo đề xuất của đại biểu, quan hệ thừa kế với gia đình gốc cần tiếp tục được bảo đảm phù hợp.
Đại biểu dẫn kinh nghiệm Nhật Bản và Hàn Quốc, nơi áp dụng cả hai mô hình nuôi con nuôi, đồng thời đề nghị Bộ Tư pháp nghiên cứu hoàn thiện quy định, kể cả sửa đổi những điều khoản liên quan của Bộ luật Dân sự.
Theo ông, việc đổi mới pháp luật cần phù hợp với đặc thù văn hóa Việt Nam, đồng thời tiệm cận thông lệ quốc tế, hướng tới bảo vệ tốt hơn quyền lợi trẻ em và hạn chế các tranh chấp pháp lý phát sinh.
Hoàng Hà (tổng hợp)
