Hơn 40 năm sau khi những hộ dân đầu tiên đến khai hoang, lập nghiệp tại hồ Đồng Đò, xã Kim Anh, Hà Nội, nhiều vướng mắc về đất đai vẫn chờ được tháo gỡ. Trong khi địa phương rà soát hồ sơ và tìm hướng giải quyết, các công trình vi phạm bị cưỡng chế, còn những vụ án liên quan đến hành vi hối lộ đang được cơ quan chức năng xử lý.
- Thảm hoa vàng rực sẵn sàng đón du khách cả nước
- Dòng lũ bùn bất ngờ tràn xuống hạ lưu sông Budhi Gandaki
- Đặc sản xứ Thanh lên sóng livestream, vượt khỏi lũy tre làng
Từ ký ức khai sơn đến những công trình bị cưỡng chế
Đứng nhìn về phía công trình Solara Đồng Đò vừa bị cưỡng chế, ông Nguyễn Mạnh Hùng, 69 tuổi, lặng đi hồi lâu. Hơn 40 năm sống tại khu vực này, ông đã chứng kiến nhiều đổi thay quanh hồ Đồng Đò, từ những ngày người dân đến khai hoang, trồng rừng, dựng nhà đến khi các công trình nghỉ dưỡng xuất hiện bên hồ.
“Tôi là người dân gốc ở xã Minh Trí, đi xây dựng kinh tế mới ở khu vực Đồng Đò – thôn Minh Tân. Lúc bấy giờ, theo chủ trương là tôi đưa vợ con đi khai hoang, được cấp 3 sào đất, 600 viên ngói, 100 tạ xi măng để làm sân nền nhà và công trình phụ.
Đồng Đò khi ấy còn hoang sơ. Những người dân đầu tiên như chúng tôi đã đi khai sơn, phá thạch, trồng rừng… Giờ tôi lại phải chứng kiến thêm nhiều chuyện đau lòng liên quan tới đất. Người vướng vòng lao lý, nhà cửa bị phá dỡ, lãng phí tiền của như vụ việc của Solara…”, ông Hùng kể.
Trong hai ngày 4 và 5/9/2026, UBND xã Kim Anh tổ chức cưỡng chế, tháo dỡ 4 công trình vi phạm đất đai, trật tự xây dựng tại khu vực hồ Đồng Đò, thuộc thôn Thái Vụ, Hà Nội. Theo thông tin trong bản thảo, Solara Đồng Đò có 475m² xây dựng thuộc diện phá dỡ, gồm nhà một tầng, nhà cấp 4, nhà hai tầng một tum, bể bơi và cổng sắt.
Cách đó không xa, homestay Huy Hoàng có 12 hạng mục thuộc diện cưỡng chế. Hai công trình khác có các hạng mục vi phạm với diện tích lần lượt hơn 198m² và 154m².
Những cuộc cưỡng chế tại Đồng Đò diễn ra trong bối cảnh các vấn đề về quản lý đất đai, xây dựng và quy hoạch rừng tại khu vực này đã tồn tại qua nhiều năm. Việc xử lý công trình vi phạm đặt ra yêu cầu rà soát nguồn gốc đất, hồ sơ pháp lý và trách nhiệm của các chủ thể liên quan.
Thông tin về các vụ án liên quan đến hành vi đưa, nhận và môi giới hối lộ cần được đối chiếu với thông báo chính thức của Công an TP Hà Nội, đặc biệt về số vụ án, số bị can và hành vi bị khởi tố. Các vụ án cần được nhìn nhận theo thông tin chính thức của cơ quan chức năng; trách nhiệm của từng cá nhân phải căn cứ vào kết quả điều tra và các quyết định tố tụng có liên quan.
Đằng sau những công trình bị cưỡng chế là câu chuyện đất đai kéo dài của cộng đồng dân cư tại Đồng Đò. Vì sao nhiều hộ dân sinh sống tại đây hàng chục năm vẫn gặp vướng mắc về giấy tờ đất, trong khi các công trình mới tiếp tục phát sinh? Đây là những vấn đề cần được làm rõ bằng hồ sơ và kết quả kiểm tra cụ thể.
Từ năm 1985, người dân từ một số địa phương được vận động đến khu vực Đồng Đò để khai hoang, phát triển sản xuất và xây dựng vùng kinh tế mới. Số hộ dân, địa phương xuất phát và thời gian di chuyển cụ thể cần được đối chiếu với hồ sơ lịch sử và tài liệu địa phương. Họ đến vùng đất còn hoang sơ, bắt đầu cuộc sống bằng việc khai hoang, trồng rừng, phát triển sản xuất và dựng nhà. Qua thời gian, khu vực dần hình thành cộng đồng dân cư, sau này là thôn Minh Tân.
Năm 2008, theo Quyết định số 2100/2008/QĐ-UBND của UBND TP Hà Nội về phê duyệt quy hoạch rừng phòng hộ bảo vệ môi trường Sóc Sơn, toàn bộ thôn Minh Tân nằm trong quy hoạch rừng.
Thông tin quy hoạch này trở thành một trong những căn cứ cần xem xét khi giải quyết hồ sơ đất đai tại khu vực. Tuy nhiên, tình trạng pháp lý của từng thửa đất cần được xác định trên cơ sở nguồn gốc, quá trình sử dụng, hồ sơ địa chính và các quy định liên quan; không thể mặc nhiên áp dụng một kết luận chung cho tất cả các hộ dân.
Người dân đã nhiều lần kiến nghị xác định lại ranh giới, tháo gỡ vướng mắc về quyền sử dụng đất và xem xét việc tách khu dân cư khỏi quy hoạch rừng. Đến nay, theo nội dung được cung cấp, những vấn đề này vẫn cần tiếp tục được rà soát, giải quyết.
Cùng với quá trình hình thành khu dân cư, hoạt động chuyển nhượng đất, xây dựng công trình và kinh doanh dịch vụ nghỉ dưỡng khiến hiện trạng sử dụng đất trở nên phức tạp. Đất ở, đất sản xuất, đất nông nghiệp, đất thuộc quy hoạch rừng và công trình hình thành qua nhiều giai đoạn đan xen nhau.
Vì vậy, việc xử lý cần phân biệt rõ từng trường hợp, làm rõ thời điểm xây dựng, nguồn gốc đất và hồ sơ pháp lý. Việc người dân sinh sống lâu năm tại địa phương là một yếu tố cần xem xét, nhưng không tự động đồng nghĩa mọi trường hợp đều đủ điều kiện được công nhận quyền sử dụng đất.
Theo thông tin về kết quả kiểm tra 6 vị trí được phản ánh trong năm 2026 của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, một trường hợp được xác định phát sinh trước ngày 1/7/2025, còn 5 trường hợp xuất hiện sau mốc thời gian này. Chi tiết về thời điểm phát sinh cần được đối chiếu với báo cáo gốc để bảo đảm phân biệt chính xác giữa thời điểm hình thành công trình và thời điểm phát hiện vi phạm.
Ngày 1/7/2025 cũng là thời điểm mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi vào hoạt động. Xã Kim Anh tiếp nhận nhiệm vụ quản lý địa bàn trong bối cảnh còn nhiều hồ sơ, vụ việc tồn đọng từ các địa phương trước sắp xếp. Việc xác định trách nhiệm đối với các công trình vi phạm cần dựa trên kết quả kiểm tra và kết luận của cơ quan có thẩm quyền.
Trao đổi với báo chí, đại diện UBND xã Kim Anh cho biết những vướng mắc về đất đai tại Đồng Đò đã tích tụ qua nhiều thập niên. Trong quá trình sử dụng đất, một số hộ dân khai hoang, cải tạo đất, xây dựng công trình phục vụ đời sống và sản xuất. Qua các thời kỳ, việc sử dụng đất có biến động về chủ thể, mục đích và hiện trạng.
Theo đại diện địa phương, hồ sơ quản lý qua các thời kỳ chưa đồng bộ; việc chuyển nhượng và xây dựng diễn ra ở nhiều giai đoạn, khiến quá trình xác định ranh giới, loại đất và thời điểm hình thành công trình cần được đối chiếu kỹ lưỡng.
Thời gian tới, địa phương dự kiến phân loại từng trường hợp, xác định nguồn gốc đất, thời điểm phát sinh và trách nhiệm liên quan để xây dựng lộ trình xử lý. Những trường hợp chưa đủ căn cứ pháp lý sẽ tiếp tục được kiểm tra, xác minh; các nội dung vượt thẩm quyền sẽ được báo cáo cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết.
Việc rà soát ranh giới đất lâm nghiệp, cắm mốc giới rừng trên thực địa và đồng bộ hồ sơ quản lý đất đai với hồ sơ quản lý rừng cũng là những nhiệm vụ cần thiết để hạn chế tranh chấp, vướng mắc và nâng cao hiệu quả quản lý.
Sau hơn bốn thập niên kể từ ngày những hộ dân đầu tiên đến khai hoang, Đồng Đò vẫn cần lời giải cho hai vấn đề song hành: tháo gỡ những tồn đọng đất đai trên cơ sở hồ sơ và pháp luật, đồng thời ngăn chặn, xử lý kịp thời các công trình vi phạm. Quá trình này cần bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân, bảo vệ rừng phòng hộ và xác định rõ trách nhiệm của các chủ thể theo kết quả kiểm tra của cơ quan có thẩm quyền.
Hoàng Hà (tổng hợp)
