Giai đoạn 12–18 tuổi có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển chiều cao và hệ xương của trẻ. Chuyên gia dinh dưỡng đề xuất chuẩn hóa bữa ăn học đường, bảo đảm cân đối dưỡng chất và phù hợp với nhu cầu của từng lứa tuổi.
- Tỉnh chỉ đạo hỏa tốc nhiều giải pháp hỗ trợ học sinh
- Ông Trump: Nga sẽ cung cấp hàng triệu tấn dầu diesel toàn cầu
- Mười bảy động vật hoang dã trở về rừng Phong Nha – Kẻ Bàng
Chuẩn hóa thực đơn, đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng của học sinh
Tại buổi sinh hoạt chuyên đề “Dinh dưỡng học đường và giải pháp chuẩn hóa bữa ăn học đường” diễn ra ngày 10/10, TS.BS Bùi Thị Mai Hương, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Khoa học kỹ thuật dinh dưỡng – Thực phẩm, nhấn mạnh vai trò của dinh dưỡng trong giai đoạn tiền dậy thì và dậy thì. Đây là thời kỳ trẻ phát triển nhanh về chiều cao, cân nặng và hệ xương.
Theo Tổng điều tra Dinh dưỡng Quốc gia giai đoạn 2019–2020, chiều cao trung bình của thanh niên Việt Nam ở tuổi 18 đạt 168,1cm đối với nam và 156,2cm đối với nữ. Các số liệu được dẫn trong tài liệu cho thấy mức trung bình toàn cầu tương ứng khoảng 177cm và 165cm.
Theo chuyên gia, canxi, vitamin D, kẽm và protein là những dưỡng chất cần thiết cho sự phát triển của hệ xương, góp phần giúp trẻ đạt tiềm năng chiều cao. Kẽm và protein cũng tham gia hỗ trợ hệ miễn dịch. Trong khi đó, glucose cung cấp năng lượng cho não bộ; sắt và kẽm có vai trò đối với các chức năng nhận thức và quá trình học tập.
“Với bữa ăn sáng, ăn trưa hợp lý về dinh dưỡng, dao động đường huyết của trẻ ổn định giúp giảm nguy cơ mắc bệnh chuyển hóa khi trưởng thành”, TS Hương nói.
Bên cạnh yêu cầu bảo đảm dinh dưỡng cho sự phát triển thể chất, tình trạng suy dinh dưỡng, thừa cân, béo phì và thiếu vi chất vẫn là những vấn đề cần quan tâm. Theo số liệu được dẫn tại buổi sinh hoạt chuyên đề, tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ dưới 5 tuổi tại khu vực miền núi phía Bắc được nêu ở mức 37,4%. Cần xác minh năm khảo sát của số liệu trước khi gắn với mốc năm 2020. Trong khi đó, tỷ lệ thừa cân, béo phì ở trẻ từ 5–19 tuổi tại khu vực thành thị đạt 26,8%.
Theo số liệu Tổng điều tra Dinh dưỡng Quốc gia năm 2020, tỷ lệ thiếu vitamin A tiền lâm sàng ở trẻ em dưới 5 tuổi là 9,5%, còn tỷ lệ thiếu kẽm ở nhóm tuổi này là 58%. Những số liệu này cho thấy cần chú trọng hơn đến chất lượng dinh dưỡng, đồng thời có giải pháp phù hợp với đặc điểm lứa tuổi và điều kiện sống của từng nhóm trẻ.
Theo TS Hương, tại nhiều trường học, việc xây dựng thực đơn vẫn dựa nhiều vào kinh nghiệm của nhân viên cấp dưỡng hoặc đơn vị cung cấp suất ăn, trong khi nhân lực chuyên trách về dinh dưỡng còn thiếu. Điều này đặt ra yêu cầu nâng cao chuyên môn và tăng cường kiểm soát chất lượng bữa ăn học đường.
Bữa ăn bán trú cho học sinh từ 6–18 tuổi cần bảo đảm an toàn thực phẩm, đáp ứng nhu cầu năng lượng, cân đối các nhóm chất và bổ sung rau xanh, trái cây cùng thực phẩm giàu vi chất. Thực đơn cũng cần được điều chỉnh theo độ tuổi, đặc điểm dinh dưỡng và điều kiện thực tế của từng địa phương.
Để cải thiện chất lượng bữa ăn, chuyên gia đề xuất tăng cường chuyên môn cho cán bộ quản lý, nhân viên y tế trường học và nhân viên cấp dưỡng; bổ sung nhân lực dinh dưỡng; đồng thời lồng ghép giáo dục dinh dưỡng và hoạt động thể lực vào sinh hoạt hằng ngày của học sinh.
TS Hương cũng kiến nghị xây dựng quy chuẩn dinh dưỡng học đường, trong đó quy định giới hạn đối với đường tự do, muối và chất béo bão hòa trong suất ăn bán trú. Cùng với đó là đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ chế tài chính bền vững và tăng cường phối hợp giữa các ngành liên quan.
Về mô hình triển khai thực tế, ThS Hà Thị Phương, Viện Dinh dưỡng TH, cho biết mô hình điểm “Bữa ăn học đường bảo đảm dinh dưỡng hợp lý kết hợp tăng cường hoạt động thể lực cho trẻ em, học sinh, sinh viên Việt Nam” đã được triển khai tại 10 tỉnh, thành phố, với 400 thực đơn phù hợp với đặc điểm sinh thái, kinh tế và dinh dưỡng của từng vùng.
Việt Nam cũng đã ban hành nhiều chương trình, chính sách liên quan đến chăm sóc sức khỏe học sinh, trong đó có Chiến lược Quốc gia về Dinh dưỡng giai đoạn 2021–2030 và Chương trình Sức khỏe học đường giai đoạn 2021–2025, cùng các quy định về công tác y tế trường học.
Chuẩn hóa bữa ăn học đường, kết hợp giáo dục dinh dưỡng và tăng cường vận động thể lực, là những giải pháp được kỳ vọng góp phần cải thiện chất lượng dinh dưỡng, hỗ trợ sự phát triển thể chất và hình thành thói quen ăn uống lành mạnh cho học sinh.
Hoàng Hà (tổng hợp)
