Tình trạng mắt đột ngột sưng đỏ, ngứa rát sau khi tiếp xúc với côn trùng thường được gọi bằng cái tên dân gian “nhện đái vào mắt”, nhưng nguyên nhân thực tế lại đến từ nhiều tác nhân khác nhau, không liên quan đến cơ chế sinh học của loài nhện.
- Dừa Việt tiến lên giữa cuộc đua trái cây xuất khẩu
- Cọc bê tông văng xuống đường, quốc lộ 5 ùn tắc
- Càng trưởng thành, vì sao người ta thích một cuộc sống yên tĩnh?
Rửa mắt sớm, tránh dụi và nhận biết dấu hiệu nguy hiểm
Cảm giác khó chịu ở mắt có thể xuất hiện do dịch tiết của côn trùng, lông của một số loài tarantula, hoặc đơn giản là dị vật lọt vào mắt. Một số trường hợp còn liên quan đến kiến ba khoang và chất pederin, chất gây kích ứng mạnh mà loài côn trùng này tiết ra.
Cái tên “nhện đái vào mắt” chỉ là cách gọi dân gian, không phản ánh đúng cơ chế sinh học thực sự. Khi tiếp xúc với côn trùng hoặc chất tiết của chúng, mắt có thể phản ứng bằng tình trạng đỏ, sưng, ngứa, rát và chảy nước mắt. Phản ứng dị ứng xảy ra khi protein lạ kích hoạt hệ miễn dịch, dẫn đến giải phóng histamine và gây ra các biểu hiện ở mắt. Trong khi đó, chất pederin từ kiến ba khoang có thể gây viêm vùng quanh mắt, kết mạc hoặc giác mạc.
Ngoài tác động của chất tiết, mắt cũng có thể bị tổn thương cơ học nếu chân, cánh, râu hoặc lông côn trùng lọt vào. Dị vật có thể gây cộm, đau, chảy nước mắt, thậm chí làm trầy xước giác mạc.
Khi nghi ngờ mắt tiếp xúc với côn trùng hoặc chất gây kích ứng, việc đầu tiên cần làm là không dụi mắt, để tránh làm tác nhân lan rộng hoặc khiến dị vật tiếp tục cọ xát giác mạc. Có thể rửa mắt bằng nước sạch, mát hoặc NaCl 0,9% trong ít nhất 20 phút, đồng thời nhẹ nhàng chớp mắt để làm sạch bề mặt. Nếu mắt vẫn sưng đỏ sau khi rửa, có thể chườm lạnh bằng khăn sạch trong 10-15 phút. Người bị kích ứng không nên tự ý dùng thuốc nhỏ mắt, đặc biệt là thuốc chứa corticoid, khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Sơ cứu tại nhà chỉ giúp hạn chế tổn thương ban đầu. Nếu đau dữ dội hoặc tăng dần, thị lực giảm, nhìn đôi, nhạy cảm với ánh sáng, cảm giác cộm vướng kéo dài, mắt chảy dịch hoặc mủ, người bệnh cần đến cơ sở chuyên khoa mắt ngay. Mắt đỏ, sưng mí nghiêm trọng, khó mở mắt, hoặc không cải thiện sau vài giờ cũng là những dấu hiệu cần được kiểm tra kịp thời. Thăm khám sớm giúp phát hiện dị vật, đánh giá tổn thương giác mạc và có hướng điều trị phù hợp.
Hoàng Hà (tổng hợp)
