Nghệ An — Dòng họ Nguyễn và dòng họ Phạm cùng đề nghị chính quyền xác minh nguồn gốc ngôi mộ tại khu vực Đồng Đen, trong bối cảnh mỗi bên đều có tư liệu và quá trình thờ phụng riêng.
- Người dân chuyển chỗ ở, chờ ngày về khu nhà mới
- Bánh gai Tứ Trụ đen bóng, dẻo thơm thành quà quê được du khách ưa chuộng
- Chiếc nem nhỏ và cách quê nhà được gói lại
Ngày 22/9, ông Nguyễn Văn Tùy, tộc trưởng họ Nguyễn, trú xã Nghĩa Hưng, tỉnh Nghệ An, cho biết dòng họ đã gửi đơn đề nghị làm rõ phần mộ mà họ xác định là nơi an táng cụ tổ Nguyễn Dặm.
Phía họ Phạm cũng đưa ra gia phả cho rằng ông Phạm Văn Minh, người từng dạy học và lập nghiệp tại làng Yên Nậu, được an táng ở Đồng Đen từ hơn 500 năm trước.
Theo ông Tùy, gia phả, tư liệu dòng họ và việc dịch đạo sắc năm 1997 là những căn cứ để họ Nguyễn xác định cụ tổ Nguyễn Dặm, quê xã Ước Lệ, nay thuộc xã Hưng Nguyên, Nghệ An, nằm tại khu vực này.
Con cháu dòng họ Nguyễn Dặm nhiều năm qua vẫn đến thăm, chăm sóc và thắp hương tại phần mộ.
Ông Tùy cho biết năm 1998, khi họ Nguyễn Dặm chuẩn bị xây dựng, tôn tạo mộ thì phát hiện họ Phạm đã sửa sang và dựng bia, sau đó hai bên từng gặp gỡ nhưng chưa thống nhất được cách xác định phần mộ.
“Mỗi lần đến tảo mộ, chúng tôi thường ghi tên cụ tổ, địa chỉ và các thông tin liên quan trên bạt tại khu vực ngôi mộ nhằm xác định việc thờ phụng của dòng họ”, nội dung trong đơn kiến nghị của dòng họ Nguyễn nêu.
Cuối năm 2025, họ Nguyễn đặt bia đá ghi tên cụ tổ Nguyễn Dặm bên cạnh ngôi mộ để thuận tiện nhận diện và thờ cúng.
“Chúng tôi đã làm đơn gửi chính quyền địa phương, mong muốn làm rõ nguồn gốc ngôi mộ và có phương án giải quyết thỏa đáng”, ông Tùy nói.
Những căn cứ khác nhau quanh một phần mộ
Ông Phạm Xuân Trình, tộc trưởng họ Phạm, trú xã Hưng Nguyên Nam, cho biết gia phả dòng họ ghi ông Phạm Văn Minh quê Phú Điền, xã Hưng Phú cũ, nay là xã Lam Thành, Nghệ An, đến dạy học và lập nghiệp tại làng Yên Nậu, xóm Hồng Hà, xã Hưng Thông cũ, nay thuộc xã Hưng Nguyên Nam.
Theo tư liệu của họ Phạm, sau khi qua đời, ông Minh được an táng tại Đồng Đen; nhiều thế hệ con cháu vẫn thắp hương, tảo mộ và chăm sóc phần mộ vào dịp lễ, Tết.
Ông Trình cho biết phần mộ đã được tu sửa lớn 3 lần. Tháng 10/1992, con cháu đổ bê tông trùm lên mộ; đến ngày 20/8/1998, dòng họ dựng bia và tấm bia này vẫn còn.
Sau đó, họ Phạm xin phép UBND xã Hưng Đạo, nay thuộc xã Hưng Nguyên, xây hàng rào quanh khu vực mộ và được địa phương đồng ý.
Sau khi nhận đơn của đại diện hai dòng họ, chính quyền địa phương đề nghị Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An phối hợp nghiên cứu tư liệu của các bên, xác minh nguồn gốc phần mộ và tìm hướng hòa giải.
Ông Hồ Mạnh Hà, Phó phòng Quản lý di sản văn hóa thuộc Sở, cho rằng việc xác định cần dựa vào gia phả, tư liệu lưu giữ cùng quá trình chăm sóc, hương khói của các dòng họ.
Theo ông Hà, nếu tư liệu chỉ xác định cụ tổ được an táng tại khu vực Đồng Đen mà không có dấu mốc cụ thể, việc khoanh đúng phần mộ sẽ khó vì cánh đồng có diện tích rộng.
Nếu chưa đủ căn cứ để xác định phần mộ thuộc bên nào, chính quyền có thể hòa giải và vận động hai dòng họ tạm thống nhất coi đây là mộ chung.
Ông Hà cũng lưu ý, khi nguồn gốc chưa được làm rõ, bia chỉ ghi tên một dòng họ có thể làm phát sinh mâu thuẫn; phương án được nêu là hai bên cùng chăm sóc, hương khói và tiếp tục tìm thêm căn cứ để xác minh.
Nguyễn Hiền (tổng hợp)
