Tòa phúc thẩm Hà Nội hủy toàn bộ bản án 3 năm tù đối với cựu Hiệu trưởng Trường THCS Ba Đình Nguyễn Thị Bình, trả hồ sơ điều tra lại từ đầu. Đáng chú ý, căn cứ pháp lý từng được dùng để buộc tội bà sau đó bị cơ quan trung ương xác định trái quy định.
- Học sinh tiểu học trước thay đổi mô hình điểm trường
- Bà Nguyễn Thị Dàng: Từ những ngày ôm con khóc trong mưa đến bữa cơm tuổi xế chiều
- 140 học sinh Nghệ An nghỉ học vì phụ huynh chưa đồng thuận chuyển điểm trường
Sáng 14/9, sau bốn ngày xét xử và nghị án, Hội đồng xét xử phúc thẩm Tòa án nhân dân TP Hà Nội tuyên hủy toàn bộ Bản án hình sự sơ thẩm số 113 ngày 26 và 27/3/2026 của Tòa án nhân dân khu vực 1 – Hà Nội, chuyển hồ sơ sang Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 1 để điều tra lại theo thủ tục chung.
Bản án sơ thẩm trước đó tuyên bà Nguyễn Thị Bình, cựu Hiệu trưởng Trường THCS Ba Đình, 3 năm tù; bà Phạm Thị Minh Nguyệt, cựu kế toán nhà trường, 24 tháng tù treo, cùng về tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ. Cả hai sau đó kháng cáo kêu oan và tiếp tục bị cấm đi khỏi nơi cư trú.
Tại phiên phúc thẩm, đại diện Viện Kiểm sát cho rằng dù việc thu tiền được xác định là đúng thì việc sử dụng, chi tiền sai quy định vẫn có thể cấu thành vi phạm pháp luật, đồng thời giữ nguyên quan điểm cần hủy án để điều tra lại.
Căn cứ buộc tội bị đặt dấu hỏi
Vụ án bắt nguồn từ việc Trường THCS Ba Đình tổ chức dạy thêm trong năm học 2013-2014, thu hơn 2,1 tỷ đồng với mức 15.000 đồng/học sinh/tiết.
Cấp sơ thẩm xác định hơn 1,09 tỷ đồng là khoản thu vượt quy định, dựa trên mức trần 7.000-9.000 đồng/tiết cho lớp 20-40 học sinh theo Quyết định 22/2013 của UBND TP Hà Nội. Đây là một trong những căn cứ để tòa kết tội bà Bình và bà Nguyệt.
Tuy nhiên, sau phiên sơ thẩm, căn cứ này bị đặt dấu hỏi. Ngày 4/5/2026, Cục Kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật thuộc Bộ Tư pháp kết luận Thông tư 17 của Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ quy định mức thu học thêm do phụ huynh và nhà trường thỏa thuận, không giao địa phương ấn định mức trần.
Như vậy, Quyết định 22 của UBND TP Hà Nội bị xác định là vượt thẩm quyền. Sau đó, UBND TP Hà Nội đã bãi bỏ toàn bộ văn bản này.
Tại phiên phúc thẩm, đại diện Cục Kiểm tra văn bản tiếp tục giữ quan điểm Quyết định 22 trái Thông tư 17. Trong khi đó, đại diện UBND TP Hà Nội và Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội chưa thể khẳng định tính pháp lý của văn bản do chính địa phương ban hành, đề nghị có thêm thời gian xin ý kiến bằng văn bản.
Hội đồng xét xử nhận định đây là tình tiết mới có ý nghĩa then chốt, cần được làm rõ trong quá trình điều tra nên không thể giải quyết ngay tại phiên tòa.
Mâu thuẫn của vụ án không chỉ nằm ở mức thu. Hồ sơ thể hiện từ tháng 12/2013 đến tháng 5/2014, 30% trong tổng số hơn 2,1 tỷ đồng, tương đương hơn 642 triệu đồng, được giữ lại cho công tác quản lý.
Trong khoản này, 349 triệu đồng được chi cho hoạt động quản lý và bà Bình được hưởng 132,2 triệu đồng, tương đương 37,8% khoản chi quản lý.
Đại diện Viện Kiểm sát cho rằng ngay cả khi việc thu tiền được xác định là đúng thì việc chi sai vẫn là hành vi vi phạm. Phía bào chữa phản bác, cho rằng cần xác định rõ thiệt hại và chủ thể bị thiệt hại trước khi quy kết trách nhiệm hình sự.
Một vấn đề khác được đặt ra là tính hợp pháp của chứng cứ trong hồ sơ. Biên bản thu giữ tài liệu ghi nhận thu bản gốc, nhưng tài liệu thực tế thu giữ lại là bản photo.
Các kết luận thanh tra của UBND quận Ba Đình và UBND TP Hà Nội về việc tổ chức, thu chi tiền dạy thêm cũng chưa thống nhất với kết quả điều tra được sử dụng tại cấp sơ thẩm.
Hồ sơ còn chưa làm rõ việc chia lớp học thêm theo nhóm học lực có thực sự diễn ra hay không, do thiếu danh sách học sinh từng lớp và không thu hồi được sổ theo dõi dạy thêm.
Những điểm chưa được làm rõ, cộng với việc căn cứ pháp lý về mức thu đã bị cơ quan có thẩm quyền kết luận trái quy định, khiến vụ án cần được điều tra lại từ đầu.
Việc hủy án vì thế không chỉ mở lại quá trình tố tụng đối với hai bị cáo mà còn đặt ra yêu cầu phải xác định lại căn cứ pháp lý của khoản thu, cách quản lý số tiền và giá trị của những tài liệu đã được sử dụng làm chứng cứ trong vụ án.
Vinh Vũ (tổng hợp)
