Cúng “cô hồn” trong tháng 7 âm lịch không nằm ở mâm lễ nhiều hay ít, mà quan trọng ở lòng bác ái, đạo hiếu và cách thực hiện đúng ý nghĩa nghi lễ. Nhà nghiên cứu văn hóa Phạm Đình Hải khuyến nghị nên thực hiện nghi lễ qua nhà chùa để tránh biến tục lệ thành hình thức mê tín.
- Nghệ An trong mưa, Carnival “Ánh dương bất tận” vẫn rực sáng
- Quả chay, chuối xanh: Hai thực phẩm dân dã giàu dưỡng chất
- Khởi tố nữ luật sư bị cáo buộc hỗ trợ vợ chồng Phú Lê hợp thức hóa hóa đơn
Tháng 7 âm lịch năm 2026 bắt đầu từ ngày 13/8 và kết thúc vào 10/9 dương lịch, Rằm tháng 7 rơi vào 27/8. Đây cũng là thời điểm các chùa tổ chức lễ Vu Lan báo hiếu trên cả nước.
Theo ông Phạm Đình Hải, nhà nghiên cứu văn hóa thuộc Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam, “cúng cô hồn” thực chất là nghi lễ mang tính công đức. Vì vậy, điều quan trọng không phải chuẩn bị mâm cao cỗ đầy, mà là hiểu đúng tinh thần của nghi lễ. Nếu nhìn tháng 7 theo hướng đề cao đạo hiếu, lòng bao dung và bác ái, gia đình sẽ tránh được tâm lý sợ hãi hay những quan niệm mang màu sắc mê tín.
Từ tục lệ dân gian đến giá trị đạo hiếu
Trong tín ngưỡng dân gian, Rằm tháng 7 còn được gọi là Tết Trung nguyên – Địa quan xá tội. Phật giáo gọi đây là lễ Vu Lan, gắn với ý nghĩa báo hiếu và cầu siêu độ cho tổ tiên, ông bà, cha mẹ nhiều đời. Trong quan niệm Đạo giáo, đây là ngày “Địa quan” cùng các vị thánh phân định thiện ác, xá tội cho vong hồn.
Tích “Bồ tát Mục Kiền Liên cứu mẹ” được xem là gốc rễ của lễ Vu Lan báo hiếu, nhấn mạnh đạo hiếu là nền tảng. Bởi vậy, theo ông Hải, điều quan trọng nhất trong tháng 7 vẫn là tưởng nhớ, phụng thờ tổ tiên, thay vì quá chú trọng vào việc chuẩn bị mâm cúng “cô hồn”.
Theo quan niệm dân gian, cô hồn là những vong hồn không nơi nương tựa, không người thờ cúng. Dân gian tin rằng vào ngày Địa quan xá tội, các vong hồn được về nhận lễ. Những cô hồn lang thang, đói khát được người dân làm lễ “chẩn tế”, với ý nghĩa cho họ cái ăn, cái mặc.
Đằng sau tập tục ấy là tinh thần thương xót và chia sẻ với những đối tượng khốn khổ, thay vì nỗi sợ hãi về những điều huyền bí.
Nghịch lý là một nghi lễ vốn đề cao lòng thương xót lại có thể trở thành thủ tục khiến nhiều người lo sợ. Ông Phạm Đình Hải cho rằng oan vong, cô hồn, ngạ quỷ được quan niệm là những đối tượng khốn khổ cần được tế độ. Tuy nhiên, nếu tự thực hiện tại nhà mà không nắm đầy đủ nghi thức, bài kinh và chú ngữ thì khó bảo đảm đúng ý nghĩa.
Vì vậy, ông khuyến nghị nghi lễ nên được thực hiện thông qua nhà chùa. Cách này giúp việc “chẩn tế” giữ được ý nghĩa công đức, thay vì biến thành một nghi thức cầu may hoặc giải hạn.
Về thời gian, năm 2026, gia chủ có thể thực hiện lễ từ mùng 2 đến 15/7 âm lịch. Ngày 14/7, tức 26/8 dương lịch, có các khung giờ Thìn, Tỵ, Mùi, Tuất; ngày Rằm 15/7, tức 27/8, phù hợp giờ Mùi và giờ Dậu.
Dù vậy, việc chọn ngày giờ chỉ mang tính phụ trợ. Cốt lõi của nghi lễ vẫn là tấm lòng hướng thiện, tinh thần bác ái và ý nghĩa “chẩn tế” được lưu truyền qua nhiều thế hệ.
Giữa một mâm lễ đầy đủ và một nén tâm hương thành kính, điều quan trọng nhất có lẽ vẫn là cách con người gìn giữ lòng nhân ái trong tháng 7 âm lịch.
Trường Anh (tổng hợp)
