Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ sớm biến eo biển Hormuz thành lãnh thổ Mỹ sau khi Washington “đánh bại” Iran, đồng thời cảnh báo Tehran sẽ phải đối mặt với đòn đáp trả gấp 100 lần nếu tấn công Mỹ.
- Xe khách đâm xe tải trên cao tốc, nữ du khách Nga tử vong
- Cao tốc Bắc – Nam qua Nghệ An mất một nửa chóp cảnh báo
- Bốn người thoát khỏi đám cháy cửa hàng thời trang Hà Nội
Phát biểu tối 14/8 tại Học viện Cảnh sát Nassau, bang New York, trong sự kiện vận động cho ứng viên thống đốc Cộng hòa Bruce Blakeman, ông Trump nói: “Sau khi chúng ta hoàn thành chiến thắng Iran, thì sớm thôi, tôi sẽ tuyên bố eo biển Hormuz là một vũ trụ của Mỹ. Đó là sự thật”.
Ông khẳng định Washington “không tìm cách loại bỏ” chính quyền Iran, nhưng nếu Tehran tấn công, Mỹ “sẽ đáp trả gấp 100 lần”. Khi được hỏi chiến sự có ảnh hưởng đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ hay không, ông chủ yếu nhắc đến giá xăng và mục tiêu ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.
Chiến sự Mỹ – Israel với Iran bắt đầu từ ngày 28/2, sau các cuộc không kích khiến Đại giáo chủ Ali Khamenei thiệt mạng. Con trai ông, Mojtaba Khamenei, kế nhiệm vào tháng 3.
Từ đó, Iran trên thực tế kiểm soát eo biển Hormuz, tuyến vận tải liên quan khoảng 1/5 nguồn cung dầu toàn cầu, bằng cách hạn chế tàu dân sự qua lại. Đáp lại, Hải quân Mỹ phong tỏa các cảng của Iran. Hoạt động này được tái lập từ tháng 7, sau khi một thỏa thuận ngừng bắn ký hồi tháng 6 đổ vỡ.
Bộ Quốc phòng Mỹ tuần này khẳng định Washington có đủ năng lực duy trì phong tỏa vô thời hạn. Ông Trump gọi biện pháp này là “bức tường thép”.
Hormuz trở thành điểm nóng của cuộc đối đầu
Trong lúc Mỹ và Iran đối đầu, Tehran và Oman tiếp tục thảo luận cơ chế cùng quản lý eo biển. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 14/8 cho biết cuộc trao đổi này hoàn toàn tách biệt với các cuộc đàm phán Mỹ – Iran.
Trước đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei cho biết Tehran và Muscat đã thống nhất về một tuyến đường mới qua eo biển. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh thỏa thuận này chưa đồng nghĩa Hormuz lập tức được khai thông, bởi còn phụ thuộc vào phía Mỹ.
Tuyên bố muốn “sáp nhập” Hormuz của ông Trump lập tức đặt ra vấn đề pháp lý. Eo biển nằm giữa lãnh hải Iran và Oman, trong khi Mỹ không có quyền đơn phương tuyên bố khu vực này là lãnh thổ của mình.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi phản bác trên mạng xã hội: “Eo biển Hormuz không thể được kiểm soát bằng một dòng trạng thái trên mạng xã hội, bằng tàu sân bay, bằng một mệnh lệnh hay bằng một bài phát biểu vận động bầu cử.”
Ông Gharibabadi nhấn mạnh: “Eo biển Hormuz từng thuộc về Iran, đang thuộc về Iran, và sẽ mãi mãi thuộc về Iran. Eo biển này sẽ chỉ được đóng hay mở theo mệnh lệnh của Iran.”
Sự khác biệt trong thông điệp của Washington cũng đáng chú ý. Khi ông Trump kêu gọi cử tri chấp nhận giá xăng cao hơn và nói “Tôi sẽ không bao giờ xin lỗi”, Phó Tổng thống JD Vance một ngày trước đó lại khẳng định trên Fox News rằng giá dầu thấp mới là “mục tiêu số một” của chính quyền.
Mục tiêu này được đặt cao hơn cả việc ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, một trong những lý do được Washington đưa ra khi phát động chiến tranh. Trong khi đó, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cảnh báo Mỹ sẽ công bố các lệnh trừng phạt “chưa từng thấy” vào tuần tới.
Sau gần 6 tháng giao tranh chưa có kết quả rõ ràng, Washington dường như đang tăng sức ép kinh tế bên cạnh các biện pháp quân sự.
Hormuz vì thế không chỉ là một tuyến hàng hải quan trọng. Nơi đây đang trở thành điểm giao giữa tuyên bố quyền lực, lợi ích năng lượng và những giới hạn của luật pháp quốc tế.
Phan Sơn (tổng hợp)
