Bộ Công Thương công bố dự thảo Nghị định kinh doanh xăng dầu, đề xuất xóa bỏ cơ chế giá cơ sở Nhà nước và trao quyền tự định giá bán lẻ cho doanh nghiệp, mở đường cho thị trường xuất hiện nhiều mức giá xăng dầu khác nhau cùng lúc.
- Hai nhà máy, hai bộ sổ sách và 100 tấn thực phẩm chức năng giả
- Ô tô lao vào cây ven đường, tài xế 21 tuổi ở Huế tử vong
- Cá lồng sông Son tạo sinh kế ổn định cho hàng trăm hộ dân Phong Nha
Dự thảo được công bố ngày 27/7/2026, trong bối cảnh Bộ Công Thương nhận định thị trường xăng dầu “đòi hỏi phải có sự cải tổ” sau nhiều năm tồn tại các bất cập như quá nhiều tầng nấc trung gian, mua bán lòng vòng và hiện tượng găm hàng. Nếu được thông qua, đây sẽ là thay đổi căn bản nhất trong cách điều hành thị trường nhiên liệu từ trước đến nay, ảnh hưởng trực tiếp đến mức giá mà hàng chục triệu người tiêu dùng chi trả mỗi ngày.
Bảy tháng đầu năm 2026, thị trường xăng dầu không xảy ra đứt gãy nguồn cung và giá bán lẻ được điều hành tương đối ổn định. Nhưng bên dưới bề mặt đó, các vấn đề tích tụ từ lâu vẫn chưa được giải quyết: chiết khấu bằng 0, nhiều doanh nghiệp vi phạm quy định về dự trữ và tồn kho, chuỗi phân phối kéo dài qua quá nhiều tầng nấc khiến hàng hóa bị đội giá trước khi đến tay người tiêu dùng.
Thay đổi trung tâm của dự thảo là bãi bỏ cơ chế Nhà nước công bố giá cơ sở định kỳ – cơ chế đã tạo ra một mức giá gần như thống nhất trên toàn quốc suốt nhiều năm qua. Từ đây, thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối sẽ tự quyết định giá bán lẻ trong hệ thống của mình theo công thức quy định tại Nghị định, đồng thời kê khai với cơ quan quản lý.
Điều này có nghĩa người tiêu dùng có thể gặp những mức giá khác nhau tùy chuỗi cửa hàng và tùy thời điểm, thay vì một con số gần như đồng nhất khắp cả nước như hiện nay. Riêng với vùng sâu, vùng xa, giá bán lẻ của thương nhân phân phối không được vượt mức cao nhất mà thương nhân đầu mối công bố tại cùng địa bàn nhằm bảo đảm an sinh xã hội.
Dự thảo cũng đặt ra điều kiện gia nhập thị trường chặt hơn cho thương nhân đầu mối: phải có ít nhất 36 tháng hoạt động liên tục với tư cách thương nhân phân phối, kho tiếp nhận sức chứa tối thiểu 15.000m³, ít nhất 10 cửa hàng bán lẻ và tổng nguồn cung tối thiểu 100.000m³ xăng dầu mỗi năm. Doanh nghiệp không đáp ứng sản lượng tối thiểu trong hai năm liên tiếp sẽ bị xem xét thu hồi giấy phép.
Song song với siết điều kiện đầu vào, dự thảo yêu cầu toàn bộ thương nhân đầu mối và phân phối kết nối dữ liệu với Bộ Công Thương, thực hiện kê khai giá và báo cáo trực tuyến về nguồn hàng, tồn kho theo thời gian thực. Đây là lần đầu tiên một hệ thống quản lý xăng dầu quốc gia với quy mô như vậy được đặt lên bàn thảo luận.
Dự thảo còn định hướng chuyển đổi cửa hàng xăng dầu thành hạ tầng thương mại đa dịch vụ, không còn chỉ dừng lại ở chức năng bán nhiên liệu. Sau khi Nghị định được ban hành, Bộ Công Thương sẽ triển khai đồng thời các quy định về niêm yết giá, hóa đơn điện tử, quản lý chất lượng xăng E10 cùng các quy chuẩn kỹ thuật đối với cửa hàng và bồn chứa xăng dầu.
Nguyễn Hiền (tổng hợp)
