Sau khi Ủy ban châu Âu phạt Alphabet, công ty mẹ Google, 890 triệu euro vì vi phạm quy định chống độc quyền, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ mở điều tra theo Điều 301 nhằm áp thuế lên EU, cáo buộc khối này xem Mỹ như “con heo đất” để rút tiền qua các án phạt Big Tech.
- Phát hiện nhà máy nghi sản xuất giày giả Nike xuất sang Mỹ
- Việt kiều phát hiện u máu gan 5 cm ở Mỹ, về nước điều trị chi phí thấp hơn 10 lần
- Con số 21giờ: 21phút được xem là thông điệp đặc biệt vì lý do gì
Khoản phạt hôm 23/7 gồm hai phần: 460 triệu euro theo Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số (DMA), với cáo buộc Google ưu tiên hiển thị dịch vụ của chính mình trong kết quả tìm kiếm mua sắm, khách sạn, vận tải và thể thao; và 430 triệu euro vì cản trở nhà phát triển ứng dụng trên Play Store. Đây là lần đầu Google bị xử phạt theo DMA, nhưng là lần thứ 5 và thứ 6 bị EU phạt vì hành vi chống cạnh tranh, nâng tổng số tiền phạt Google phải nộp tại châu Âu gần hai thập kỷ qua lên 10,38 tỷ euro. Khoản phạt mới nối tiếp hàng loạt án phạt EU từng tuyên với Apple và Meta.
Chính quyền Trump, theo Reuters, đã nổi giận trước việc châu Âu siết chặt kiểm soát Big Tech. “Như thường lệ, Liên minh châu Âu tiếp tục nhắm trực diện vào các doanh nghiệp vĩ đại của Mỹ”, ông Trump viết trên Truth Social hôm 24/7, gọi đây là hành vi “bất hợp pháp và mang tính phân biệt đối xử nghiêm trọng”. Ông tuyên bố “Mỹ không phải là ‘con heo đất’ để châu Âu rút tiền và sẽ không để điều đó tiếp tục xảy ra”, đồng thời cho biết cuộc điều tra theo Điều 301 sẽ xem xét hành vi “cướp bóc các doanh nghiệp Mỹ và cuối cùng là người nộp thuế Mỹ”, cảnh báo EU sẽ “phải trả cái giá rất đắt”.
Lời đe dọa này không đứng một mình. Hôm 21/7, nhóm 25 nghị sĩ Mỹ đã gửi thư kêu gọi Tổng thống có biện pháp đáp trả các quy định châu Âu, tập trung chỉ trích DMA, đạo luật được thiết kế nhằm hạn chế sức mạnh của các nền tảng lớn như Amazon, Apple, Booking Holdings, ByteDance, Google, Meta và Microsoft. Các nghị sĩ cho rằng EU đang dùng chính sách chống cạnh tranh như công cụ khai thác lợi ích kinh tế và ép buộc pháp lý doanh nghiệp Mỹ, trong khi doanh nghiệp châu Âu lại được tiếp cận thị trường Mỹ gần như không bị hạn chế. “Nếu đối thoại không sớm mang lại kết quả, Mỹ nên sử dụng mọi công cụ sẵn có, bao gồm nhưng không giới hạn ở Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974”, họ khuyến nghị.
Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho rằng khoản phạt cùng các biện pháp khác của EU đang gây “bất ổn rất lớn” với xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ Mỹ sang châu Âu, làm suy yếu “đối thoại mang tính xây dựng” và tạo ra “rủi ro thực sự” cho sự ổn định thương mại xuyên Đại Tây Dương. “EU ngày càng nhắm vào những doanh nghiệp Mỹ có năng lực cạnh tranh mạnh nhất”, ông nói, dù không đề cập kế hoạch trả đũa cụ thể nào.
Đằng sau những con số phạt là một mối quan hệ thương mại đủ lớn để mỗi va chạm đều mang trọng lượng riêng. Năm 2024, kim ngạch thương mại dịch vụ giữa Mỹ và EU ước đạt 500,9 tỷ USD, trong đó xuất khẩu dịch vụ của Mỹ đạt 294,7 tỷ USD, theo Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ. Năm 2025, báo cáo của Viện Kinh tế Đức cho biết thương mại dịch vụ xuyên Đại Tây Dương lập kỷ lục 865 tỷ euro, với EU thâm hụt 178 tỷ euro. Theo AFP, cuộc xung đột liên quan đến Big Tech đang thử thách khuôn khổ thương mại mà Washington và Brussels đạt được năm ngoái, khi Mỹ giảm thuế nhập khẩu ôtô châu Âu để đổi lấy nhượng bộ từ khối này.
Phía châu Âu không lùi bước trước áp lực. Trưởng bộ phận chống độc quyền EU Teresa Ribera nói án phạt Google “thể hiện nghĩa vụ và trách nhiệm của chúng tôi trong việc bảo đảm các quy định của EU được tôn trọng đầy đủ”. Ủy viên Công nghệ EU Henna Virkkunen cho biết DMA nhằm bảo đảm sân chơi công bằng cho mọi doanh nghiệp: “Với các quyết định này, chúng tôi muốn bảo đảm cạnh tranh thực sự”. Ủy ban châu Âu vẫn để ngỏ cánh cửa đối thoại, với người phát ngôn Thomas Regnier nói: “Chúng tôi tin rằng vẫn còn nhiều dư địa để tăng cường hợp tác trong nhiều vấn đề số, bao gồm các nội dung đã được nêu trong Tuyên bố chung EU – Mỹ, đồng thời vẫn tôn trọng quyền tự chủ trong xây dựng quy định của mỗi bên”.
Google có 60 ngày để tuân thủ yêu cầu của EC, nếu không sẽ phải chịu khoản phạt định kỳ lên tới 5% tổng doanh thu trung bình hàng ngày toàn cầu, một con số khổng lồ với mức doanh thu hơn 400 tỷ USD năm ngoái. Chủ tịch phụ trách các vấn đề toàn cầu của Google, Kent Walker, chỉ trích khoản phạt mới, cho rằng DMA đang “làm hỏng những sản phẩm mà người dùng sử dụng hằng ngày”. Ông cho biết để tuân thủ quy định, Google buộc phải loại bỏ những tính năng tìm kiếm theo thời gian thực mà người châu Âu yêu thích, như hiển thị ngay giá cả và tình trạng còn chỗ của khách sạn, chuyến bay hay nhà hàng, đồng thời phải gỡ bỏ các lớp bảo vệ an toàn trên Google Play. “Đây không phải cạnh tranh công bằng mà là sự xuống cấp của sản phẩm do một nhóm nhỏ khiếu nại vì lợi ích riêng, còn doanh nghiệp và người tiêu dùng châu Âu chịu thiệt”, ông nói
Phan Sơn (tổng hợp)
