NGHỆ AN – Khi ghép các khối phố, bản cũ thành đơn vị dân cư mới, nhiều xã, phường ở Nghệ An chọn cách giữ lại những địa danh từng gắn bó nhiều thế hệ, và tại phường Cửa Lò, phương án này nhận được sự đồng thuận của 94,1% hộ dân.
Bắt giữ đối tượng trốn truy nã ma túy sau gần 30 năm ở Lào
Xác máy bay Pan Am lộ diện sau 74 năm chìm dưới đáy Đại Tây Dương
Chú rể Pháp chọn xe ngựa rước dâu tại Thái Nguyên đậm nét Việt
Phường Cửa Lò giảm từ 39 khối xuống còn 18 khối, đặt tên mới theo các phường cũ như Nghi Tân, Nghi Thủy, Nghi Hòa, Nghi Hải, Nghi Thu, Thu Thủy kèm số thứ tự, còn xã miền núi Nhôn Mai giữ nguyên 5 bản vùng biên là Phá Kháo, Piêng Coọc, Huồi Cọ, Huồi Măn và Chà Lò. Việc lựa chọn này diễn ra ngay trong quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, nhằm bảo đảm ổn định quản lý và tôn trọng phong tục, ký ức của từng vùng dân cư.
Trước khi trình Hội đồng nhân dân phường thông qua, Cửa Lò đã tổ chức lấy ý kiến cử tri công khai. Kết quả, gần như tuyệt đối hộ dân đồng ý với phương án, và sau sắp xếp, toàn phường chỉ còn 18 trưởng khối phố, thay cho 39 trưởng khối như trước.
Ông Cao Minh Tú, Chủ tịch UBND phường Cửa Lò, giải thích lý do đằng sau việc giữ tên cũ: “Mục tiêu không chỉ là tinh gọn đầu mối mà còn tạo điều kiện tập trung nguồn lực đầu tư hạ tầng, chỉnh trang đô thị, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội. Việc lựa chọn tên các phường cũ để đặt cho khối phố mới cũng nhằm gìn giữ giá trị lịch sử, tạo sự gắn kết cộng đồng và nhận được sự đồng thuận cao của nhân dân”.
Ở Nhôn Mai, câu chuyện mang một sắc thái khác. Số bản giảm từ 21 xuống 11, nhưng năm bản nằm trên những đỉnh núi cao, sát đường biên giới, được giữ nguyên như trước. Ông Lê Hồng Thái, Chủ tịch UBND xã, cho biết việc sắp xếp thôn, bản ở đây phải cân nhắc yếu tố lịch sử, sự ổn định trong quản lý hành chính, cùng phong tục và nguyện vọng của người dân, song song với mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Xa hơn những con số, câu chuyện chạm đến điều khó đo đếm hơn: làm sao một cộng đồng đông hơn, rộng hơn vẫn giữ được những gì riêng có của từng xóm, bản cũ. Ông Trần Văn Sơn, Chủ tịch UBND xã Đô Lương, nhìn nhận: “Không nên xem sự khác biệt giữa các xóm, bản cũ là trở ngại. Mỗi nơi có một thế mạnh, một câu chuyện riêng. Việc cần làm là tìm ra những điểm chung để gắn kết cộng đồng, đồng thời tôn trọng và bảo tồn những giá trị đặc sắc của từng vùng”.
Ở làng Quỳnh Đôi, xã Quỳnh Anh, nơi nổi tiếng với truyền thống khoa bảng, người cao tuổi trong làng cho rằng cái quý nhất sau sáp nhập là những nét đẹp riêng được chia sẻ rộng hơn chứ không bị hòa tan, và những dịp như ngày hội làng, gặp mặt dòng họ hay tuyên dương khuyến học có thể trở thành sợi dây giữ cộng đồng lại với nhau.
Tại bản Mường Đán, xã Tiền Phong, việc giữ bản sắc bắt đầu từ những điều gần gũi nhất: tiếng nói dân tộc, phong tục của cha ông được kể lại cho thế hệ trẻ, các sinh hoạt văn hóa cộng đồng được duy trì trong điều kiện mới. Chủ tịch UBND xã Tiền Phong cho rằng khu vực miền núi cần một cách tiếp cận riêng, không thể áp một khuôn mẫu chung cho tất cả các vùng, mà phải dựa vào vai trò của người có uy tín và nghệ nhân dân gian.
Nhìn ở tầm rộng hơn, đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An cho rằng mục tiêu sau sáp nhập không phải là xóa bỏ khác biệt để tạo ra một cộng đồng đồng nhất, mà là xây dựng sự thống nhất trên nền tôn trọng đa dạng. Việc này có thể bắt đầu từ những phần việc cụ thể: xây dựng quy ước cộng đồng phù hợp, duy trì ngày hội văn hóa chung, số hóa tư liệu và câu chuyện lịch sử địa phương, phát huy vai trò người cao tuổi và nghệ nhân, đưa giáo dục truyền thống vào trường học.
Trách nhiệm, vì thế, không dừng lại ở việc đặt tên hay giữ ranh giới một bản làng. Nó nằm ở việc để những câu chuyện cũ – của vùng biển, của bản miền núi, của một làng khoa bảng – tiếp tục được kể trong một không gian rộng hơn, nơi cái cũ không mất đi mà trở thành nền cho cái mới.
Phạm Mai (tổng hợp)
