Bộ Công an đề xuất tạm hoãn truy cứu tối đa 3 năm đối với một số tội phạm kinh tế; trường hợp khắc phục xong hậu quả và mang lại hiệu quả có thể được xét miễn trách nhiệm hình sự.
- Ba cựu lãnh đạo Viện Pháp y tâm thần bị đề nghị truy tố
- Nghệ An tăng trưởng cao nhất từ năm 2012, HĐND bàn giải pháp bứt tốc
- Mỹ không kích Iran đêm thứ tư, tái lập phong tỏa hải quân ở Hormuz
Nội dung này được nêu trong Dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi 2026, dự kiến trình Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp tháng 8 để thông qua vào tháng 10/2026. Theo đó, với 47 tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, cơ quan tố tụng có thể xem xét tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự để người phạm tội có thời gian khắc phục hậu quả.
Không phải mọi tội phạm kinh tế đều được áp dụng cơ chế này. Việc tạm hoãn truy cứu phải hội đủ ba điều kiện: hành vi gây thiệt hại về kinh tế nhưng vì mục đích phát triển kinh tế – xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh; không có yếu tố tham nhũng; và các dự án đang thực hiện, dù chưa hoàn thành, chưa khắc phục được hậu quả do nguyên nhân khách quan, nhưng vẫn có khả năng, phương án khả thi để khắc phục, mang lại hiệu quả kinh tế – xã hội cho địa phương, đất nước.
Thời gian tạm hoãn không quá 2 năm và có thể được gia hạn một lần, không quá một năm trong trường hợp cần thiết, tổng cộng tối đa 3 năm. Thời gian này sẽ không được tính vào thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự. Trường hợp đã khắc phục xong hậu quả và mang lại hiệu quả, người phạm tội có thể được xét miễn trách nhiệm hình sự theo Điều 29 của dự thảo.
Dự thảo cũng mở rộng điều kiện miễn hình phạt, tức chủ thể vẫn có tội nhưng không phải thi hành hình phạt và không bị coi là có án tích, khi đủ bốn điều kiện: gây thiệt hại kinh tế vì mục đích phát triển kinh tế – xã hội, không tham nhũng, mang lại hiệu quả kinh tế – xã hội, và đã khắc phục toàn bộ hậu quả, bồi thường toàn bộ thiệt hại. Trường hợp không khắc phục, bồi thường toàn bộ thì vẫn tiếp tục thi hành án, mức hình phạt được giảm dựa trên tỷ lệ khắc phục hậu quả theo Điều 59.
Bộ Công an dẫn thống kê giai đoạn 2021-2023 có 620 vụ án kinh tế được xử lý, giá trị thiệt hại ước tính hàng chục nghìn tỷ đồng, nhưng thực tiễn cho thấy nếu xử lý hình sự ngay lập tức sẽ dẫn đến tình trạng dự án bị đình trệ, gây lãng phí .Riêng năm 2023, cơ quan chức năng đã thu hồi được 78.000 tỷ đồng tài sản bị thiệt hại. Theo Bộ Công an, con số này cho thấy hiệu quả của việc ưu tiên thu hồi tài sản trước khi áp dụng các chế tài nghiêm khắc. Theo Bộ Công an, việc bổ sung cơ chế hoãn truy cứu phù hợp với Nghị quyết 68, ưu tiên áp dụng các biện pháp kinh tế, cho phép doanh nghiệp, doanh nhân chủ động khắc phục sai phạm, thiệt hại.
Về hình phạt tử hình, trong các lần dự thảo trước, Bộ Công an từng đề xuất giảm còn 2 tội áp dụng án tử hình. Tuy nhiên, dự thảo mới nhất đề xuất giữ lại hình phạt tử hình với 4 tội danh đặc biệt nghiêm trọng: tội phản bội Tổ quốc, tội giết người, tội sản xuất trái phép chất ma túy và tội khủng bố. Dự thảo bỏ hình phạt tử hình ở 6 tội danh hiện hành, gồm tội bạo loạn, tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, tội mua bán trái phép chất ma túy, tội chống loài người, tội phạm chiến tranh và tội khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân.
Đối với nhóm tội ma túy, dù đề xuất bỏ án tử hình ở tội mua bán trái phép chất ma túy, dự thảo vẫn duy trì mức án tử hình ở tội sản xuất trái phép chất ma túy để đảm bảo tính răn đe đối với tội phạm nguồn. Để bảo đảm tính khả thi của chính sách nhân đạo này, dự thảo bổ sung quy định người bị kết án tử hình sau 20 năm mà chưa được thi hành án thì được chuyển thành tù chung thân, nội dung trước đây chỉ được hướng dẫn tại Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán, nay chính thức được đưa vào dự thảo.
Lê Hà NA (tổng hợp)
