THỪA THIÊN HUẾ – ĐÀ NẴNG – Đèo Hải Vân, ranh giới tự nhiên giữa hai miền Nam – Bắc, mang cái tên ghép từ chữ Hán “hải” (biển) và “vân” (mây), phản chiếu đúng hiện tượng khí hậu và cảnh quan diễn ra ngay trên đỉnh đèo.
- Nghệ An siết trách nhiệm đầu tư công giữa mùa tăng trưởng kỷ lục
- Iran thu giữ nguyên vẹn đầu đạn tên lửa tàng hình Mỹ tại Kurdistan
- Lốc xoáy quét qua Cà Mau và Cần Thơ, hàng chục căn nhà sập và tốc mái
Địa hình cao khoảng 500 mét của dãy núi nơi con đèo vắt qua khiến hơi nước từ biển Đông ngưng tụ thành mây mù quanh năm trên đỉnh, trong khi phía dưới chân đèo là biển xanh vỗ sóng vào vách đá – hai hình ảnh gộp lại thành cái tên Hải Vân. Đến năm Minh Mạng thứ 7 (1826), vua Minh Mạng cho xây Hải Vân Quan trên đỉnh đèo và ban tặng bốn chữ “Thiên hạ đệ nhất hùng quan”, đưa địa danh này bước hẳn vào sử sách.
Đứng trên đỉnh Hải Vân Quan, một người có thể nhìn thấy cả hai yếu tố tạo nên cái tên: phía dưới là mặt biển thăm thẳm, phía trên và bao quanh là những lớp mây trắng lững lờ. Tên gọi không đến từ một quy ước hành chính nào, mà từ chính những gì có thể nhìn thấy bằng mắt thường ở nơi này.
Dãy núi mà con đèo cắt ngang đóng vai trò như một bức tường khí hậu. Vào mùa đông, gió mùa Đông Bắc mang không khí lạnh, ẩm tràn xuống từ phía Bắc, chạm đến đèo thì bị chặn lại, không thể vượt qua.
Phía Bắc con đèo, thuộc Thừa Thiên Huế, chìm trong sương mù và mưa phùn – đó là phần “vân”. Chỉ cần đổ dốc sang phía Nam, về phía Đà Nẵng, bầu trời quang đãng, nắng chiếu thẳng xuống mặt biển – đó là phần “hải”. Sự đối lập diễn ra trong vài chục kilômét, đủ để biến một cái tên thành một hiện tượng khí tượng được nhắc đi nhắc lại qua nhiều thế hệ.
Trước khi là ranh giới hành chính giữa Thừa Thiên Huế và Đà Nẵng, đèo Hải Vân từng là đường biên tự nhiên giữa Đại Việt và vương quốc Champa cổ. Dưới triều Nguyễn, con đèo giữ vai trò tấm bình phong che chắn phía Nam Kinh thành Huế, và Hải Vân Quan ra đời từ chính vị trí chiến lược đó.
Ngày xưa, vượt đèo là một thử thách với khách bộ hành, tốn sức, tốn thời gian và không ít rủi ro. Hầm đường bộ Hải Vân xuất hiện sau này đã thay đổi điều đó, đưa việc đi lại giữa hai miền Bắc – Nam trở nên nhanh và an toàn hơn.
Con đường đèo hiểm trở năm nào giờ trở thành một trong những cung đường ven biển được nhắc tới trên bản đồ du lịch thế giới, vẫn là nơi phượt thủ và du khách quốc tế tìm đến. Cái tên Hải Vân, ra đời từ một quan sát giản dị về biển và mây, vẫn ở đó – trên cùng một con đèo, dưới một tầng mây cũ.
Hoàng Hà (tổng hợp)
