Lào Cai – Cơ quan điều tra xác định ông Bùi Thanh Bình, cựu Tổng giám đốc Công ty TNHH khoáng sản và luyện kim Việt Trung (VTM), đã nhận tổng cộng 78 tỉ đồng từ các doanh nghiệp thông qua việc bán rẻ quặng sắt và tạo điều kiện nhập than cốc, trong đó 62 tỉ đồng bị xác định là tiền hối lộ.
- Nghệ An tăng trưởng cao nhất từ năm 2012, HĐND bàn giải pháp
- Mỹ tái phong tỏa cảng biển Iran, thu phí tàu qua Hormuz
- Voi rừng xuất hiện dày đặc ở Đồng Nai, nguy cơ xung đột tăng cao
Trong giai đoạn từ năm 2015 đến năm 2020, ông Bình đã lợi dụng quyền điều hành tại VTM để ký hàng loạt hợp đồng bán quặng sắt và mua than cốc với giá bất lợi cho Nhà nước, qua đó nhận tiền ngoài hợp đồng từ các doanh nghiệp đối tác tại Lào Cai. Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an (C03) vừa đề nghị truy tố 31 bị can trong vụ án xảy ra tại dự án mỏ sắt Quý Xa và Nhà máy gang thép Lào Cai, trong đó riêng ông Bình bị đề nghị truy tố cùng lúc ba tội danh liên quan đến quản lý tài sản nhà nước và nhận hối lộ.
VTM được thành lập để thực hiện hai dự án lớn tại Khu công nghiệp Tằng Loỏng, Lào Cai: mỏ sắt Quý Xa và Nhà máy gang thép Lào Cai, theo báo cáo của Tổng công ty Thép Việt Nam (VNS) trình Thủ tướng và Bộ KH-ĐT cũ phê duyệt. Quặng sắt khai thác từ mỏ Quý Xa vốn được phân bổ cho ba mục đích: cung cấp cho nhà máy gang thép của VTM, phục vụ dự án Tisco II và xuất khẩu đối lưu để nhập than cốc. Nhưng dự án chậm tiến độ và thua lỗ kéo dài, khiến VTM rơi vào danh sách 12 dự án kém hiệu quả của ngành công thương.
Ông Bình được VNS ủy quyền đại diện phần vốn góp và bổ nhiệm làm Tổng giám đốc VTM, từ đó nắm quyền điều hành toàn bộ hoạt động sản xuất kinh doanh và trực tiếp chỉ đạo việc mua bán quặng sắt, than cốc. Thay vì bán quặng theo giá thị trường như quy định, ông đã bắt tay với các doanh nghiệp để bán rẻ hơn từ 50.000 đến 70.000 đồng mỗi tấn, đổi lại nhận khoản chi ngoài hợp đồng từ phía đối tác.
Để hợp thức hóa mức giá thấp này, ông Bình chỉ đạo cấp dưới xây dựng phương án giá rồi trình Ban điều hành và Hội đồng thành viên thông qua từng đợt. Nhiều thành viên ban điều hành, kế toán trưởng cùng một số thành viên hội đồng thành viên biết rõ giá bán thấp hơn thị trường nhưng vẫn ký duyệt hồ sơ. Từ tháng 7/2017, VNS giao quyền tự quyết cho người đại diện vốn tại VTM và không còn yêu cầu báo cáo xin ý kiến trước khi ký hợp đồng.
Từ năm 2015 đến năm 2020, ông Bình đã ký 30 hợp đồng bán quặng sắt với 18 doanh nghiệp, trong đó 25 hợp đồng với 16 doanh nghiệp được thực hiện trên thực tế. Tổng khối lượng quặng bán ra đạt 5,77 triệu tấn với giá trị hợp đồng gần 2.951 tỉ đồng, nhưng do bán thấp hơn giá thị trường nên đã gây thiệt hại cho Nhà nước gần 435 tỉ đồng.
Từ phi vụ bán quặng, ông Bình đã nhận tổng cộng 53,5 tỉ đồng từ 8 doanh nghiệp được tạo điều kiện mua quặng giá rẻ, trong đó 43,8 tỉ đồng rơi vào giai đoạn đủ căn cứ xử lý về tội nhận hối lộ. Số tiền này được ông chi khoảng 3,8 tỉ đồng cho một số nhân viên VTM và trả lại 1,5 tỉ đồng cho hai doanh nghiệp, còn lại hơn 48 tỉ đồng được ông sử dụng cho mục đích cá nhân.
Song song với việc bán quặng, một phi vụ khác cũng âm thầm hình thành quanh nguồn than cốc phục vụ sản xuất của VTM. Ngay sau khi ông Bình được bổ nhiệm năm 2015, lãnh đạo Công ty Trung Thành Thái Nguyên và Công ty Việt Phát đã chủ động tiếp cận, đề nghị được thường xuyên cung cấp than cốc cho VTM, đổi lại sẽ chi cho ông từ 40.000 đến 200.000 đồng mỗi tấn than.
Từ năm 2015 đến năm 2017, dù việc chọn nhà cung cấp được thực hiện dưới hình thức chào giá cạnh tranh, cán bộ phụ trách vẫn dùng các báo giá khống để hợp thức hồ sơ cho hai doanh nghiệp này trúng hợp đồng. Từ tháng 10/2017 đến năm 2020, khi VTM buộc phải tổ chức đấu thầu để đáp ứng điều kiện vay vốn ngân hàng, Trưởng phòng Vật tư vẫn tìm cách để Trung Thành Thái Nguyên và Việt Phát tiếp tục được chọn, kể cả bằng cách chia nhỏ nhiều hợp đồng xuống dưới 10.000 tấn để thuộc thẩm quyền quyết định riêng của ông Bình.
Từ năm 2015 đến năm 2020, hai doanh nghiệp này đã ký tổng cộng 38 hợp đồng, cung cấp 286.855 tấn than cốc cho VTM với tổng giá trị 2.020 tỉ đồng. Sau mỗi đợt giao hàng, theo thỏa thuận ban đầu, họ đã đưa cho ông Bình tổng cộng 25 tỉ đồng, trong đó 18,4 tỉ đồng được xác định nằm trong giai đoạn đủ căn cứ xử lý về tội nhận hối lộ.
Kết luận điều tra xác định, ngoài số tiền hơn 62 tỉ đồng bị cáo buộc nhận hối lộ từ hai phi vụ bán quặng sắt và mua than cốc, ông Bùi Thanh Bình còn bị cáo buộc vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát gần 435 tỉ đồng và cùng cấp dưới gây thiệt hại hơn 46 tỉ đồng cho Nhà nước. C03 đã đề nghị truy tố ông Bình về ba tội danh gồm vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí; nhận hối lộ và thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng.
Nguyễn Chiến (tổng hợp)
