Vùng chồng lấn Thái Lan – Campuchia trên Vịnh Thái Lan chứa ước tính 300 tỷ USD dầu khí nhưng vẫn chưa được khai thác sau 25 năm tranh chấp chủ quyền.
- Nhà hai tầng kiên cố ở Lai Châu bị lũ cuốn sập trong lũ dữ
- Giá dầu thế giới lao dốc sau thông điệp tích cực từ Tổng thống Mỹ
- Một vùng đất ven sông Lam chuẩn bị bước vào cuộc đấu thầu lớn
Tháng 5/2026, Chính phủ Thái Lan dưới quyền Thủ tướng Anutin Charnvirakul quyết định hủy Biên bản ghi nhớ (MOU) năm 2001 — khuôn khổ duy nhất giữa Bangkok và Phnom Penh nhằm giải quyết các vấn đề chồng lấn trên biển. Thái Lan lập luận rằng sau 25 năm và 5 vòng đàm phán chính thức, MOU này không mang lại tiến triển đáng kể và đã hết giá trị thực tiễn, trong bối cảnh căng thẳng biên giới trên bộ giữa hai nước cũng đang leo thang. Đáp lại, Campuchia đưa vấn đề lên Liên Hợp Quốc, kích hoạt một cơ chế pháp lý hiếm khi được sử dụng theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) nhằm buộc Thái Lan quay lại bàn đàm phán.
Tranh chấp bắt nguồn từ đầu những năm 1970, khi cả hai nước đơn phương vạch ra ranh giới trên biển của mình nhưng không đạt được đồng thuận về đường phân định cuối cùng. Vùng chồng lấn có diện tích khoảng 26.000 km² — tương đương diện tích của Moscow — được chia thành 4 lô, trong đó 2 lô đầu thuộc liên doanh ConocoPhillips (Mỹ) và Idemitsu Kosan (Nhật Bản), lô thứ ba do TotalEnergies (Pháp) nắm giữ và lô thứ tư thuộc CNOOC (Trung Quốc). Dù vậy, tất cả các tập đoàn này gần như không có thêm động thái đầu tư nào trong nhiều năm qua vì đang chờ đợi một giải pháp chính trị giữa hai quốc gia.
Hai bên cũng bất đồng về lộ trình. Phnom Penh muốn thúc đẩy khai thác chung ngay lập tức theo cơ chế được cho là chia sẻ doanh thu 50-50. Ngược lại, Bangkok khẳng định phải phân định ranh giới trên biển trước khi bàn đến chia sẻ tài nguyên.
Theo Bộ trưởng Mỏ và Năng lượng Campuchia Rottanak Keo, các tập đoàn dầu khí lớn đã nhiều lần thúc giục Campuchia tìm kiếm giải pháp, nhưng thời gian không còn nhiều: các công ty năng lượng toàn cầu đang dần cắt giảm đầu tư vào dự án dầu khí ngoài khơi có chu kỳ dài, chuyển trọng tâm sang các cơ hội liên quan đến chuyển đổi năng lượng.
“Đó là lý do Campuchia đã bỏ công rất nhiều trong suốt 25 năm qua để giải quyết vấn đề một cách hòa bình”, ông Keo nói.
Nguyễn Quế (tổng hợp)
