Nghệ An: Đền thờ Sát Hải Đại Vương Hoàng Tá Thốn tại xã Hợp Minh chuẩn bị tổ chức lễ hội thường niên quy mô cấp xã, thu hút đông đảo du khách gần xa về dự.
- Nghệ An bốn mùa, mỗi mùa mở ra một cách nhìn khác về xứ Nghệ
- Dự án nghỉ dưỡng Toàn Tích Thiện bỏ hoang suốt hơn 20 năm
- Bốn người Trung Quốc nhập cảnh trái phép ra Phú Quốc để lừa đảo trực tuyến
Lễ hội diễn ra từ ngày 11 đến ngày 16 tháng 6 âm lịch, tức từ ngày 24 đến ngày 29/7/2026. Đây là dịp nhân dân địa phương tưởng nhớ công lao của vị danh tướng triều Trần — người đã góp phần đánh tan quân Nguyên Mông và bảo vệ vùng duyên hải đất nước.
Sát Hải Đại Vương Hoàng Tá Thốn sinh ngày 16 tháng 6 năm Giáp Dần (1254) tại làng Vạn Phần, nay thuộc xã Đức Châu, tỉnh Nghệ An. Theo gia phả họ Hoàng và các tư liệu lịch sử, từ thuở nhỏ ông đã nổi tiếng thông minh, khỏe mạnh, giỏi võ nghệ và đặc biệt có tài bơi lội.
Khi quân Nguyên Mông xâm lược, Hoàng Tá Thốn theo lời kêu gọi của triều đình lên đường đánh giặc, được sung vào đội thủy binh nhà Trần và giữ chức Nội thư gia. Ông từng lặn xuống sông đục thuyền địch, tham chiến nhiều trận thủy — chiến thuật đó góp phần làm nên thắng lợi tại trận Bạch Đằng.
Sau chiến thắng, ông được phong “Sát Hải Chàng Lại Đại tướng quân,” thống lĩnh các đạo thủy binh, coi giữ 12 cửa biển. Ông tiếp tục lập công trong việc dẹp quân Chiêm Thành quấy rối hải phận và huấn luyện binh sĩ thiện chiến nơi sông nước.
Trong một chuyến tuần thú đường biển ở Thanh Hóa, ông bị bệnh đột ngột và qua đời, được an táng tại Vạn Phần. Nhân dân lập đền thờ ngay trên mộ; triều đình các đời sau lần lượt truy phong — từ “Đại Liêu, Thiên Bồng Đại tướng quân” thời Trần, đến “Đoan trực Hoằng nghị Anh lược đại vương” thời Hậu Lê, rồi “Dực bảo trung hưng, Hoành hiệp Thượng đẳng thần” thời Nguyễn.
Ngôi đền tọa lạc tại xóm Vạn Tràng, xã Hợp Minh, là di tích lịch sử — văn hóa cấp Quốc gia. Qua nhiều lần trùng tu — đáng kể nhất là năm 1992 khi con cháu dòng họ Hoàng đóng góp công sức tôn tạo lớn — công trình vẫn giữ được kiến trúc xưa với bái đường 3 gian lợp ngói âm dương, thượng điện trang trí “Lưỡng long triều nguyệt” và 4 chữ Hán “Sát hải Đại vương.” Bên trong còn lưu giữ nhiều hiện vật cổ như hương án, long ngai, kiệu rồng và kiếm gỗ.
Trong khuôn khổ lễ hội, nhiều nghi lễ truyền thống sẽ được tổ chức: lễ khai quang, lễ yết cáo, lễ rước, lễ dâng hương, tế lễ — cùng các hoạt động văn nghệ, thể dục thể thao và trò chơi dân gian. Bà Trần Thị Phương Thảo, Chủ tịch UBND xã Hợp Minh, cho biết: “Lễ hội không chỉ là dịp tri ân vị anh hùng dân tộc có nhiều công lao với đất nước mà còn là cơ hội để giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ; đồng thời quảng bá hình ảnh quê hương Hợp Minh giàu truyền thống lịch sử, văn hóa đến với du khách gần xa.”
Hoàng Tá Thốn được ghi danh trong Đại Việt sử ký toàn thư và Khâm định Việt sử thông giám cương mục — một nhân vật lịch sử có thật, theo thời gian được tín ngưỡng dân gian tôn thành vị thần sông nước. Đền thờ ông vì vậy không chỉ là nơi hương khói, mà còn là nơi mỗi thế hệ trở về để nhận ra mình thuộc về điều gì.
Trường Anh (tổng hợp)
