Chính phủ Úc tăng gấp đôi mức phạt tối đa lên gần 70 triệu USD và trao thêm quyền cho Cơ quan An toàn điện tử (eSafety) buộc các nền tảng lớn chứng minh việc ngăn trẻ vị thành niên lập tài khoản, nhưng một khảo sát mới công bố cho thấy phần lớn thiếu niên vẫn lách được lệnh cấm.
- Mạo danh sư thầy chùa Long Hương, nhóm 15 người lừa hơn nghìn bệnh nhân
- Hang Mũi Trâu, viên ngọc thô ở cửa biển Quỳnh Phú, Nghệ An
- Tòa án Quân sự Trung ương xét phúc thẩm vụ Hậu ‘pháo’ và 414 nhà đầu tư
Động thái này được Reuters loan tin hôm 28/6, hơn 6 tháng sau khi Úc trở thành quốc gia đầu tiên cấm trẻ dưới 16 tuổi dùng mạng xã hội từ tháng 12/2025, trong bối cảnh Thủ tướng Anthony Albanese cho rằng các tập đoàn công nghệ hàng đầu (Big Tech) “đang không làm đủ trách nhiệm để tuân thủ luật pháp”. Cùng lúc, Anh, Thổ Nhĩ Kỳ và Indonesia cũng đã áp dụng lệnh cấm tương tự, còn một nghiên cứu trên tạp chí British Medical Journal ghi nhận 85% trong số 408 thiếu niên Úc được khảo sát vẫn tiếp tục dùng mạng xã hội sau ba tháng lệnh cấm có hiệu lực.
Theo thẩm quyền mới, eSafety có thể yêu cầu 5 nền tảng lớn — Facebook, Instagram, YouTube, Snapchat và TikTok — cung cấp bằng chứng cụ thể về việc ngăn trẻ vị thành niên lập tài khoản. Ông Albanese nói các tập đoàn công nghệ hàng đầu “đang không làm đủ trách nhiệm để tuân thủ luật pháp”.
Hơn 6 tháng sau khi lệnh cấm trẻ dưới 16 tuổi có hiệu lực tại Úc vào tháng 12.2025, Anh, Thổ Nhĩ Kỳ và Indonesia cũng đã ban hành quy định tương tự. Giới chức Anh đang tính mở rộng phạm vi cấm sang trò chơi điện tử và phát trực tiếp.
Tại Mỹ, nơi chưa có lệnh cấm toàn quốc, phong trào bảo vệ trẻ em trên mạng đang lan rộng từ sáu bang — Iowa, Tennessee, Utah, Alabama, Virginia và Maine — nơi lệnh cấm điện thoại trong giờ học được nối dài thành hạn chế thời gian dùng máy tính bảng và thiết bị trình chiếu, được phụ huynh gọi là phong trào “mang giấy bút trở lại lớp học”, cho đến thượng viện liên bang, nơi Đạo luật an toàn trực tuyến cho trẻ em (KOSA) tiếp tục được thúc đẩy như một lá chắn pháp lý trước ảnh hưởng của mạng xã hội.
Nhưng những tính năng mới của mạng xã hội liên tục xuất hiện nhanh hơn tốc độ cập nhật của các công cụ quản lý, mở ra những “vùng xám” pháp lý mà cả chính phủ và doanh nghiệp công nghệ đều có lý lẽ để biện minh. Một nghiên cứu công bố ngày 24/6 trên tạp chí British Medical Journal, khảo sát 408 thiếu niên Úc từ 12 đến 15 tuổi, ghi nhận 85% trong số này vẫn dùng mạng xã hội sau ba tháng lệnh cấm có hiệu lực.
Theo Reuters, nhiều thiếu niên khai gian tuổi hoặc dễ dàng vượt qua các công cụ xác minh khuôn mặt còn lỏng lẻo của nền tảng. Bộ trưởng Truyền thông Úc Anika Wells chỉ trích các công ty công nghệ “sử dụng mánh khóe” và chỉ thực hiện những biện pháp bảo vệ tối thiểu.
Về phía Big Tech, Instagram đã tự động chuyển tài khoản thanh thiếu niên sang chế độ riêng tư, còn YouTube tăng thêm công cụ kiểm soát cho phụ huynh. Luật sư Matthew Bergman, thuộc Trung tâm pháp lý nạn nhân mạng xã hội tại Mỹ, nói với AP rằng động lực cốt lõi của các nền tảng — thiết kế sản phẩm để tối đa hóa sự tương tác và lợi nhuận — vẫn không thay đổi.
Việc siết quản lý cũng kéo theo tranh luận trong ngành giáo dục. Nhà thần kinh học nhận thức Jared Horvath, từ Đại học Melbourne, từng nói trước quốc hội Mỹ vào tháng 1 rằng sự sụt giảm điểm số của học sinh có liên quan trực tiếp đến việc phổ cập máy tính bảng trong trường học.
Ngược lại, đại diện các hiệp hội phần mềm giáo dục cho rằng không nên gộp chung mạng xã hội tiêu khiển với công cụ công nghệ hỗ trợ học tập. Giữa hai luồng quan điểm đó, điều còn lại là một thực tế khó né tránh: phía sau mỗi đạo luật mới được siết chặt, vẫn còn rất nhiều trẻ em tìm được đường trở lại màn hình mà không ai ngăn được.
Nguyễn Quế (tổng hợp)
