Hàng trăm tàu dầu kẹt nhiều tháng ở Hormuz phải thuê thợ lặn cạo sạch lớp hà dày dưới đáy trước khi ra khơi trở lại, tốn kém thời gian và chi phí.
- Đêm trắng trên đồi thông tìm thanh niên động kinh mất tích
- Lũ sông Bằng Giang gây mưa lũ 441 nhà ở Cao Bằng, thiệt hại 5,3 tỷ đồng
- Xe tải lao xuống vực sâu 20 mét ở Sơn La, hai người tử vong
Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) bắt đầu sơ tán khoảng 11.000 thủy thủ mắc kẹt từ tối 23/6, sau khi chiến sự Iran bùng phát hôm 28/2 khiến eo biển Hormuz đóng cửa và khoảng 600 tàu dầu, tàu hàng phải thả neo dài hạn trong vùng nước biển ấm tại vịnh Ba Tư. Môi trường này tạo điều kiện lý tưởng cho hà, vẹm và tảo sinh sôi trên vỏ tàu, khiến các chủ tàu đối mặt khối lượng công việc làm sạch khổng lồ trước khi ra khơi trở lại.
“Bốn tháng neo đậu tại chỗ ư? Chừng đó thời gian là quá đủ để một đống thứ gớm ghiếc bám đầy dưới đáy tàu rồi”, Derek Hamm, nhân viên công ty dịch vụ lặn biển Obsessive Compulsive Divers ở Marathon, bang Florida, nói. Theo ông, “trong thế giới hàng hải, chuyện này không có gì lạ lẫm cả”.
Các siêu tàu chở dầu thường dài gần 305 m, rộng gần 46 m, tương đương gần 14.000 m2 đáy cần làm sạch. Một đội 5-6 thợ lặn phải mất khoảng 4-5 giờ, dùng dụng cụ cạo tay kết hợp máy phun xịt áp suất lớn để xử lý lớp sinh vật bám trên vỏ tàu.
Brian McCauley, chủ công ty dịch vụ dọn đáy tàu McCauley Mooring and Diving ở Long Island Sound, nhận định: “Công việc này không phức tạp, nhưng những con tàu đó quá lớn đối với các đội thợ lặn đơn lẻ”. Với hàng trăm tàu cùng chờ xử lý, nguồn lực thợ lặn hiện có khó đáp ứng kịp nhu cầu.
Thợ dọn đáy tàu thường dùng thanh cạo dài để loại bỏ sinh vật bám; với các lớp hà bám chắc, họ chuyển sang máy chà nhám hoặc máy phun rửa chạy bằng thủy lực. Họ phải cẩn trọng để không làm bong tróc lớp sơn và lớp phủ chống bám sinh vật của tàu, vì lớp phủ hư hại có thể khiến tàu vi phạm quy định môi trường và điều khoản bảo hiểm.
Phần chân vịt là khâu phức tạp nhất, do các cánh quạt sau thời gian dài ngừng hoạt động thường phải tháo rời, làm sạch rồi lắp lại, tốn nhiều công sức và thời gian. Đây cũng là nguyên nhân chính khiến tiến độ làm sạch toàn bộ đội tàu bị kéo dài.
Nhu cầu tăng cao đã khiến phí dịch vụ dọn đáy tàu tăng thêm vài nghìn USD, hiện ở mức hàng chục nghìn USD mỗi tàu, theo Aron Sorensen, giám đốc môi trường tại tổ chức quốc tế của các nhà vận hành tàu biển BIMCO. Chủ tàu buộc phải chấp nhận chi phí này, vì lớp sinh vật bám dày tạo lực cản lớn, làm giảm hiệu suất nhiên liệu trên các hành trình dài hàng nghìn km từ Trung Đông tới châu Á hoặc Australia.
Neil Roberts, trưởng bộ phận hàng hải và hàng không tại Hiệp hội Thị trường Lloyd’s (LMA), cho biết nhiên liệu chiếm khoảng 50% chi phí vận hành của tàu. Việc không xử lý đáy tàu đồng nghĩa chi phí vận hành sẽ tăng vọt ngay khi tàu khởi hành trở lại.
Theo Carolyn Shearlock, chủ trang web The Boat Galley dành cho người yêu tàu thuyền, sinh vật bám dày trên chân vịt có thể khiến bộ phận này dần mất hoàn toàn khả năng hoạt động, dù tình trạng nghiêm trọng như vậy thường chỉ xảy ra với tàu neo đậu nhiều năm. Hamm bổ sung rằng các sinh vật nhỏ còn thích làm tổ trong van hút nước, làm hỏng hệ thống làm mát của tàu.
Quy định hàng hải yêu cầu tàu phải làm sạch hà và sinh vật bám trước khi cập cảng, vì ẩn trong các lớp hà có thể là nhiều loài ngoại lai xâm hại, gây hại cho hệ sinh thái biển. Các công ty bảo hiểm cũng đưa điều khoản bắt buộc về xử lý, bảo dưỡng đáy tàu để đảm bảo tàu được bảo hiểm tuân thủ quy định.
Một số tàu chọn thuê tàu kéo lai dắt ra khỏi eo biển trước khi làm sạch, nhưng dù trong hay ngoài eo biển, việc loại bỏ sinh vật bám vẫn là bước bắt buộc trước khi tiếp tục hành trình. Việc dọn đáy tàu chỉ là một trong nhiều rào cản, khi Iran tuần trước yêu cầu các công ty phải đăng ký để được đi qua eo biển, còn các tàu rà phá thủy lôi vẫn phải quét sạch khu vực này để loại bỏ nguy cơ cho tàu bè ra vào.
David Goldman, nhà bình luận của CNN, nhận định đó là lý do khiến thị trường dầu mỏ khó cải thiện nhanh chóng dù eo biển Hormuz đã mở cửa trở lại: “Sự chậm trễ bắt đầu từ những loài giáp xác, nhưng nó không dừng lại ở đó”.
Lê Hà NA(tổng hợp)
