Lễ bỏ mả là thời khắc linh thiêng khi người Jrai tổ chức tiễn biệt người thân về với cõi vĩnh hằng để kết thúc thời gian để tang đầy kiêng kỵ.
- Hỗ trợ bệnh nhân nghèo: Tiếp sức người mẹ nghèo 6 lần lên bàn mổ
- Giới trẻ Mỹ gia tăng áp lực đòi chia thừa kế sớm
- Bác sĩ gốc Việt tại Mỹ bán vịt quay 3 triệu đồng: Khách lái xe cả tiếng chờ ăn
Khám phá bí ẩn rừng ma và nhà mồ của người Jrai
Men theo những con đường đất đỏ dẫn vào rừng ma, cảm giác đầu tiên là sự tĩnh lặng đến rợn ngợp giữa không gian hoang sơ. Những ngôi nhà mồ nằm rải rác, có cái đơn chiếc nhưng cũng có cái kéo dài hàng chục mét, tất cả đều phủ đầy rêu phong và bị cây rừng bủa vây. Thoạt nhìn, nơi đây có vẻ hoang lạnh nhưng ẩn sâu bên trong là những câu chuyện về thân phận và tập tục của cộng đồng người Jrai.
Người Jrai có phong tục “mồ chung” độc đáo khi những nhà mồ dài là nơi chôn cất của cả một gia đình hoặc dòng họ. Trong những huyệt mộ đó, có khi hai vợ chồng hoặc thậm chí cả con cái được chôn cất cùng nhau để giảm bớt gánh nặng kinh tế. Đi sâu hơn vào rừng ma, dấu vết thời gian hiện rõ qua những cọc gỗ chạm khắc hình người cùng vô số vật dụng sinh hoạt nằm lẫn trong lớp lá mục.
Người dân địa phương tin rằng người quá cố vẫn cần những vật dụng từng dùng khi còn sống nên gia đình thường mang đồ đạc lên mộ để “chia của”. Những bức tượng gỗ cao đứng lặng lẽ quanh nhà mồ mang nhiều tầng ý nghĩa, thể hiện nỗi đau hoặc mô phỏng sinh hoạt đời thường. Tất cả những chi tiết này là cách người sống gửi gắm ký ức và tình cảm dành cho người đã khuất ở thế giới bên kia.
Nghi thức lễ bỏ mả và ý nghĩa của cuộc tiễn đưa cuối cùng
Trong quan niệm tâm linh, người Jrai tin rằng sau khi chết linh hồn vẫn quanh quẩn bên gia đình và cần được chăm sóc hàng ngày. Thời gian để tang thường kéo dài từ một đến ba năm với nhiều điều kiêng kỵ như không mặc đồ mới hay tham gia các hoạt động vui chơi. Chỉ khi lễ bỏ mả được tổ chức vào mùa thu hoạch từ tháng 1 đến tháng 4 hàng năm, người thân mới chính thức mãn tang.
Đêm chính lễ, âm thanh cồng chiêng hòa cùng lời khấn của chủ lễ tạo nên một không khí vừa linh thiêng vừa huyền bí giữa rừng ma. Khi nghi thức kết thúc, giây phút mọi người cùng sụp xuống khóc nức nở để tiễn đưa linh hồn người chết về với thần linh, bắt đầu vòng luân hồi mới,. Sau lễ này, nhà mồ sẽ bị bỏ lại giữa rừng mà không có ai chăm sóc vì họ tin rằng linh hồn đã sang thế giới khác.
Dù mang ý nghĩa tiễn biệt, sự kiện này vẫn là ngày hội lớn với các điệu xoang nhịp nhàng và nghi thức hiến sinh trâu để cầu bình an. Nghệ thuật tượng nhà mồ thể hiện rõ tư duy văn hóa qua các hình dáng trầm tư của người già hay sự vui đùa của trẻ nhỏ. Giữa nhịp sống hiện đại, những giá trị truyền thống này vẫn được gìn giữ như một phần không thể tách rời của đời sống tinh thần.
Theo: Báo Thanh Niên
