Nhập khẩu nông sản Việt Nam: Tại sao chi hàng tỷ USD mua nguyên liệu?

Dự báo nhập khẩu nông sản Việt Nam năm 2026 tăng vọt với 3,9 triệu tấn gạo, đưa nước ta trở thành quốc gia nhập khẩu mặt hàng này lớn thứ 2 thế giới.

Nhập khẩu nông sản Việt Nam và con số 3,9 triệu tấn gạo bất ngờ

Dự báo từ Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) cho thấy Việt Nam có thể nhập khẩu tới 3,9 triệu tấn gạo trong năm 2026, giữ vị trí thứ hai thế giới sau Philippines. Sự gia tăng này chủ yếu nhờ hoạt động thương mại lúa gạo với Campuchia đang phát triển mạnh mẽ theo từng năm. Chỉ trong 4 tháng đầu năm, kim ngạch nhập khẩu gạo của cả nước đã đạt khoảng 613 triệu USD, tương ứng với 1,5 triệu tấn lúa gạo nguyên liệu. Dù nhập khẩu tăng, xuất khẩu gạo vẫn ghi nhận thặng dư thương mại lên tới 957 triệu USD.

Việt Nam có thể nhập tới 3,9 triệu tấn gạo trong năm 2026, vì sao? - 2

Theo dự báo của USDA, Việt Nam sẽ nhập khẩu khoảng 3,9 triệu tấn gạo trong năm nay. (Ảnh: Chụp màn hình báo Dân trí).

Lượng lúa gạo từ Campuchia đổ về Việt Nam qua các tỉnh biên giới như Tây Ninh hay An Giang phần lớn do chính các thương nhân Việt đầu tư sản xuất. Những người này chủ động sang nước bạn thuê đất, mang theo giống và phân bón để canh tác rồi đưa sản phẩm ngược về nước khi vào vụ thu hoạch. Các chuyên gia tại Hiệp hội Lương thực Việt Nam đánh giá đây là cách làm chủ động nguồn cung tích cực. Theo thống kê, từ đầu năm đến nay đã có khoảng 633.000 tấn lúa từ Campuchia được đưa về theo diện này.

Phần lớn lượng gạo nhập khẩu là giống OM 5451, loại gạo mà nông dân trong nước hiện ít gieo trồng vì giá rẻ và khó tiêu thụ trực tiếp trên thị trường nội địa. Tuy nhiên, sau khi nhập về Việt Nam, loại lúa này lại trở thành nguyên liệu quan trọng được chế biến để phục vụ xuất khẩu sang các thị trường khác. Xu hướng doanh nghiệp Việt sang Campuchia thuê đất sản xuất được dự báo sẽ còn tiếp tục tăng trong tương lai. Điều này xuất phát từ việc chi phí sản xuất tại nước bạn đang ở mức thấp hơn so với canh tác trong nước.

Bài toán nguyên liệu cho ngành điều và thức ăn chăn nuôi

Không chỉ lúa gạo, nhiều mặt hàng nông sản khác như hạt điều và thủy sản cũng ghi nhận lượng nhập khẩu tăng vọt để đáp ứng nhu cầu chế biến xuất khẩu. Tính chung 4 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản toàn quốc đạt 23 tỷ USD, trong khi nhập khẩu cũng chạm mốc 17,65 tỷ USD. Đặc biệt, các doanh nghiệp ngành điều đã chi gần 2,2 tỷ USD để nhập khẩu 1,3 triệu tấn hạt điều thô. Chỉ riêng trong tháng 4, lượng điều nhập khẩu đã cao gấp đôi so với giá trị xuất khẩu cùng kỳ.

Việt Nam hiện giữ vai trò trung tâm chế biến điều toàn cầu khi tiêu thụ tới gần 70% lượng điều thô xuất khẩu trên toàn thế giới. Tuy nhiên, việc quá phụ thuộc vào nguồn cung từ các nước châu Phi và Campuchia đang đặt các doanh nghiệp trước nhiều rủi ro lớn. Điển hình là khi một số quốc gia châu Phi bắt đầu hạn chế xuất thô để tập trung cho chế biến sâu tại nước họ. Bên cạnh đó, lo ngại về biến động nguồn cung do chiến sự tại Trung Đông cũng khiến doanh nghiệp đẩy mạnh thu mua sớm để tích trữ.

Đối với ngành sản xuất thức ăn chăn nuôi, các mặt hàng như ngô, lúa mì và đậu tương tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng nhập khẩu ấn tượng. Nguyên nhân chủ yếu là do năng suất cây trồng trong nước chưa cao và chi phí sản xuất nội địa đang cao hơn so với hàng nhập khẩu. Việc tận dụng nguồn nguyên liệu nhập khẩu với giá tốt giúp các doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi tối ưu hóa chi phí đầu vào. Nhờ đó, giá thành sản phẩm đầu ra trở nên cạnh tranh hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho các hộ chăn nuôi tại địa phương.

Theo: Báo Dân trí