Việc Sửa Luật Đất đai dự kiến sẽ kiểm soát chặt chẽ quyền lợi của người mua đất sau khi có thông báo thu hồi nhằm xóa bỏ vấn nạn đầu cơ trục lợi.
- Lừa bán thiên thạch: Mất 400 triệu đồng vì tin đá “phá kính
- Phơi thóc chiếm lòng đường và hệ lụy pháp lý khôn lường
- Quy hoạch Hà Nội: Tầm nhìn trăm năm và thách thức tái cấu trúc
Sửa Luật Đất đai nhằm xóa bỏ vấn nạn đầu cơ trục lợi
Hiện nay, mỗi khi có thông tin quy hoạch hạ tầng, sân bay hay cao tốc, thị trường bất động sản lập tức xuất hiện làn sóng mua gom đất nhằm “đón đầu” chính sách bồi thường. Đặc biệt, sau khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực với cách xác định giá đất sát thị trường và nhiều quy định hỗ trợ tái định cư tốt hơn, tình trạng này càng diễn biến phức tạp. Những nhóm đầu cơ thường tìm kiếm các khu đất nông nghiệp giá rẻ với hy vọng hưởng mức chênh lệch đền bù khổng lồ khi Nhà nước chính thức thực hiện thu hồi.
Để khắc phục tình trạng này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa đề xuất điều chỉnh quyền của người sử dụng đất trong thời gian có thông báo thu hồi nhưng chưa có quyết định chính thức. Theo hướng này, người nhận chuyển nhượng hay tặng cho quyền sử dụng đất trong giai đoạn “chờ” chỉ được hưởng quyền bồi thường tương ứng với người chủ cũ trước đó. Quy định này đánh thẳng vào động cơ trục lợi, khiến việc sang tay đất đai không còn mang lại lợi ích gia tăng bất thường từ các chính sách hỗ trợ của Nhà nước.
Các chuyên gia đánh giá việc đầu cơ theo thông tin quy hoạch kéo dài sẽ khiến giá đất bị đẩy lên quá cao so với giá trị thực tế khai thác của mảnh đất. Điều này không chỉ làm tăng gánh nặng chi phí giải phóng mặt bằng cho ngân sách mà còn trực tiếp kéo dài tiến độ, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu quả của các dự án đầu tư công. Nếu không được kiểm soát, thị trường sẽ dần hình thành tâm lý đầu tư dựa trên kỳ vọng chính sách thay vì nhu cầu sử dụng thực, gây mất ổn định bền vững cho nền kinh tế.
Giải pháp minh bạch thông tin và công cụ tài chính
Nhằm kiểm soát hiệu quả, các chuyên gia đề xuất cần xác lập rõ “mốc thời gian pháp lý” cụ thể ngay từ khi có thông báo thu hồi hoặc công bố quy hoạch chính thức. Sau thời điểm này, các giao dịch dân sự vẫn được diễn ra bình thường để đảm bảo quyền tài sản nhưng quyền hưởng chính sách bồi thường phải được xác định theo chủ thể sử dụng đất ban đầu. Cách tiếp cận này giúp thị trường giữ được tính thông suốt mà vẫn triệt tiêu được động cơ thực hiện gom đất ngắn hạn để chờ đợi tiền đền bù.
Một yếu tố sống còn khác là phải đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong việc tiếp cận các thông tin quy hoạch của mọi đối tượng người dân. Việc đẩy mạnh số hóa dữ liệu đất đai và công khai quy hoạch theo thời gian thực sẽ loại bỏ lợi thế của các nhóm đầu cơ “đi trước đón đầu” nhờ quan hệ hoặc thông tin nội bộ. Khi thông tin được phổ biến rộng rãi và minh bạch, cơ hội trục lợi từ sự chênh lệch thông tin sẽ giảm đi đáng kể, giúp thị trường bất động sản phát triển lành mạnh hơn.
Bên cạnh các biện pháp hành chính, việc nghiên cứu sử dụng công cụ tài chính như đánh thuế cao đối với các giao dịch ngắn hạn hoặc phần giá trị tăng thêm từ quy hoạch là rất cần thiết. Tuy nhiên, các chính sách này cần được thiết kế hài hòa để không làm gián đoạn nhu cầu giao dịch chính đáng và quyền tài sản hợp pháp của người dân. Mục tiêu cuối cùng là hướng nguồn lực đất đai vào phát triển kinh tế thực chất, thay vì những cuộc chơi đầu cơ đầy rủi ro và làm méo mó thị trường.
Theo: CafeF
