Chai lá cong và cuộc chạy đua giải cứu loài gỗ cứng như sắt

Những cây chai lá cong cổ thụ cuối cùng tại Phú Yên đang được bảo vệ nghiêm ngặt khi loài gỗ “quý hơn vàng” này đang dần vắng bóng thế hệ kế cận.

Chuyện về loài cây thép giữa nắng gió miền Trung

Ở dải đất miền Trung nắng cháy, người dân vẫn truyền tai nhau về một loại gỗ “lạ đời”, phơi nắng càng lâu càng trở nên cứng như sắt đá. Đó chính là cây chai lá cong, một “đặc sản” thực vật chỉ có duy nhất tại Việt Nam, sinh trưởng can trường trên những đồi cát nóng bỏng. Tên gọi của cây bắt nguồn từ hình dáng phiến lá không đối xứng, cong vênh một cách tự nhiên như để chống chọi với gió biển.

Loài cây này không chỉ có cái tên lạ mà còn sở hữu chất gỗ thuộc hàng “thượng phẩm”, cực bền khi dùng làm kèo cột hay đóng giường tủ. Ngư dân vùng Sông Cầu, Cam Ranh còn dùng nhựa của nó để “mông má” cho những con thuyền rẽ sóng ra khơi. Với họ, chai lá cong không chỉ là gỗ, mà là một phần máu thịt gắn liền với đời sống phong ba nơi đầu sóng ngọn gió.

Thế nhưng, loài cây “mình đồng da sắt” này lại đang rơi vào tình cảnh vô cùng mong manh trước sự nghiệt ngã của thiên nhiên. Dù vẫn nở hoa kết trái đều đặn, nhưng dường như cát trắng miền Trung đã không còn đủ sức để nuôi dưỡng những mầm non chai lá cong trỗi dậy. Sự thiếu vắng các cây con tái sinh khiến loài cây di sản này đang đứng trước nguy cơ “tuyệt tự” giữa rừng xanh.

Loại gỗ hiếm bậc nhất thế giới, giới khoa học khẩn cấp bảo tồn: Việt Nam hiện còn khoảng 13 cây cổ thụ - Ảnh 2.
Chai lá cong là cây gỗ lớn, sinh trưởng trên các bãi cát và đụn cát ven biển. (Ảnh: Chụp màn hình báo CafeF).

Nỗ lực tìm đời hậu duệ cho cây chai lá cong di sản

Theo những báo cáo mới nhất, hiện cả nước chỉ còn vỏn vẹn khoảng 13 “cụ” cây chai lá cong cổ thụ đứng hiên ngang giữa đất trời. Nhiều cây có đường kính ôm không xuể, cao vút như những ngọn tháp canh giữ biển cả tại thị xã Sông Cầu. Các nhà khoa học đang gấp rút triển khai kế hoạch “hậu duệ”, bằng cách thu nhặt từng hạt giống quý để mang về ươm mầm trong phòng thí nghiệm.

Tại xã Xuân Cảnh, những đồi cát bay đang dần lấn át, đe dọa quật ngã 10 cây mẹ hàng trăm năm tuổi. Lực lượng kiểm lâm địa phương đã phải liên tục theo dõi, tìm cách gia cố nền đất để bảo vệ những “báu vật” xanh này. Mỗi hạt giống thu được là một cơ hội nhỏ nhoi để kéo loài gỗ đặc hữu này ra khỏi danh sách những loài sắp biến mất.

May mắn thay, ý thức bảo tồn của người dân vùng biển đang là lá chắn quan trọng cho những cây cổ thụ cuối cùng. Những cây chai nằm cạnh đình miếu được bà con coi là “thần mộc”, tuyệt đối không ai dám “đụng chạm” hay chặt phá. Kết hợp với sự công nhận Cây di sản cho cây chai 400 tuổi tại Cam Ranh, cuộc chiến giữ màu xanh cho loài gỗ quý này vẫn đang tiếp diễn đầy hy vọng.

Theo: CafeF