Căng thẳng Mỹ – Iran và cú nổ súng “đứng tim” trên vịnh Oman

Tàu hàng M/V Touska nhìn từ tàu khu trục USS Spruance ngày 19.4. (Ảnh: Chụp màn hình báo Thanh Niên).

Vụ nổ súng bắt tàu Touska đẩy căng thẳng Mỹ – Iran lên nấc thang mới, khiến hy vọng đàm phán tại Pakistan trở nên mờ mịt giữa “chảo lửa” Trung Đông.

Hải quân Mỹ nổ súng “khóa đuôi” tàu hàng giữa lúc căng thẳng Mỹ – Iran

Vùng vịnh Oman ngày 20-4 vừa chứng kiến một màn căng thẳng khiến thị trường năng lượng thế giới một phen chao đảo. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo tàu khu trục USS Spruance đã chính thức bắt giữ tàu chở hàng M/V Touska treo cờ Iran sau một cuộc chạm trán nảy lửa. Trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Donald Trump thuật lại rằng dù đã phát tín hiệu cảnh báo yêu cầu dừng lại, nhưng con tàu này vẫn “phớt lờ” và tiếp tục hành trình, buộc hải quân Mỹ phải nổ súng vào khu vực phòng máy để vô hiệu hóa phương tiện.

Đây là lần đầu tiên Washington thực hiện biện pháp mạnh tay này kể từ khi thiết lập lệnh phong tỏa các tàu ra vào cảng của Iran từ ngày 13-4. Chiến lược “siết vòng vây” của Mỹ đang vấp phải những thách thức không nhỏ khi trước đó vài ngày, ba tàu chở dầu khác của Iran vẫn “vô tư” vượt qua eo biển Hormuz bất chấp lệnh cấm. Hành động nổ súng lần này được xem là thông điệp răn đe cứng rắn nhất của Mỹ nhằm duy trì hiệu lực của lệnh phong tỏa, đồng thời đẩy “nhiệt độ” vùng Vịnh lên mức cảnh báo đỏ.

Ngay sau tiếng súng, giá “vàng đen” lập tức nhảy múa khi dầu Brent tăng vọt lên mức 94,5 USD/thùng còn dầu WTI cũng tăng thêm 5%. Phía Tehran không chậm trễ đưa ra lời đáp trả đanh thép khi cáo buộc Mỹ đang thực hiện hành vi “cướp biển” trên vùng biển quốc tế và cảnh báo sẽ sớm có hành động đáp trả tương xứng. Cuộc đối đầu trực diện này không chỉ đe dọa an ninh hàng hải mà còn dập tắt những tín hiệu hạ nhiệt ít ỏi trong quan hệ ngoại giao giữa hai quốc gia vốn đã đầy rẫy bất đồng.

Cánh cửa ngoại giao khép hờ vì căng thẳng Mỹ – Iran

Trong khi tiếng súng vẫn còn dư âm trên biển, bàn cờ ngoại giao lại ghi nhận những bước lùi đáng ngại khi vòng đàm phán thứ hai dự kiến diễn ra tại Pakistan vẫn đang bị bỏ ngỏ. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmail Baghaei khẳng định nước này chưa có bất kỳ kế hoạch nào cho cuộc đối thoại mới do Washington thiếu nghiêm túc và vi phạm các thỏa thuận đã ký. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cũng nhấn mạnh với phía Pakistan rằng những hành động quân sự gần đây của Mỹ là minh chứng rõ nhất cho việc “quay lưng” với giải pháp hòa bình.

Áp lực càng gia tăng khi Iran cảnh báo có thể thực hiện quyền kiểm soát chặt chẽ hơn đối với eo biển Hormuz – “yết hầu” của kinh tế toàn cầu. Dữ liệu thực tế cho thấy hoạt động hàng hải tại đây đang đình trệ nghiêm trọng khi chỉ có vỏn vẹn 3 con tàu vượt qua eo biển này vào ngày 20-4, sụt giảm kinh hoàng so với con số 24 tàu của những ngày trước đó. Việc đóng – mở eo biển theo kiểu “vòi xịt” của Tehran đang biến tuyến đường thủy này thành một quân bài chiến lược để đối trọng với sức ép quân sự từ phía Washington.

Dưới góc nhìn của các chuyên gia quốc tế, cuộc chiến này đã chuyển sang giai đoạn đấu trí về ý chí chính trị giữa hai nhà lãnh đạo. Chuyên gia Carl O.Schuster nhận định Tehran sẽ tiếp tục chiến đấu và chỉ đàm phán khi cần tạm dừng, trong khi bà Mona Yacoubian cho rằng ông Trump đang tìm kiếm một chiến lược rút lui nhưng vẫn giữ quyền tung ra ” căng thẳng” tại chỗ khi cần thiết. Dường như thế trận giằng co này sẽ còn kéo dài, bởi cho đến nay cả Mỹ và Israel vẫn chưa thể loại bỏ hoàn toàn năng lực phòng vệ từ tên lửa và UAV của phía Iran.

Theo: Báo Thanh Niên

Bài liên quan