Châu Âu lo ngại Mỹ vội vã chốt thỏa thuận hạt nhân Iran mang tính hình thức, khiến những nút thắt cốt lõi bị đóng băng thay vì được giải quyết ổn thỏa.
- Người cha thất lạc hơn 30 năm gặp lại con nhờ fanpage Công an Thanh Hóa
- Thực phẩm chống viêm: 7 loại thực phẩm giúp ngăn ngừa các bệnh mạn tính
- Ngộ độc bánh mì: Hơn 20 người nhập viện cấp cứu tại Nghệ An
Thỏa thuận hạt nhân Iran và nỗi lo “đốt cháy giai đoạn” của phương Tây
Các nhà ngoại giao kỳ cựu từng “ăn nằm” với hồ sơ Tehran đang đứng ngồi không yên trước viễn cảnh Washington quá nôn nóng. Họ sợ rằng vì muốn sớm ghi điểm ngoại giao cho Tổng thống Donald Trump, phía Mỹ có thể sẽ gật đầu với một văn bản bề nổi về hạt nhân và nới lỏng trừng phạt. Một thỏa thuận kiểu “đánh bóng tiêu đề” như vậy được cảnh báo sẽ chỉ khiến các vòng đàm phán kỹ thuật sau này trở nên cực kỳ rối rắm và bế tắc. Tại thủ đô Pakistan ngày 19/4 đã xuất hiện một số dấu hiệu cho thấy vòng đàm phán trực tiếp tiếp theo có thể sắp diễn ra.
“Mối lo không phải là không có tiếng nói chung, mà là một thỏa thuận ban đầu vội vã sẽ đẻ ra vô số rắc rối về sau,” một nhà ngoại giao châu Âu chia sẻ đầy trăn trở. Trong khi đó, Nhà Trắng nhanh chóng bác bỏ những hoài nghi này. Người phát ngôn Anna Kelly khẳng định ông Trump luôn biết cách mang về những kết quả có lợi nhất cho nước Mỹ và chỉ chấp nhận những gì đặt quyền lợi quốc gia lên trên hết.
Những người bạn đồng hành từ Pháp, Anh và Đức cảm thấy mình đang bị “cho ra rìa” trong ván bài này. Họ nhớ lại giai đoạn 2013 – 2015, khi các bên phải đổ mồ hôi hột để nhào nặn ra Kế hoạch Hành động toàn diện chung (JCPOA). Giờ đây, sau 6 tuần khói lửa chiến tranh, các nhà đàm phán lại gặp nhau tại Islamabad với công thức cũ: hạt nhân đổi lấy kinh tế, nhưng trong một bầu không khí thiếu tin cậy hơn bao giờ hết.
Bài toán làm giàu uranium và những rào cản từ thực tế
Câu chuyện hiện đang xoay quanh 440 kg uranium đã được làm giàu tới mức 60% của Iran, một con số đủ để khiến giới quan sát giật mình vì nó đã cận kề ngưỡng vũ khí. Phương án khả thi nhất lúc này là hạ mức làm giàu ngay tại chỗ dưới “mắt thần” của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA). Tuy nhiên, việc vận chuyển vật liệu đi đâu, sang Thổ Nhĩ Kỳ hay Pháp, vẫn là một dấu hỏi lớn vì những nhạy cảm chính trị đan xen.
Thỏa thuận JCPOA năm 2015 từng dày tới 160 trang không phải ngẫu nhiên, bởi mỗi dòng chữ đều là một cuộc đấu trí căng thẳng. Các chuyên gia cho rằng việc Mỹ muốn chốt nhanh hồ sơ hạt nhân chỉ bằng vài trang giấy là điều không tưởng. Trong khi ông Trump kiên quyết đòi “không làm giàu”, thì Iran lại khăng khăng giữ quyền này cho mục đích dân sự, khiến khoảng cách giữa hai bên vẫn còn rất xa.
Không chỉ có hạt nhân, trục kinh tế cũng là một bài toán hóc búa khi Iran muốn được “mở khóa” tài sản bị phong tỏa ngay lập tức. Phía Mỹ dường như đang tách rời “thỏa thuận nguyên tắc” khỏi lộ trình thực hiện chi tiết, một cách làm bị coi là không phù hợp với văn hóa chính trị của Tehran. Sau những biến động, lập trường của Iran càng thêm cứng rắn với yêu cầu hàng đầu là một cam kết an ninh, đảm bảo họ sẽ không bị tấn công trong tương lai.
Theo: Báo Tiền Phong
