Sét hòn xuất hiện khi nào, ở đâu, vì sao hình thành, có nguy hiểm không và khoa học đã giải thích đến đâu vẫn là câu hỏi lớn chưa có lời đáp trọn vẹn.
- Xác minh vụ tài xế taxi dùng gạch hành hung khách tại Nghệ An
- Mối nhân duyên tiền định và tích cổ “sợi chỉ đỏ” từ thời nhà Đường
- Loài thú tuyệt chủng: Phát hiện hai loài thú có túi tại Indonesia
Hiện tượng sét hòn dưới góc nhìn khoa học hiện đại
Sét hòn từ lâu đã được xem là một trong những hiện tượng khí quyển kỳ lạ nhất mà con người từng ghi nhận. Khác với tia sét thông thường chỉ xuất hiện trong tích tắc rồi biến mất, sét hòn tồn tại dưới dạng một quả cầu phát sáng có thể lơ lửng trong không khí trong vài giây, thậm chí kéo dài hơn một phút trong những trường hợp hiếm. Điều này khiến hiện tượng này trở nên đặc biệt và khó lý giải.
Theo các ghi nhận, sét hòn thường xuất hiện trong các cơn giông bão có sấm sét mạnh. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là không phải lúc nào chúng cũng đi kèm với thời tiết xấu. Một số nhân chứng cho biết họ nhìn thấy sét hòn trong điều kiện trời quang hoặc sau khi cơn bão đã đi qua. Điều này đặt ra nghi vấn rằng cơ chế hình thành của hiện tượng không hoàn toàn phụ thuộc vào hoạt động sét thông thường.
Về hình dạng, sét hòn thường có dạng cầu gần hoàn hảo, với kích thước dao động từ khoảng 5 đến 25 cm. Màu sắc rất đa dạng, từ đỏ, cam, vàng đến trắng, xanh lam hoặc tím. Ánh sáng phát ra thường ổn định, không chớp nháy như tia sét, và đôi khi có thể thay đổi màu trong suốt quá trình tồn tại.
Một số báo cáo khoa học còn ghi nhận rằng sét hòn có thể đi xuyên qua các vật liệu như kính hoặc tường mà không gây hư hại đáng kể. Đây là một đặc điểm cực kỳ khó giải thích theo các định luật vật lý thông thường, khiến hiện tượng này trở thành đề tài nghiên cứu đầy thách thức.
Những câu chuyện thực tế khiến nhiều người “lạnh sống lưng”
Trong thực tế, các câu chuyện về sét hòn không chỉ dừng lại ở quan sát đơn thuần mà còn đi kèm với những tình huống đầy kịch tính. Một nhân chứng từng kể rằng trong một cơn giông lớn, ông nhìn thấy một quả cầu lửa màu đỏ từ trên trời lao xuống, xuyên qua không gian rồi va vào ngôi nhà của mình. Quả cầu này đã làm cháy khung cửa sổ, cắt đứt dây điện thoại trước khi rơi vào bể nước.
Điều kỳ lạ là chỉ sau vài phút, nước trong bể bắt đầu sôi lên như bị đun nóng, nhưng khi kiểm tra, không ai tìm thấy bất kỳ dấu vết nào của quả cầu lửa. Hiện tượng này khiến nhiều người không khỏi hoài nghi về bản chất thực sự của sét hòn.
Một trường hợp khác ghi nhận một quả cầu ánh sáng nhỏ màu vàng xuất hiện bên ngoài cửa sổ. Nó lặng lẽ xuyên qua tấm rèm mà không gây rách hay cháy, sau đó bay vòng quanh chân của người trong phòng rồi biến mất. Sự im lặng và chuyển động kỳ lạ của nó khiến người chứng kiến cảm thấy như đang đối mặt với một hiện tượng vượt ngoài hiểu biết thông thường.
Đáng chú ý, nhiều báo cáo cho thấy sét hòn có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho động vật. Trong một vụ việc, hai cậu bé trú mưa trong chuồng bò đã chứng kiến một quả cầu lửa nhảy từ cây xuống đất rồi lăn vào chuồng. Khi bị tác động, nó phát nổ với tiếng rít mạnh, khiến nhiều con bò chết ngay sau đó. Tuy nhiên, hai cậu bé lại không bị thương nặng, tạo nên sự tương phản khó lý giải.
Đặc điểm chuyển động và khả năng tương tác đặc biệt
Một trong những yếu tố khiến sét hòn trở nên khác biệt hoàn toàn so với các hiện tượng điện khác chính là cách nó di chuyển. Thay vì di chuyển theo đường dẫn điện như tia sét, sét hòn có thể bay lơ lửng trong không khí, di chuyển chậm theo phương ngang với tốc độ chỉ vài mét mỗi giây. Chúng có thể dừng lại giữa không trung, đổi hướng bất ngờ hoặc bay vòng quanh các vật thể.
Nhiều nhân chứng mô tả rằng sét hòn dường như có “hành vi” riêng. Chúng có thể bay quanh một căn phòng, tiếp cận gần con người hoặc treo lơ lửng gần các đồ vật như thể đang quan sát. Điều này khiến không ít người liên tưởng đến một dạng chuyển động có chủ đích, dù thực tế chưa có bằng chứng khoa học xác nhận.
Điểm đặc biệt khác là sét hòn không bị hút mạnh bởi kim loại hoặc nước như các hiện tượng điện thông thường. Thay vào đó, chúng có thể đi xuyên qua các vật liệu cách điện như kính hoặc composite mà không gây hư hại rõ ràng. Một số báo cáo còn ghi nhận hiện tượng sét hòn tự xoay khi di chuyển hoặc “nhảy” qua các vật thể cứng.
Thời gian tồn tại của sét hòn thường ngắn, phổ biến dưới 5 giây, nhưng cũng có trường hợp kéo dài hơn một phút. Khi biến mất, chúng có thể phát nổ hoặc tan biến một cách im lặng, để lại âm thanh như tiếng huýt gió và mùi đặc trưng giống ozone hoặc lưu huỳnh cháy.
Các giả thuyết khoa học và nỗ lực tái tạo trong phòng thí nghiệm
Trong nhiều thập kỷ qua, các nhà khoa học đã đưa ra nhiều giả thuyết nhằm giải thích hiện tượng sét hòn, nhưng đến nay vẫn chưa có kết luận cuối cùng. Một trong những giả thuyết được quan tâm nhiều nhất cho rằng sét hòn hình thành từ silica có trong đất. Khi sét đánh xuống khu vực giàu silica, nhiệt độ cao làm bay hơi vật chất này, tạo ra các hạt nano mang điện tích, sau đó kết hợp lại thành một cấu trúc phát sáng.
Năm 2007, một nhóm nghiên cứu tại Brazil đã tiến hành thí nghiệm bằng cách sử dụng điện để làm bay hơi silicon. Kết quả tạo ra các quả cầu phát sáng có kích thước nhỏ, tồn tại trong vài giây và có màu sắc tương tự sét hòn trong tự nhiên. Đây được xem là một bước tiến quan trọng trong việc tái tạo hiện tượng này trong phòng thí nghiệm.
Ngoài ra, một giả thuyết khác cho rằng sét hòn là dạng plasma được giữ ổn định bởi năng lượng vi sóng hình thành trong quá trình sét đánh. Điều này có thể giải thích khả năng tồn tại lâu hơn và chuyển động tự do của chúng trong không khí.
Năm 2012, các nhà khoa học tại Trung Quốc đã ghi lại được hình ảnh sét hòn bằng camera tốc độ cao từ khoảng cách gần một kilomet. Quả cầu phát sáng này có sự thay đổi màu sắc rõ rệt trước khi biến mất, cung cấp thêm dữ liệu quan trọng cho việc nghiên cứu.
Mặc dù đã có nhiều tiến bộ, việc nghiên cứu sét hòn vẫn gặp nhiều khó khăn do hiện tượng này xuất hiện hiếm và khó dự đoán. Cho đến nay, sét hòn vẫn được xem là một trong những bí ẩn lớn của tự nhiên, tiếp tục thách thức hiểu biết của con người.
Theo: Tân Thế Kỷ
