Chuyện lạ về hàng nghìn con cá leo thác nước cao 15m ở Congo

Không chỉ sống dưới nước, loài cá shellear tại Congo còn có biệt tài “leo núi” vượt thác nước cao 15m để tìm vùng đất hứa trong hành trình kéo dài gần 10 giờ.

Cuộc “vượt cạn” ngoạn mục trên vách đá dựng đứng

Dù hầu hết loài cá chỉ dành trọn vòng đời sống dưới nước, nhưng tại thác Luvilombo (Cộng hòa Dân chủ Congo), loài cá Parakneria Thysi (cá shellear) lại gây kinh ngạc với hành vi leo thác nước. Với kích thước khiêm tốn chỉ từ 3,7cm đến 4,8cm, loài cá nhỏ bé này đã thực hiện những chuyến di cư thẳng đứng mà ngay cả những tay leo núi chuyên nghiệp cũng phải “thán “. Thực tế, những câu chuyện về loài cá “biết leo núi” này đã được người dân địa phương truyền tai nhau suốt hơn 50 năm qua, nhưng đến nay mới được giới khoa học chính thức ghi nhận.

Để vượt qua dòng nước chảy xiết đổ xuống từ độ cao 15m, cá shellear sử dụng các cấu trúc giống như những chiếc “móc nhỏ” ở mặt dưới vây ngực và vây bụng để bám chặt vào đá. Chúng vừa bám chắc vừa lắc phần thân sau sang hai bên để tạo thêm lực đẩy tiến lên phía trước, bất chấp áp lực dòng nước chảy ngược chiều. Đây là một nỗ lực phi thường của loài sinh vật nhỏ bé này để di chuyển đến môi trường sống thuận lợi hơn.

Hành trình leo vách đá trơn trượt này tiêu tốn của mỗi cá thể trung bình 9 giờ 45 phút. Tuy nhiên, phần lớn thời gian được chúng dùng để “nghỉ xả hơi” tại các gờ đá nằm ngang để lấy lại sức. Tại đây, hàng nghìn con cá thường tụ tập rất đông, bám chắc vào vách đá trước khi bắt đầu chặng leo đầy thử thách tiếp theo trong sự quan sát ngỡ ngàng của các nhà sinh học.

Nguy cơ từ con người bủa vây loài cá leo thác

Mùa di cư đặc biệt này thường bắt đầu từ tháng 4 đến tháng 5 hàng năm, trùng với thời điểm cuối mùa mưa. Các chuyên gia ghi nhận cá shellear có xu hướng “hành quân” đông nhất vào khoảng 16h-18h hàng ngày, lúc hoàng hôn buông xuống. Việc chọn thời điểm này có thể giúp chúng tìm kiếm môi trường ít cạnh tranh thức ăn hơn hoặc để tránh né những kẻ săn mồi hung dữ như loài cá da trơn bạc đang rình rập dưới hạ lưu.

Tuy nhiên, chính hành vi di cư độc đáo này lại khiến chúng đối mặt với nhiều nguy hiểm đến từ con người. Tại khu vực thác Luvilombo, hoạt động đánh bắt diễn ra khá phổ biến, thậm chí có người còn dùng cả lưới màn – loại lưới đã bị cấm – để tận thu những con cá đang mải mê leo vách đá. Ngoài ra, việc nguồn nước sông bị khai thác quá mức để tưới tiêu có nguy cơ khiến khu vực hạ lưu bị khô cạn, đe dọa trực tiếp đến sự sinh tồn của loài.

Các nhà nghiên cứu hy vọng việc công bố những hình ảnh quý giá này sẽ giúp làm sáng tỏ hành vi tiến hóa độc đáo của loài cá shellear. Đồng thời, đây cũng là lời kêu gọi nâng cao nhận thức bảo vệ hệ sinh thái quý giá tại khu vực thác nước. Nếu không có biện pháp bảo tồn và ngăn chặn đánh bắt trái phép kịp thời, cảnh tượng hàng nghìn con cá “vượt vũ môn” này có thể sẽ biến mất trong tương lai gần.

Theo: Báo Dân trí