Siết dạy thêm: Những bất cập nảy sinh từ các quy định hành chính

Những nỗ lực siết dạy thêm bằng các biện pháp ngăn cấm dường như đang tạo ra các hệ quả ngược; khi chi phí học tập của phụ huynh bị đẩy lên quá cao.

Sự biến tướng của thị trường giáo dục sau khi siết dạy thêm

Quy định cấm giáo viên thu tiền dạy thêm đối với học sinh lớp mình từ tháng 2 năm 2025; đã làm thay đổi diện mạo giáo dục. Các trường hiện nay chỉ được tổ chức dạy bổ trợ miễn phí cho một số đối tượng học sinh nhất định. Chính sách này nhằm tách bạch lợi ích kinh tế khỏi môi trường giảng dạy chính quy trong nhà trường. Sau một thời gian áp dụng hiện tượng dạy thêm tràn lan trong trường học đã giảm đi đáng kể. Tuy nhiên đây mới chỉ là bề nổi của một tảng băng chìm với nhiều vấn đề còn tồn đọng.

Thực tế nhu cầu học tập vẫn rất lớn khiến việc dạy và học thêm dịch chuyển mạnh mẽ ra bên ngoài. Các trung tâm tư nhân bùng nổ về số lượng dẫn đến việc quản lý trở nên phân tán và khó kiểm soát. Phụ huynh hiện phải đối mặt với mức giá dịch vụ do cung cầu thị trường quyết định thay vì mức phí trần tại trường. Tại một số khu vực ở thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội chi phí học ngoài cao gấp nhiều lần so với học phí trong trường. Sự bất bình đẳng trong tiếp cận giáo dục đang trở nên rõ rệt hơn đối với các nhóm yếu thế.

Nhiều trường hợp ghi nhận giáo viên và trung tâm đã lách luật bằng hình thức dạy chéo để đối phó. Học sinh vẫn học thầy cô cũ nhưng tại địa điểm khác với mức học phí đắt đỏ hơn nhiều. Chị Thu sống tại Hà Nội phản ánh rằng gia đình mất thêm chi phí đưa đón và thời gian đi lại cho con. Dù cơ sở vật chất không tốt hơn nhưng số tiền chi trả cho 12 buổi học đã tăng từ 600.000 đồng lên 1,5 triệu đồng. Những “vùng xám” này đang tạo ra sự lãng phí nguồn lực xã hội và gây bức xúc trong cộng đồng phụ huynh.

Áp lực thi cử và bài toán rèn luyện kỹ năng tự học

Ba lý do chính khiến nhu cầu học thêm vẫn tồn tại dai dẳng bất chấp các lệnh cấm hành chính hiện nay. Đầu tiên là áp lực thi cử và tâm lý muốn con em mình đạt điểm cao để cạnh tranh suất tuyển sinh. Tiếp theo là thời lượng chương trình học trên lớp quá ngắn không đủ để học sinh tiếp thu hết các kiến thức. Cuối cùng là sự thiếu hụt kỹ năng tự học khiến học sinh luôn cần sự kèm cặp của giáo viên sau giờ học. Nếu không giải quyết được các lý do này thì việc ngăn cấm chỉ mang tính chất tạm thời.

Các nhà giáo cho rằng thời gian trên lớp hiện nay chỉ đủ để giáo viên điểm qua những nội dung kiến thức căn bản. Học sinh trung bình yếu thường không theo kịp bài trong khi nhóm khá giỏi lại muốn học thêm nâng cao. Điều này tạo ra một vòng xoáy học tập liên tục khiến học sinh không có thời gian nghỉ ngơi. Kỹ năng tự học kém buộc các em phải phụ thuộc hoàn toàn vào các lớp học thêm bên ngoài. Đây là vấn đề mang tính bản chất cần phải thay đổi từ cách thức đào tạo và kiểm tra đánh giá.

Giải pháp lâu dài cần hướng tới là đổi mới thi cử và đào tạo thế hệ giáo viên có phẩm chất tốt. Ngành giáo dục cần tập trung rèn luyện cho học sinh tinh thần tự học ngay từ những cấp học đầu tiên. Đồng thời việc cho phép dạy thêm trong trường dưới sự quản lý minh bạch có thể là một lối thoát. Các nhà trường phải đăng ký hoạt động và chịu giới hạn về học phí để bảo vệ quyền lợi phụ huynh. Chỉ khi các yếu tố gốc rễ được giải quyết thì hoạt động dạy thêm mới thực sự không còn là gánh nặng.

Theo: VnExpress