Nghịch lý “vàng đen” Mỹ và nỗi lo “cháy túi” vì Trung Đông

Tại Mỹ tháng 3/2026, giá xăng tăng 19% do xung đột Trung Đông làm tê liệt eo Hormuz, khiến thị trường năng lượng toàn cầu chao đảo dữ dội.

Giá xăng Mỹ và cơn sốt từ “cửa ngõ” Hormuz

Dù đang nắm giữ kỷ lục sản xuất hơn 13 triệu thùng dầu mỗi ngày, nước Mỹ vẫn phải chứng kiến cảnh giá xăng tăng vọt tới 19% giữa “chảo lửa” Trung Đông. Nghịch lý này lột tả một “lỗ hổng” sinh tử của thị trường năng lượng toàn cầu. Khi giá cả phụ thuộc vào túi tiền của cả thế giới chứ không riêng một quốc gia nào. Các chuyên gia cho rằng dù là “ông trùm” sản xuất dầu lớn nhất thế giới, Mỹ cũng không thể “đứng ngoài cuộc” trước những cơn địa chấn địa chính trị từ xa xôi.

Các sàn giao dịch bỗng chốc “phát sốt” khi eo biển Hormuz – nơi gánh vác tới 20% lượng dầu cho cả hành tinh – rơi vào tình trạng gần như tê liệt hoàn toàn. Những “điểm nóng” như nhà máy lọc dầu Ras Tanura hay hàng loạt tàu chở dầu tại Vịnh Ba Tư liên tục bị tấn công khiến giới buôn dầu rơi vào trạng thái hoảng loạn. Điều này đã đẩy giá dầu thô vào những phiên biến động “điên rồ” nhất trong suốt hàng chục năm qua, làm đảo lộn mọi dự tính kinh tế.

Có thời điểm giá dầu chuẩn Mỹ vọt lên tới 119 USD mỗi thùng khiến bất kỳ ai đi đổ xăng cũng phải cảm thấy thực sự “bỏng tay”. Thị trường còn được dịp “nhảy múa” theo những thông điệp đầy bất ngờ từ Nhà Trắng về việc kết thúc chiến sự hay các cảnh báo hành động cứng rắn. Những luồng tin trái chiều này khiến tâm lý các nhà đầu tư luôn trong trạng thái “căng như dây đàn” và đẩy giá xăng dầu biến động không ngừng nghỉ.

Bài toán lọc dầu và thực tế túi tiền bị “chảy máu”

Câu chuyện Mỹ vẫn phải đi nhập dầu dù sản lượng nội địa “thừa mứa” nằm ở sự lệch pha đầy trớ trêu của các nhà máy lọc dầu. Hệ thống máy móc từ hàng thập kỷ trước vốn chỉ “hợp gu” với loại dầu nặng, trong khi dầu đá phiến nội địa lại quá nhẹ và “ngọt”. Thế nên, các nhà máy Mỹ vẫn phải miệt mài nhập khẩu hàng triệu thùng dầu nặng từ các nước láng giềng để đảm bảo nhịp sản xuất không bị đứt đoạn.

Khi Trung Đông “nổi lửa”, giá các loại nhiên liệu tinh chế như xăng và diesel thậm chí còn tăng “sốc” hơn cả giá dầu thô đầu vào. Các nhà máy lọc dầu sẵn sàng ưu tiên xuất khẩu cho những nơi trả giá cao, khiến nguồn cung trong nước có nguy cơ bị “bỏ rơi” và thiếu hụt. Hệ quả tất yếu là người tiêu dùng Mỹ phải đối mặt với cảnh giá bán lẻ leo thang chóng mặt, trực tiếp bòn rút túi tiền của mỗi gia đình.

Theo ghi nhận từ Hiệp hội Ô tô Mỹ, giá xăng đã chạm mốc 3,54 USD mỗi gallon khiến người dân thực sự cảm thấy bị “chảy máu” tài chính nghiêm trọng. Cú nhảy vọt về giá chỉ sau một đêm được so sánh với sức tàn phá của siêu bão Katrina năm nào, gây áp lực cực lớn lên chi phí sinh hoạt hàng ngày. Các chuyên gia phân tích dự báo người tiêu dùng sẽ còn “mệt mỏi” hơn nữa khi bước vào mùa xăng hè vốn đã rất đắt đỏ và thường xuyên khan hiếm.

Theo: Báo Dân trí