EU kẹt giữa bài toán từ bỏ năng lượng Nga và chiến sự Iran

Ngày 4-3, tại Oslo, Na Uy cảnh báo EU khó bỏ năng lượng Nga do chiến sự Iran bùng nổ, khiến giá khí đốt tăng vọt và đứt gãy nguồn cung vùng Vịnh.

Năng lượng Nga và bài toán khó giải của Liên minh châu Âu

Bộ trưởng Năng lượng Na Uy Terje Aasland, vừa đưa ra cảnh báo về việc Liên minh châu Âu (EU) có thể đối mặt với một bài toán cực kỳ nan giải. trong nỗ lực chấm dứt sự phụ thuộc vào nguồn cung từ Moscow. Cuộc chiến đang diễn ra căng thẳng tại Iran không chỉ gây bất ổn. khu vực mà còn trực tiếp đe dọa đến an ninh năng lượng của toàn bộ châu Âu. Những diễn biến quân sự mới nhất đã buộc các nhà lãnh đạo EU, phải cân nhắc lại lộ trình cấm hoàn toàn khí đốt tự nhiên của Nga vốn đã được phê duyệt trước đó.

Thực tế cho thấy giá khí đốt tại thị trường châu Âu đã chứng kiến mức tăng kỷ lục 75% chỉ trong tuần này, chạm ngưỡng cao nhất trong nhiều năm trở lại đây. Đà tăng trưởng nóng này bị chi phối trực tiếp bởi sự leo thang giao tranh dữ dội tại các khu vực xung quanh Iran, gây gián đoạn nghiêm trọng hoạt động xuất khẩu năng lượng từ các quốc gia vùng Vịnh Ba Tư. Đặc biệt, việc Qatar – một trong những quốc gia xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) lớn nhất thế giới – tuyên bố đình chỉ sản xuất vào ngày 2-3 đã giáng một đòn mạnh vào hy vọng ổn định thị trường của châu lục.

Ông Terje Aasland nhấn mạnh rằng dù EU đã thể hiện rõ quyết tâm thoát khỏi dầu mỏ và khí đốt của Nga, nhưng những biến động địa chính trị trong vài ngày qua đã tạo ra vô vàn rào cản. Trước đây, các quốc gia thành viên đã thông qua kế hoạch chấm dứt nhập khẩu năng lượng từ Moscow vào cuối năm 2027 như một phần của chiến lược REPowerEU. Tuy nhiên, trong bối cảnh các nguồn cung thay thế đang gặp nguy hiểm, cuộc thảo luận về việc tiếp tục duy trì dòng chảy khí đốt qua đường ống từ Nga có khả năng sẽ bị khơi lại.

Năng lượng Nga khó thay thế khi nguồn cung thay thế bị đe dọa

Hiện nay, Na Uy đang đóng vai trò là nhà sản xuất khí đốt lớn nhất châu Âu khi đáp ứng khoảng 30% nhu cầu khí đốt và 20% nhu cầu dầu mỏ của khu vực. Tuy nhiên, một mình quốc gia Bắc Âu này không thể khỏa lấp hoàn toàn khoảng trống mà Nga để lại nếu các tuyến đường hàng hải chiến lược tại Trung Đông bị phong tỏa. Sự căng thẳng leo thang đã khiến chính quyền Iran đưa ra những lời đe dọa cứng rắn về việc nổ súng vào bất kỳ tàu thuyền nào tìm cách đi qua eo biển Hormuz.

Eo biển Hormuz vốn được coi là “huyết mạch” hàng hải khi vận chuyển khoảng 20% nguồn cung LNG toàn cầu, bao gồm phần lớn sản lượng xuất khẩu từ Qatar. Các cơ quan truyền thông quốc tế cho biết Trung Quốc dường như đang nỗ lực kêu gọi giới chức Iran kiềm chế các hành động có thể làm gián đoạn dòng chảy năng lượng qua khu vực này. Nếu tuyến đường này bị đóng cửa, châu Âu sẽ rơi vào tình thế cực kỳ nguy hiểm khi mất đi nguồn LNG thay thế quan trọng nhất cho khí đốt Nga.

Trong giai đoạn 2021-2025, EU đã nỗ lực giảm được 75% lượng khí đốt nhập khẩu từ Nga, nhưng họ vẫn đang là khách hàng lớn nhất của Moscow đối với các đơn hàng qua đường ống và LNG. Tình hình hiện tại cho thấy cuộc đối đầu quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran đang đẩy an ninh năng lượng thế giới vào vòng xoáy bất ổn khó lường. Trong khi Iran liên tục tiến hành các đòn tập kích trả đũa vào mục tiêu Mỹ và Israel, châu Âu lại là phía chịu áp lực nặng nề nhất về chi phí năng lượng.

Theo: Báo Dân trí