Xe ngựa và hành trình từ “cổ đại” đến tổ tiên ôtô

Chiếc xe ngựa từ thuở sơ khai đến lúc trở thành “ông tổ” của ôtô hiện đại là một hành trình dài đầy thú vị với những cải tiến công nghệ bất ngờ.

Xe ngựa từ phương tiện chiến tranh đến sự êm ái của người La Mã

Những chiếc xe ngựa đầu tiên đã xuất hiện từ khoảng 3.000 năm trước Công nguyên tại vùng đất Ai Cập cổ đại. Ban đầu chúng được thiết kế chủ yếu để phục vụ các chiến binh xông pha trận mạc hoặc tham gia các cuộc săn bắn đầy hào hứng. Nhờ có phương tiện này mà các binh sĩ có thể di chuyển nhanh nhẹn và chiếm ưu thế lớn trước quân thù đi bộ.

Sau đó người La Mã đã mang đến một bước tiến mới khi biến xe thành phương tiện chở người và hàng hóa phổ biến. Họ không chỉ dùng hai bánh mà đã nâng cấp lên xe bốn bánh để tăng sức chứa và độ ổn định khi di chuyển xa. Điều này giúp việc vận chuyển lương thực và quân nhu trở nên thuận tiện hơn bao giờ hết trên những con đường lát đá cổ xưa.

Đáng chú ý nhất chính là cách người La Mã giúp hành khách bớt “ê mông” khi đi trên những cung đường xóc nảy. Họ khéo léo treo phần thùng xe lên trục bánh bằng dây xích hoặc dây da thay vì bắt vít trực tiếp như trước. Nhờ “chiêu” này mà người ngồi bên trong cảm thấy êm ái hơn hẳn vì không còn phải chịu đựng từng ổ gà trên đường.

Xe ngựa thời hiện đại và những mẫu mã “thượng lưu” một thời

Bước sang những năm 1.400 các loại xe hiện đại hơn với cabin kín và cửa bên bắt đầu lộ diện để phục vụ giới quý tộc. Cho đến tận thế kỷ 16 thì việc ngồi bên trong xe vẫn được coi là đặc quyền riêng của giới phụ nữ quyền quý. Trong khi đó cánh mày râu thời bấy giờ thường chọn cách tự cưỡi ngựa để thể hiện bản lĩnh nam nhi của mình.

Phải đợi đến thế kỷ 17 thì nam giới mới bắt đầu từ bỏ lưng ngựa để vào ngồi thoải mái bên trong cabin xe. Đến những năm 1.800 thế giới xe ngựa trở nên cực kỳ phong phú với hàng chục chủng loại phục vụ đủ mọi nhu cầu đời sống. Từ những chiếc xe mui trần thân tối giản đến loại Omnibus chở được nhiều người bắt đầu len lỏi khắp các phố thị.

Một cỗ xe ngựa trên đường phố London, Anh, những năm 1890. (Ảnh: Chụp màn hình báo VnExpress).

Nhiều mẫu xe còn được đặt theo tên của những nhân vật đình đám như Nữ hoàng Victoria với phần mái che gấp điệu đà. Hay kiểu xe Brougham sang chảnh dành cho hai người với bác tài ngồi chễm chệ phía trước để điều khiển hướng đi. Sự đa dạng này cho thấy xe ngựa từng có một thời hoàng kim rực rỡ và là biểu tượng của sự giàu sang.

Bước ngoặt từ lò xo lá đến khi nhường sân cho ôtô

Năm 1804 nhà phát minh Obadiah Elliott đã tạo ra một cuộc cách mạng thực sự với bộ lò xo lá hình elip cực kỳ thông minh. Công nghệ này kết hợp giữa thép giảm xóc và dây đai da để tách biệt hoàn toàn người ngồi khỏi khung xe thô cứng. Sự êm ái vượt trội này chính là tiền đề giúp ngành vận tải thế giới bước sang một trang sử hoàn toàn mới.

Hiệu quả của hệ thống treo này tốt đến mức các “ông trùm” ôtô đời đầu như Henry Ford cũng phải học hỏi theo. Mẫu xe Model T huyền thoại của ông đã sử dụng lại chính công nghệ lò xo lá này trong suốt nhiều thập kỷ vận hành. Có thể nói nếu không có sự cải tiến từ xe ngựa thì ôtô ngày nay khó lòng đạt được sự ổn định và êm ái như vậy.

Tuy nhiên sự lên ngôi của động cơ đốt trong vào đầu thế kỷ 20 đã khiến xe ngựa dần mất đi vị thế độc tôn. Từ hàng chục ngàn xưởng đóng xe vào năm 1890 thì đến năm 1920 con số này chỉ còn chưa đầy 100 doanh nghiệp tại Mỹ. Cuối cùng đến những năm 1930 thì những cỗ xe ngựa kéo gần như biến mất hoàn toàn khỏi các đô thị lớn.

Theo: VnExpress