Tháp VICEM: “Ước mơ” nghìn tỉ bỏ hoang và bài toán 100 năm mới thu hồi vốn

Sau 11 năm “phơi sương” trên khu đất vàng Thủ đô, vụ án tại tháp VICEM đã khép lại với bản án nghiêm khắc cho các cựu lãnh đạo. Tuy nhiên, lối thoát cho tòa tháp 27 tầng này vẫn mịt mờ khi tòa nhận định: nếu tiếp tục đầu tư để cho thuê, phải mất hơn một thế kỷ mới có thể thu hồi vốn.

“Vẽ” số đẹp để hiện thực hóa ước mơ

Tại phiên tòa kết thúc chiều 3-2, hình ảnh các cựu lãnh đạo Tổng công ty Xi măng Việt Nam (VICEM) và Tổng công ty Tư vấn xây dựng Việt Nam (VNCC) hầu tòa trong tình trạng sức khỏe kém, nhiều người phải ngồi xe lăn khiến nhiều người xót xa. Tuy nhiên, những con số đằng sau sự lãng phí này lại gây rúng động.

Cựu tổng giám đốc VICEM Nguyễn Ngọc Anh (73 tuổi), người nhận án 15 năm tù, thừa nhận ngay từ đầu đã biết dự án sẽ lỗ. Thế nhưng, vì muốn có một trụ sở “khang trang” cho hàng nghìn anh em, các bị cáo đã bất chấp thông đồng để “vẽ” lên những con số tài chính đẹp mắt nhằm được duyệt ngân sách,.

Cụ thể, giá thuê văn phòng thực tế chỉ khoảng 20 USD/m2 nhưng đã được thổi phồng lên gấp 2,5 lần (50 USD/m2). Với những con số ảo này, hơn 1.245 tỉ đồng ngân sách nhà nước đã được rót vào dự án, để rồi từ năm 2015 đến nay, tòa tháp vẫn chỉ là một khối bê tông dang dở, tiêu tốn tiền lãi vay ngân hàng mỗi ngày.

Càng làm càng lỗ, 100 năm chưa chắc thu hồi vốn

Câu hỏi nhức nhối nhất là: Tại sao không bán hay xây tiếp để gỡ gạc? Bản án của TAND Hà Nội đã chỉ rõ một thực tế phũ phàng: dự án này quá khó để sinh lời.

Theo báo cáo định giá, nếu tiếp tục đổ tiền hoàn thiện tháp VICEM theo hướng văn phòng cho thuê, phải mất hơn 100 năm mới có thể thu hồi vốn,. Đây là lý do khiến nhiều đối tác “tháo chạy” sau khi tìm hiểu mua lại dự án.

Sự thất bại này được tòa nhận định là hệ quả của việc “tự đá bóng, tự thổi còi”. VICEM đã tự lập, tự thẩm định rồi phê duyệt dự án mà không báo cáo trung thực với cơ quan quản lý,. Thậm chí, chỉ 3 ngày sau khi được duyệt vốn, họ đã tự ý điều chỉnh tổng mức đầu tư mà không ai hay biết. Đáng nói hơn, cả chủ đầu tư (VICEM) lẫn nhà thầu (ECON) đều được đánh giá là yếu kém, không đủ năng lực tài chính nhưng vẫn “bắt tay” nhau để thực hiện công trình.

Lỗ hổng pháp lý và kiến nghị “hồi sinh”

Phiên tòa do thẩm phán Nguyễn Thị Thanh Thủy làm chủ tọa. (Ảnh: Chụp màn hình báo VnExpress).

HĐXX cho rằng, bên cạnh sai phạm của cá nhân, hậu quả lãng phí đặc biệt nghiêm trọng này còn có phần trách nhiệm từ các kẽ hở pháp lý. Việc thiếu cơ chế kiểm soát đồng bộ đã để doanh nghiệp “qua mặt” cơ quan quản lý bằng các báo cáo gian dối.

Để không còn những “tháp VICEM” khác, TAND Hà Nội đã đưa ra loạt kiến nghị mang tính đột phá:

Xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đầu tư công để minh bạch hóa tiến độ và hiệu quả dự án, giúp phát hiện sớm dấu hiệu lãng phí.

Bộ Xây dựng cần có hướng dẫn đánh giá hiệu quả dự án ngay từ giai đoạn ý tưởng, tránh việc các đơn vị tư vấn “tùy tiện” thay đổi chỉ số kinh tế để dự án trông có vẻ hiệu quả.

Yêu cầu các bộ ngành phối hợp chặt chẽ để khẩn trương tháo gỡ khó khăn, đưa công trình tháp VICEM vào khai thác, tránh để tài sản công tiếp tục hoang phế.

Dù một số cá nhân liên quan tại các bộ và sở ngành chưa đến mức bị xử lý hình sự, nhưng cơ quan điều tra đã kiến nghị xử lý nghiêm về mặt Đảng và chính quyền đối với những thiếu sót trong công tác tham mưu, quản lý dự án này.

Theo: VnExpress