“Vùng an toàn” thu hẹp trước nguy cơ sụp đổ dây chuyền vệ tinh

Nghiên cứu quốc tế cảnh báo chỉ một vệ tinh mất kiểm soát cũng có thể gây va chạm dây chuyền, đẩy toàn bộ hệ thống vệ tinh Trái Đất vào nguy cơ tê liệt sau 5,5 ngày.

Nguy cơ va chạm dây chuyền trên quỹ đạo Trái Đất

Hệ thống vệ tinh quanh Trái Đất đang trở nên ngày càng chật chội. Số lượng vệ tinh tăng nhanh, đặc biệt từ các chùm vệ tinh thương mại quy mô lớn. Ước tính hiện có khoảng 15.000 vệ tinh đang hoạt động, phần lớn ở quỹ đạo thấp. Mật độ cao buộc các vệ tinh liên tục điều chỉnh quỹ đạo để tránh va chạm. Tần suất né tránh ngày càng dày, có hệ thống phải điều chỉnh chỉ sau vài phút.

Rủi ro phát sinh khi vệ tinh mất liên lạc do bão Mặt Trời hoặc lỗi phần mềm. Khi đó, các thao tác né tránh không thể thực hiện. Chỉ một va chạm nhỏ cũng có thể tạo ra hàng nghìn mảnh vỡ. Chuỗi va chạm tiếp theo hình thành hiệu ứng domino. Kịch bản này được gọi là Hội chứng Kessler, từng được cảnh báo từ năm 1978. Trong bối cảnh hiện nay, nguy cơ này không còn mang tính giả thuyết.

Đồng hồ CRASH cảnh báo “vùng an toàn” chỉ còn tính bằng ngày

Trước tình hình mới, các nhà khoa học phát triển công cụ Đồng hồ CRASH nhằm đo lường rủi ro va chạm nghiêm trọng. Công cụ này mô phỏng kịch bản khi vệ tinh không còn khả năng né tránh. Kết quả cho thấy “vùng an toàn” hiện chỉ còn khoảng 5,5 ngày, tương đương 132 giờ. Đây là khoảng thời gian tối đa để con người can thiệp trước khi chuỗi va chạm mất kiểm soát.

Chỉ vài năm trước, Đồng hồ CRASH vẫn ở mức hơn 160 ngày. Việc sụt giảm nhanh cho thấy rủi ro đang tăng với tốc độ đáng lo ngại. Lịch sử từng ghi nhận bão Mặt Trời làm tê liệt vệ tinh liên lạc năm 1998. Khi đó, mật độ vệ tinh còn thấp nên hậu quả được kiểm soát. Trong điều kiện hiện nay, một sự cố tương tự có thể gây sụp đổ dây chuyền, đe dọa toàn bộ hạ tầng không gian phục vụ đời sống hiện đại.

Theo: Báo Dân Trí