Thủ tướng Carney khẳng định Canada không tồn tại nhờ Mỹ

Trong bài phát biểu toàn quốc ngày 22/1, Thủ tướng Mark Carney khẳng định Canada là quốc gia độc lập, phản bác tuyên bố gây tranh cãi của Tổng thống Mỹ Donald Trump về vai trò của Washington.

Thông điệp khẳng định chủ quyền và bản sắc Canada

Phát biểu trước toàn quốc, Thủ tướng Mark Carney nhấn mạnh mối quan hệ đối tác sâu rộng giữa Canada và Mỹ trong kinh tế, an ninh và giao lưu văn hóa. Tuy nhiên, ông khẳng định sự hợp tác đó không đồng nghĩa với sự lệ thuộc. Theo ông Carney, Canada phát triển thịnh vượng vì bản sắc, năng lực và lựa chọn của chính người dân Canada, chứ không phải nhờ bất kỳ quốc gia nào khác.

Người đứng đầu chính phủ Canada nhấn mạnh quyền tự quyết của đất nước trong bối cảnh thế giới nhiều biến động. Ông khẳng định người Canada là “chủ nhân trên chính ngôi nhà của mình”, có quyền định đoạt tương lai quốc gia. Thông điệp này được đánh giá là lời đáp trả trực diện nhưng chừng mực trước những phát ngôn gần đây từ phía Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Canada muốn làm hình mẫu giữa thời kỳ suy thoái dân chủ

Bên cạnh vấn đề song phương, Thủ tướng Carney đặt bài phát biểu trong bối cảnh rộng hơn của trật tự toàn cầu. Ông cho rằng thế giới đang đối mặt giai đoạn “suy thoái dân chủ”, khi các giá trị tự do và pháp quyền bị thách thức tại nhiều khu vực. Trong bối cảnh đó, Canada cần đóng vai trò hình mẫu, chứng minh vẫn tồn tại con đường phát triển dựa trên tiến bộ và công lý.

Theo ông Carney, Canada không thể giải quyết mọi vấn đề toàn cầu, nhưng có thể góp phần định hình xu hướng tích cực. Ông nhấn mạnh quỹ đạo lịch sử không nhất thiết phải trượt về phía chủ nghĩa độc đoán hay loại trừ. Thay vào đó, các quốc gia trung bình như Canada vẫn có thể bảo vệ giá trị dân chủ bằng hành động và chính sách nhất quán.

Phản bác phát ngôn của ông Trump

Những tuyên bố của Thủ tướng Canada được đưa ra sau khi Tổng thống Donald Trump nói rằng “Canada tồn tại nhờ Mỹ”. Theo nguồn tin từ Văn phòng Thủ tướng Canada, phần phản bác này được bổ sung vào bài phát biểu sau khi bình luận của ông Trump xuất hiện và không nằm trong kịch bản ban đầu.

Trước đó, tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Thụy Sĩ ngày 20/1, ông Carney nhận định hệ thống quản trị toàn cầu do Mỹ dẫn dắt đang rạn nứt. Theo ông, các quốc gia cần thích nghi với thực tế mới, khi trật tự quốc tế dựa trên luật lệ không còn vận hành ổn định như trước.

Thực tế mới của trật tự quốc tế

Thủ tướng Carney thừa nhận Canada từng hưởng lợi từ trật tự quốc tế do Mỹ dẫn dắt, đặc biệt trong các lĩnh vực như tự do hàng hải, an ninh tập thể và ổn định tài chính. Tuy nhiên, ông cho rằng bối cảnh toàn cầu hiện nay đã thay đổi rõ rệt. Các quốc gia không thể tiếp tục dựa vào giả định rằng sự tuân thủ sẽ đổi lại được an ninh và ổn định lâu dài.

Ông ám chỉ Canada cần theo đuổi chính sách đối ngoại độc lập hơn, tránh tư duy làm hài lòng các cường quốc. Theo ông, niềm tin rằng “sự phục tùng sẽ mang lại bình yên” không còn phù hợp trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược gia tăng.

Phản ứng gay gắt từ Nhà Trắng

Đáp lại, Tổng thống Donald Trump cho rằng Thủ tướng Canada “thiếu biết ơn”. Ông tuyên bố Canada được hưởng nhiều lợi ích từ Mỹ và nhấn mạnh Washington đóng vai trò then chốt với sự tồn tại của quốc gia láng giềng. Những phát biểu này tiếp tục làm gia tăng căng thẳng ngôn từ giữa hai bên.

Kể từ khi tham gia chính trường Canada, ông Carney nhiều lần cảnh báo thế giới sẽ không thể quay lại trạng thái trước khi ông Trump trở lại Nhà Trắng. Tổng thống Mỹ từng nhiều lần gọi Canada là “bang thứ 51” và đề cập khả năng sáp nhập. Dù gần đây giảm giọng điệu này, ông Trump vẫn gây tranh cãi khi đăng hình ảnh bản đồ Canada bị phủ cờ Mỹ.

Theo: Báo VnExpress