Từ năm 2026, EU chính thức áp dụng CBAM, áp phí khoảng 80 euro mỗi tấn CO₂. Doanh nghiệp xi măng, sắt thép Việt Nam thiếu dữ liệu phát thải đối mặt nguy cơ mất thị trường tỷ đô.
- Vụ ô tô tải tông nhiều xe điện của học sinh ở Huế
- Nguyễn Thùy Linh hạ đối thủ Đài Loan tiến vào tứ kết Indonesia Masters
- Đỗ thủ khoa tiếng Anh quốc gia nhờ viết 200 bài luận và kỷ luật tự học thép
CBAM chính thức vận hành, hàng loạt ngành xuất khẩu chịu sức ép lớn
Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của Liên minh châu Âu bước vào giai đoạn thực thi từ năm 2026. Sáu lĩnh vực nằm trong diện áp dụng gồm sắt thép, nhôm, xi măng, phân bón, điện và hydro. Đây đều là các ngành thâm dụng năng lượng và phát thải cao. CBAM không còn là cảnh báo dài hạn. Quy định này đang trở thành rào cản thương mại hiện hữu với hàng xuất khẩu vào EU.
Chi phí carbon là yếu tố then chốt. Giá chứng chỉ CBAM được tính theo giá đấu giá tín chỉ trong hệ thống EU ETS. Mức giá hiện dao động quanh 80 euro mỗi tấn CO₂. Với sản phẩm có cường độ phát thải lớn, chi phí này có thể ăn mòn lợi nhuận. Trong nhiều trường hợp, giá thành tăng khiến hàng hóa mất khả năng cạnh tranh ngay tại cửa khẩu.
Thiếu dữ liệu phát thải, doanh nghiệp đối diện rủi ro chí mạng
Theo các chuyên gia, thép là ngành chịu tác động trực tiếp và nặng nề nhất. Kim ngạch xuất khẩu thép của Việt Nam sang EU đạt hàng tỷ USD mỗi năm. Xi măng và phân bón còn đối mặt rào cản kép. Doanh nghiệp phải kê khai phát thải trực tiếp trong sản xuất. Đồng thời, phát thải gián tiếp từ điện năng tiêu thụ cũng bị tính phí.
Rủi ro lớn nhất không chỉ nằm ở số tiền phải nộp. Nguy cơ đến từ việc thiếu dữ liệu phát thải được xác minh. Khi doanh nghiệp không cung cấp được số liệu đáng tin cậy, EU sẽ áp dụng “giá trị mặc định”. Con số này dựa trên mức phát thải của nhóm nhà xuất khẩu ô nhiễm nhất vào EU. Điều này khiến mức phí bị đẩy lên rất cao.
Với cường độ phát thải hiện vẫn cao hơn mức trung bình của châu Âu, doanh nghiệp Việt Nam sẽ chịu bất lợi nghiêm trọng. Chi phí tăng mạnh có thể khiến hàng hóa bị loại khỏi chuỗi cung ứng. Nhiều hợp đồng dài hạn đứng trước nguy cơ đổ vỡ. Thị trường EU vốn khó tính càng trở nên khắt khe hơn.
Doanh nghiệp cần làm gì trước hạn khai báo CBAM năm 2027?
Hạn nộp tờ khai CBAM đầu tiên được ấn định vào ngày 30/9/2027. Thời gian chuẩn bị không còn nhiều. Tuy nhiên, tâm lý chủ quan vẫn tồn tại. Khảo sát năm 2023 cho thấy phần lớn doanh nghiệp chỉ nghe qua CBAM. Nhiều đơn vị chưa hiểu rõ yêu cầu kỹ thuật. Chỉ số ít doanh nghiệp có kế hoạch cụ thể.
Các chuyên gia khuyến nghị lộ trình bốn bước. Bước đầu tiên là thiết lập hệ thống đo lường phát thải. Doanh nghiệp cần kiểm kê đầy đủ khí thải trực tiếp và gián tiếp. Bước thứ hai là chuẩn hóa dữ liệu theo hướng dẫn hiện hành. Việc này giúp báo cáo nhất quán và minh bạch.
Bước tiếp theo là thẩm định độc lập. Doanh nghiệp nên thuê đơn vị chứng nhận đủ năng lực để xác thực số liệu. Chi phí này thấp hơn nhiều so với mức phạt từ giá trị mặc định. Bước cuối cùng là chủ động kết nối. Làm việc với hiệp hội ngành hàng giúp tiếp cận thông tin và nguồn tài chính xanh.
CBAM là phép sàng lọc khắc nghiệt nhưng không phải ngõ cụt. Doanh nghiệp hành động sớm có thể biến áp lực thành lợi thế. Minh bạch dấu chân carbon sẽ mở ra cơ hội bền vững tại thị trường châu Âu.
Theo: Báo Dân Trí
