Luật mới: Trẻ lỡ sai không bị “dán nhãn tội phạm” suốt đời


Luật Tư pháp người chưa thành niên, có hiệu lực từ 1/1, ưu tiên giáo dục và phục hồi cho trẻ vi phạm pháp luật, hạn chế xử lý hình sự, nhằm giúp các em sửa sai sớm và tái hòa nhập xã hội.

Ưu tiên giáo dục, lấy lợi ích của trẻ làm trung tâm

Luật Tư pháp người chưa thành niên đánh dấu bước thay đổi quan trọng trong tư duy lập pháp. Lần đầu tiên, Việt Nam có một đạo luật riêng cho người từ 14 đến dưới 18 tuổi. Luật xác lập nguyên tắc xử lý lấy lợi ích tốt nhất của trẻ làm mục tiêu hàng đầu. Việc trừng phạt không còn là ưu tiên tuyệt đối. Thay vào đó, cơ quan chức năng phải cân nhắc biện pháp giúp trẻ nhận thức sai lầm. Mục tiêu cuối cùng là thay đổi hành vi. Trẻ được tạo cơ hội sửa sai sớm.

So với Bộ luật Hình sự, luật mới giảm áp lực tố tụng với người chưa thành niên. Trẻ vi phạm không mặc định phải chịu truy tố hình sự. Cơ quan chức năng được trao quyền lựa chọn biện pháp phù hợp nhất. Việc xử lý phải căn cứ mức độ nguy hiểm và vai trò của trẻ. Luật hướng tới ngăn chặn tái phạm. Đồng thời, luật tránh việc trẻ bị “dán nhãn tội phạm” kéo dài. Đây được xem là bước tiến nhân văn trong bảo vệ trẻ em.

Phạt tù là biện pháp cuối cùng trong xử lý

Một điểm mới nổi bật là hệ thống 12 biện pháp xử lý chuyển hướng. Các biện pháp này áp dụng ngoài cộng đồng. Trẻ có thể bị khiển trách, xin lỗi bị hại hoặc bồi thường thiệt hại. Một số trường hợp phải tham gia giáo dục tại địa phương. Trẻ cũng có thể bị quản thúc tại gia đình. Luật cho phép hạn chế khung giờ đi lại. Ngoài ra còn có biện pháp tư vấn tâm lý. Những biện pháp này giúp trẻ không bị cách ly xã hội.

Luật quy định chỉ khi các biện pháp trên không hiệu quả mới áp dụng hình phạt. Tòa án ưu tiên cảnh cáo, phạt tiền hoặc cải tạo không giam giữ. Hình phạt tù được coi là lựa chọn cuối cùng. Luật cũng khẳng định không áp dụng tù chung thân hoặc tử hình. Mức án với người chưa thành niên thấp hơn nhiều so với người trưởng thành. Án cao nhất với người dưới 16 tuổi là 12 năm. Với nhóm 16 đến dưới 18 tuổi, mức cao nhất là 18 năm.

Theo: VnExpress