Một bộ sách giáo khoa thống nhất nhìn từ thực tiễn lịch sử và kinh nghiệm quốc tế

Chủ trương xây dựng một bộ sách giáo khoa thống nhất xuất phát từ yêu cầu đổi mới giáo dục, kinh nghiệm quốc tế và đòi hỏi cấp bách của kỷ nguyên số.

Yêu cầu lịch sử từ thực tiễn giáo dục Việt Nam

Nghị quyết 71-NQ/TW ban hành ngày 22/8/2025 xác định giáo dục là đột phá chiến lược. Giai đoạn 2026–2030 phải quán triệt nguyên lý học đi đôi với hành, nhà trường gắn với xã hội. Thực tế cho thấy giáo dục nhiều năm nặng thi cử, xa rời hướng nghiệp và học tập suốt đời. Giáo dục không chính quy và giáo dục người lớn chưa được coi trọng đúng mức.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, giáo dục phải trang bị năng lực học tập suốt đời cho mọi công dân. “Bình dân học vụ số” được xác định là nhiệm vụ chiến lược, nhằm phổ cập tri thức và kỹ năng số. Từ đó, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh sự cần thiết của một bộ sách giáo khoa thống nhất, sử dụng từ năm học 2026–2027, tiến tới miễn phí cho học sinh trước năm 2030.

Học sinh Hà Nội trong lễ khai giảng năm học mới (Ảnh: Chụp màn hinh/ Dân Trí)

Kinh nghiệm quốc tế và lựa chọn phù hợp cho Việt Nam

Thực tiễn lịch sử cho thấy giáo dục vẫn vận hành ngay cả khi thiếu sách giáo khoa. Giai đoạn kháng chiến, giáo viên chủ động xây dựng bài giảng từ nhiều nguồn, vẫn đảm bảo chất lượng dạy học.

Nhiều quốc gia như Phần Lan, Australia, Anh, Canada không phụ thuộc sách giáo khoa. Giáo viên có quyền tự chủ cao, sách chỉ mang tính tham khảo hoặc được cấp miễn phí. Ngược lại, Nhật Bản, Singapore, Hàn Quốc, Trung Quốc áp dụng mô hình nhiều bộ sách giáo khoa, nhưng đều kiểm soát chặt chẽ nội dung. Hoa Kỳ trao quyền cho các bang, tạo đa dạng nhưng cũng phát sinh phân mảnh.

Từ đối chiếu đó, Việt Nam xác định mô hình một bộ sách giáo khoa thống nhất là phù hợp. Chủ trương “một chương trình, nhiều bộ sách” không còn đáp ứng yêu cầu phát triển hiện nay. Việc xây dựng bộ sách giáo khoa thống nhất trở thành nhiệm vụ bắt buộc của ngành giáo dục, nhằm bảo đảm công bằng, chất lượng và định hướng phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.

Theo: Dân Trí