Năm 2025, Trung Quốc lập kỷ lục thặng dư gần 1.200 tỷ USD. Trước rào cản thuế quan, hàng hóa nước này dịch chuyển mạnh sang châu Phi, Đông Nam Á, EU, làm dấy lo ngại mất cân đối toàn cầu.
- Người phụ nữ giấu ma túy trong bao thuốc lá, ném bỏ khi gặp cảnh sát
- Ba nguyên tắc chung sống giúp vợ chồng bền lâu
- Tai nạn đường sắt tại Thái Lan khiến ít nhất 22 người tử vong
Dòng hàng Trung Quốc rời Mỹ, tràn sang thị trường mới
Tổng cục Hải quan Trung Quốc công bố thặng dư thương mại. Năm 2025 đạt khoảng 1.190 tỷ USD, tăng gần 20% so với năm trước. Đây là mức cao nhất lịch sử Trung Quốc và cũng là kỷ lục toàn cầu. Con số này vượt xa đỉnh thặng dư của Nhật Bản. Năm 1993 và Đức năm 2017, ngay cả khi điều chỉnh theo lạm phát.
Trong bối cảnh Mỹ và nhiều nền kinh tế lớn gia tăng rào cản thuế quan, xuất khẩu Trung Quốc vẫn tăng 5,5%, đạt 3.770 tỷ USD. Tuy nhiên, cấu trúc thị trường xuất khẩu đã thay đổi rõ rệt. Xuất khẩu sang Mỹ giảm khoảng 20%, trong khi các thị trường đang phát triển tăng mạnh. Châu Phi tăng 26%, Đông Nam Á tăng 13%, Liên minh châu Âu tăng 8%, Mỹ Latinh tăng 7%. Các mặt hàng chủ lực gồm chip, thiết bị điện tử, linh kiện công nghiệp và ô tô điện.
Sự dịch chuyển này cho thấy doanh nghiệp Trung Quốc đang chủ động phân tán rủi ro. Khi thị trường Mỹ bị thu hẹp, hàng hóa được đẩy mạnh sang các khu vực ít rào cản hơn. Điều này giúp duy trì sản xuất, việc làm và công suất nhà máy. Nhưng đồng thời tạo áp lực cạnh tranh lớn lên các nền kinh tế tiếp nhận dòng hàng giá rẻ.
Thặng dư kỷ lục và bài toán mất cân đối kinh tế
Thặng dư thương mại khổng lồ phản ánh nghịch lý của kinh tế Trung Quốc hiện nay. Một mặt là năng lực sản xuất rất lớn, mặt khác là sức cầu nội địa suy yếu. Theo phân tích của New York Times, chính sách duy trì đồng nội tệ yếu giúp hàng Trung Quốc rẻ hơn trên thị trường quốc tế, nhất là khi nhiều nước phương Tây còn chịu áp lực lạm phát.
Ở chiều ngược lại, đồng tiền yếu khiến hàng nhập khẩu trở nên đắt đỏ với người dân trong nước. Nhập khẩu của Trung Quốc năm 2025 chỉ đạt khoảng 2.580 tỷ USD, gần như đi ngang. Chiến lược tự chủ sản xuất và thay thế nhập khẩu cũng làm giảm nhu cầu hàng hóa từ bên ngoài. Đáng chú ý, thị trường bất động sản suy yếu kéo dài từ năm 2021 đã bào mòn tài sản hộ gia đình, khiến chi tiêu cho ô tô nhập khẩu, mỹ phẩm và hàng cao cấp giảm mạnh.
Các chuyên gia nhận định xuất khẩu đang trở thành “van xả” cho nền kinh tế. Khi tiêu dùng trong nước chưa phục hồi, doanh nghiệp buộc phải đẩy mạnh bán hàng ra nước ngoài để duy trì hoạt động. Tuy nhiên, sự phụ thuộc ngày càng lớn vào xuất khẩu cũng làm gia tăng căng thẳng thương mại. IMF cảnh báo Trung Quốc quá lớn để chỉ dựa vào xuất khẩu và cần chuyển sang mô hình tăng trưởng cân bằng hơn, dựa nhiều vào tiêu dùng nội địa.
Bước sang năm 2026. Xuất khẩu được dự báo vẫn là trụ cột. Nhưng tốc độ tăng có thể chậm lại. Dù vậy, nếu nhập khẩu tiếp tục trì trệ, thặng dư thương mại của Trung Quốc nhiều khả năng vẫn duy trì trên mốc 1.000 tỷ USD, kéo theo những hệ lụy kinh tế và địa chính trị khó lường.
Theo: Dân Trí
