Cam kết bảo đảm an ninh tương tự Điều 5 NATO cho Ukraine có thể đẩy Mỹ vào nguy cơ đối đầu trực diện với Nga, trong khi hiệu quả răn đe và khả năng thực thi vẫn còn nhiều nghi vấn.
- Vụ án giết người ngày mồng 1 Tết: Lộ diện kẻ sát nhân
- Hưng Yên: Bắt tạm giam đối tượng làm giả hàng nghìn can nước giặt
- Hà Nội: Phát hiện đơn vị cung cấp bữa ăn học đường vi phạm an toàn thực phẩm
Cam kết an ninh sâu rộng và bài toán độ tin cậy
Trong bối cảnh Washington thúc đẩy đàm phán chấm dứt xung đột Nga – Ukraine, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump được cho là đã đề xuất các bảo đảm an ninh cho Kiev ở mức độ chưa từng có. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 24/12 xác nhận Mỹ cân nhắc cung cấp các cam kết tương tự Điều 5 của NATO, theo đó một cuộc tấn công nhằm vào Ukraine sẽ kích hoạt phản ứng quân sự phối hợp.
Dù chi tiết chưa được công bố, việc viện dẫn Điều 5 cho thấy Mỹ có thể coi một cuộc tấn công trong tương lai nhằm vào Ukraine là mối đe dọa trực tiếp đến lợi ích của mình. Cam kết này được thảo luận với khả năng phải trình Thượng viện Mỹ phê chuẩn, qua đó tạo ràng buộc pháp lý.
Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo vấn đề cốt lõi nằm ở độ xác tín. Nếu việc triển khai quân đội để bảo vệ Ukraine thực sự là lợi ích sống còn, Mỹ đã có thể hành động từ năm 2014, khi xung đột bùng phát ở miền Đông Ukraine. Thực tế, các đời tổng thống Mỹ đều tránh kịch bản này, do lo ngại chi phí và rủi ro leo thang với Nga, quốc gia sở hữu kho vũ khí hạt nhân lớn.
Theo các nhà phân tích, việc Mỹ từng không sẵn sàng can dự trực tiếp sẽ phủ bóng lên bất kỳ cam kết an ninh nào trong tương lai, làm suy giảm khả năng răn đe đối với Moskva.
Nguy cơ đối đầu Nga – Mỹ và hệ lụy với đồng minh
Rủi ro thứ hai là tác động dây chuyền tới uy tín của Washington. Nếu Mỹ đưa ra cam kết bảo vệ Ukraine kiểu NATO nhưng không thể hoặc không muốn thực hiện khi khủng hoảng xảy ra, độ tin cậy của toàn bộ hệ thống bảo đảm an ninh do Mỹ dẫn dắt có thể bị xói mòn. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến niềm tin của các đồng minh then chốt tại châu Âu và châu Á.
Nguy cơ lớn nhất, theo giới chuyên gia, nằm ở thực tế rằng cam kết an ninh sâu rộng đồng nghĩa với việc Mỹ phải sẵn sàng tham chiến với Nga vì Ukraine. Trong trường hợp răn đe thất bại, Washington sẽ đối mặt áp lực chính trị lớn buộc phải triển khai quân đội, kéo theo khả năng đối đầu quân sự trực diện và nguy cơ leo thang hạt nhân.
Những người ủng hộ cho rằng rủi ro leo thang cũng có thể tạo tác dụng răn đe. Tuy nhiên, thực tế cho thấy Nga sẵn sàng chấp nhận chi phí và rủi ro cao hơn Mỹ trong các vấn đề liên quan đến Ukraine, khiến hiệu quả của chiến lược này trở nên khó đoán.
Theo đánh giá của các chuyên gia, Ukraine vẫn cần các bảo đảm an ninh để hướng tới một thỏa thuận chấm dứt chiến sự. Tuy vậy, Washington nên ưu tiên những cam kết hẹp, khả thi và đáng tin cậy, thay vì các lời hứa mang tính biểu tượng nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro chiến lược cho chính Mỹ và các đồng minh.
Theo: VnExpress
