Mức sinh Việt Nam tiếp tục phân hóa mạnh. Vùng cao sinh nhiều do kinh tế, văn hóa. Đô thị sinh ít vì chi phí, học vấn. Thực trạng đặt ra thách thức chính sách dân số theo vùng.
- Bắt nữ chủ tịch doanh nghiệp cùng 3 thuộc cấp trốn thuế hơn 18 tỷ đồng
- Hà Nội siết giao thông Vành đai 3, hạn chế xe tải vào nội đô
- Làn sóng bất mãn lan rộng từ Tây An đến Quảng Đông khi người dân liên tiếp khiếu kiện
Kinh tế – lao động và quan niệm truyền thống chi phối mức sinh vùng cao
Theo Cục Dân số, mức sinh trung bình năm 2025 đạt 1,93 con. Con số này dưới ngưỡng thay thế. Tuy nhiên, nhiều tỉnh miền núi phía Bắc vượt xa mức này. Điện Biên đạt 2,91 con. Lai Châu, Sơn La, Lào Cai duy trì mức sinh cao nhiều năm. Sự khác biệt phản ánh chênh lệch phát triển kinh tế và dịch vụ xã hội. Ở vùng nông lâm nghiệp, trẻ em được coi là nguồn lực lao động. Gia đình đông con giúp tăng nhân lực sản xuất. Đây là lựa chọn mang tính sinh kế lâu dài.
Bác sĩ Mai Xuân Phương cho rằng chi phí nuôi con vùng cao chưa tạo áp lực lớn. Trẻ em sớm tham gia lao động nương rẫy. Gia đình xem con cái là chỗ dựa tuổi già. Tâm lý dự phòng rủi ro vẫn phổ biến. Nhiều hộ sinh thêm để “phòng” con ốm đau. Quan niệm “đông con nhiều phúc” còn bám rễ. Dịch vụ kế hoạch hóa gia đình chưa phủ rộng. Phương tiện tránh thai hiện đại khó tiếp cận. Điều này khiến mức sinh khó giảm bền vững.
Học vấn, chi phí đô thị và hệ lụy xã hội từ chênh lệch mức sinh
Trình độ học vấn phụ nữ tác động trực tiếp quyết định sinh con. Vùng sinh cao có tỷ lệ học hết phổ thông thấp. Tảo hôn vẫn tồn tại ở một số địa bàn. Thời gian sinh sản vì thế kéo dài. Ngược lại, phụ nữ đô thị kết hôn muộn. Họ ưu tiên sự nghiệp và chất lượng sống. Chi phí nhà ở, giáo dục, y tế rất cao. Áp lực nuôi con khiến nhiều cặp vợ chồng sinh ít. TP HCM ghi nhận mức sinh 1,51 con. Đây là nhóm thấp nhất cả nước.
Chuyên gia cảnh báo mức sinh cao kéo dài gây vòng xoáy nghèo đói. Gia đình đông con chia nhỏ nguồn lực đầu tư giáo dục. Chất lượng lao động tương lai bị ảnh hưởng. Y tế, giáo dục cơ sở chịu áp lực quá tải. Thứ trưởng Y tế Đỗ Xuân Tuyên yêu cầu tiếp cận theo vùng. Khu vực sinh cao cần gắn dân số với giảm nghèo. Chính sách phải nâng cao dân trí, vị thế phụ nữ. Đẩy mạnh tư vấn tiền hôn nhân là giải pháp then chốt. Mục tiêu là cải thiện chất lượng dân số bền vững.
Theo: VnExpress
