Ngày 28/11/2025, các lãnh đạo châu Âu bất ngờ khi kế hoạch hòa bình do Mỹ soạn thảo có nhiều điểm nghiêng về phía Nga. Họ lập tức mở chiến dịch ngoại giao khẩn nhằm kéo Washington trở lại lập trường cân bằng hơn, tránh nguy cơ một thỏa thuận bất lợi cho Ukraine.
- Thể dục dụng cụ Việt Nam tự tin tỏa sáng tại SEA Games 33
- Bi kịch trong chung cư cháy Hong Kong
- Sự thật ẩn sau bức tranh trẻ vẽ
Châu Âu bị “qua mặt”, chạy đua ngoại giao cứu vãn tình thế
Thông báo của Nhà Trắng ngày 20/11 rằng Mỹ đã tự soạn thảo kế hoạch hòa bình 28 điểm, sau khi tham khảo ý kiến Nga và Ukraine, khiến giới lãnh đạo châu Âu choáng váng. Họ phát hiện mình hoàn toàn bị gạt ra ngoài quá trình xây dựng tài liệu, bất chấp kế hoạch này ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh châu Âu.
Nhiều điều khoản Washington đề xuất mang tính nhượng bộ Nga, như yêu cầu Ukraine từ bỏ một phần lãnh thổ, hạn chế quy mô quân đội và từ bỏ lộ trình gia nhập NATO. Các chính phủ châu Âu chỉ biết tin qua báo chí như Axios hay Financial Times, thay vì nhận được thông báo chính thức từ Mỹ.
Thủ tướng Đức Friedrich Merz phải hủy lịch làm việc để ứng phó tình hình sau khi biết thông tin qua truyền thông. Tại Brussels, ngoại trưởng các nước đồng loạt tìm phía Ukraine để xác nhận, song chính Kiev cũng không nắm rõ hơn.
Trước nguy cơ Mỹ thúc đẩy thỏa thuận theo hướng bất lợi cho Ukraine, các nước EU lập tức bước vào trạng thái “báo động ngoại giao”, liên tục họp khẩn, điều chỉnh lịch trình và tìm cách tiếp cận Nhà Trắng.
EU thống nhất lập trường, mềm dẻo nhưng quyết không nhượng bộ
Tại hội nghị G20 ở Johannesburg ngày 22/11, lãnh đạo châu Âu nhóm họp dưới sự chủ trì của Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa. Họ thống nhất ba nguyên tắc bất di bất dịch:
Không thay đổi biên giới bằng vũ lực
Không áp đặt hạn chế lớn với năng lực quân sự Ukraine
Châu Âu phải tham gia mọi quyết định ảnh hưởng đến an ninh khu vực và NATO
Những nguyên tắc này đều đi ngược các điểm trong dự thảo của Mỹ. Tuy nhiên, thay vì đối đầu trực diện với Tổng thống Donald Trump, EU chọn cách “chiều theo để điều chỉnh”, đồng thời ra tuyên bố chung “hoan nghênh nỗ lực hòa bình của Mỹ” nhưng nhấn mạnh kế hoạch cần hoàn thiện thêm.
Hai đại diện cấp cao của EU lập tức bay từ Nam Phi sang Thụy Sĩ để gặp Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio trong cuộc họp ngày 23/11 nhằm tìm cách tác động vào quá trình đàm phán.
Tại Geneva, phía Mỹ tỏ dấu hiệu nhượng bộ. Ông Rubio cam kết các điểm tác động trực tiếp đến châu Âu sẽ không được đưa vào vòng đàm phán hiện tại. Washington tuyên bố dự thảo “có thể điều chỉnh” và hứa trao cho EU tiếng nói trong những phần liên quan đến an ninh khu vực.
Thông tin này giúp Brussels tạm yên tâm, dù cuộc khủng hoảng chưa hoàn toàn kết thúc.
Nhiều câu hỏi còn bỏ ngỏ, châu Âu hiểu rằng phải tự chủ hơn
Dù đã chặn được những điều khoản tệ nhất, châu Âu tiếp tục đối mặt bất đồng nội bộ về viện trợ cho Ukraine năm 2026 và cách ứng phó với căng thẳng Nga – phương Tây. Vai trò của Mỹ trong tiến trình hòa đàm cũng chưa rõ liệu có tiếp tục mở cửa cho EU hay không.
Cựu Tổng thư ký NATO Anders Fogh Rasmussen nhận định “liên minh thiện chí” bảo vệ Ukraine nay rơi vào tình trạng “liên minh chờ đợi”, khi mọi quyết định lớn vẫn phụ thuộc Washington. Ông cho rằng châu Âu giờ hiểu rằng họ phải tự hành động mạnh mẽ hơn.
Ukraine cũng đối mặt tình thế khó xử. Tổng thống Zelensky từng nói Kiev phải lựa chọn “hoặc mất phẩm giá, hoặc mất đối tác then chốt”, phản ánh sức ép khổng lồ mà nước này đang chịu trong bối cảnh chiến sự kéo dài hơn ba năm.
Theo: VnExpress
