Mỹ từng triển khai một chiến dịch tuyệt mật của CIA tại Afghanistan nhằm phá hủy nguồn thuốc phiện, với phương thức hoạt động ngầm và khác biệt hoàn toàn so với cách chống ma túy truyền thống.
- Tăng ca mổ sinh vì chọn giờ đẹp, ngại sinh thường
- Xe đầu kéo lật giữa đèo Măng Đen, giao thông tê liệt nhiều giờ
- Giới hạn của tri thức: Có những điều loài người vĩnh viễn không thể hiểu?
Chiến dịch rải hạt bí mật được CIA triển khai trong đêm
Từ đầu những năm 2000, Afghanistan đối mặt nạn thuốc phiện tràn lan, gây lo ngại lớn cho Washington và chính quyền Kabul được phương Tây hậu thuẫn. Mỹ liên tục tranh luận về cách triệt phá cây anh túc mà không khiến người dân mất nguồn sống. Trong lúc các kế hoạch còn gây chia rẽ, Trung tâm Chống tội phạm và ma túy của CIA bí mật triển khai chương trình rải hạt quy mô lớn. Từ cuối năm 2004, máy bay quân sự thả hàng tỉ hạt anh túc đặc biệt vào các cánh đồng tại Nangarhar và Helmand. Hoạt động diễn ra ban đêm để tránh bị phát hiện.
Những hạt giống này được thu hoạch và chọn lọc từ nguồn cây anh túc đặc biệt trồng trước đó tại một địa điểm tuyệt mật ở Mỹ. Chúng không biến đổi gien nhưng tạo nên cây gần như không chứa alkaloid, khiến nông dân vô tình gieo trồng loại cây kém giá trị. Các bông hoa có màu đỏ lạ mắt nên dễ hấp dẫn người trồng lấy giống cho vụ mới. Khi trộn lẫn với giống bản địa, chúng gây thụ phấn chéo và dần lấn át nguồn cây truyền thống. Điều này khiến năng suất thuốc phiện suy giảm đáng kể mà không gây thiệt hại trực tiếp cho đất hay cây trồng khác.
Hiệu quả gây tranh cãi và dấu hỏi về tác động lâu dài
Theo hình ảnh từ vệ tinh và các chuyến khảo sát bí mật, cây anh túc tại nhiều khu vực bắt đầu suy giảm chất lượng sau vài vụ mùa. Một số nông dân chặt bỏ cây kém năng suất vì không còn đạt lợi nhuận như trước. Chương trình tiếp tục được duy trì khi ông Barack Obama nhậm chức vào năm 2009 và kéo dài thêm nhiều năm. Dù vậy, toàn bộ số liệu về chi phí, tần suất rải hạt và phạm vi thực tế vẫn được giữ kín. Đến năm 2015, chiến dịch dừng lại vì tốn kém và bị đánh giá không mang lại tác động đủ lớn cho chiến lược tổng thể.
Từ năm 2001, Mỹ chi khoảng 9 tỉ USD để giảm nguồn heroin từ Afghanistan nhưng kết quả rất hạn chế. Báo cáo năm 2018 của cơ quan giám sát tái thiết Afghanistan cho thấy không chương trình nào đạt hiệu quả bền vững. Khi Mỹ rút quân năm 2021, buôn bán thuốc phiện vẫn đạt 1,8 – 2,7 tỉ USD mỗi năm. Taliban sau đó cấm trồng thuốc phiện, giúp diện tích giảm đến 95% trong năm 2023. Sang năm 2024, diện tích tăng trở lại 19% và chuyển sang các vùng mới, không còn tập trung ở các khu vực từng bị CIA bí mật can thiệp.
Theo: Thanh Niên
